Kabihasnang Pilipino A

Mga Paraang Makaagham (:Agham) = Wissenschaftliche Methoden

banggịt
hinuha
kahulugạn
iral
patakarạn
kalagayan
kayariạn
ipalagạy
magpaliwanag
isaạd
sanaysạy
suri
talakayin
katatagan
tungkulin
katuturạn
ugnạy
pag-uuri-uri


Sa :Aklat = In Büchern

talababaan
bahagi
hanay
kabanata
pahinạ
pamagạt
pambungad
pangkạt
sanaysạy
talahanayan
talata
talataạn
tudlịng


:Alahas = Schmuck

galạngn
hikaw
kuwintạs
pẹrlas
pulseras
singsịng


:Alak = Alkoholische Getränke

barik
bino
biyịr
lambanọg
tub lasịng
✦ Pag-inom

Paggawa ng alak

Mga sangkap
Butil o prutas na may asukal o gawgaw.
Yari sa bigas: Biyir sa Asia, sake.
Yari sa mais: Biyir sa Estados Unidos, Bourbon Whiskey.
Yari sa iba pang butil ng halaman: Biyir sa Europa, Gin, Korn, Malt Whisky.
Yari sa tubo: Rum.
Yari sa ubas: Bino, Cognac, "tunay" na Brandy.

Alak (1)
Nangangasim ang asukal ng katas o ang gawgaw ng ibinabad na butil at nagiging alkohol; ibig sabihin "kinakain" ng bakteriya ang asukal at gawgaw (walang kailangan ng hangin). "ipot" ng bakterya ang alkohol. Karaniwang ubos na ang asukal o gawgaw kung 8 - 15 % ang lakas ng alkohol. Kung may asukal o gawgaw pa, namamatay ang bakteria dahil lason ang alkohol sa kanila (kung masyadong malakas, maging lason sa bakteiya ang alkohol. Kung pagkatapos mangasim wala nang asukal ay hindi matamis ang alak, ngunit puwedeng idagdag ang asukal ulit.

Isang uri ng mahinang alak (1) ang biyir (4 % lakas).

May ibang uri ng bakteriyang kumakain ng alkohol, asukal o gawgaw, kailangan nito ng hangin, at suka ang "ipot" nito.

Alak (2)
Inuming yari sa alak (1). Dinidistila ang alak upang maging mas malakas. Walang tamis at walang kulay ang produktong dinistila.
Mga salita sa dayuhang wika: Spirits, brandy (Inggles); aguardiente (Espanyol).
Mga tanging produkto: Bourbon (USA), Cognac (Pransa), Eau-de-vie (Pransa), Gin (Inglatera), Korn (Alemanya), Lambanog (Pilipinas), Rum (Jamaica), Siyok-tong (Tsina), Tequila (Brasilia), Vodka (Russia), Whisky (Scotland).
Maaari ding gawain ang alkohol sa pabrikang pangkimika at gamitin sa halip ng "likas" na alak (2).

Alak (3)
Inuming yari sa alak (2). Ang alak (2) ay hinahalo sa asukal, sa katas ng prutas o sa iba pang pampalasa.
Mga salita sa dayuhang wika: Liqueur (Ingles), licor (Espanyol).
Mga tanging produkto: Creme de menthe (Pransa), Cointreau (Pransa), Curacao (Olanda), Ginebra (Pilipinas), Irish coffee (Ireland), Bitter (Italya).

Alkohol at kalusugan

Lason sa katawan ng tao ang alkohol. Sinusukat ang lakas ng alak sa % Vol. ( bahagdan sa laman; may makaluma pang sukat na proof, 1 proof = 0.5 % Vol.)

4 - 5 % Vol.   Biyir.
5 - 15 % Vol.   Alak (1): Tuba, bino.
35 - 50 % Vol.   Alak (2): Brandy, Gin.
20 - 45 % Vol.   Alak (3): Licor.

Ginagamit bilang halimbawa ang isang maliit na boteng biyir. Puwedeng basahin sa bote "320 ml, 5 % Vol.", ibig sabihing may laman ng 320 ml ang bote, at may 5 % alkohol ang biyir (5 ml alkohol sa 100 ml tubig o biyir). Dahil mas magaan ang alkohol kaysa tubig (0.8 g/cm-3 at 1.0 g/cm-3, dapat sabihin 0.8 x 5 g = 4 g sa 100 ml ng biyir. May 4 x 320/100 = 12.8 g alkohol ang biyir sa boteng ito.

Kung inumin ang boteng ito, pumupunta ang 12.8 g alkohol sa katawan ng umiinom at sa dugo niya nang halos tapat at mabilis. Maaaring sukatin ang bahagi ng alkohol sa dugo (ginagamit ang ‰ (bahaglibo o bahagi sa isang libo). Ginagawa ng 1 g alkohol (karaniwang tao) ang 0.025 ‰. Dahil 12.8 g alkohol sa bote, kukuha ng umiinom ng 0.025 x 12.8 = 0.3 ‰ pagkatapos ng isang bote at halos 1 ‰ pagkataops ng tatlong bote. Mas mataas ang ‰ kung inumin ng brandy. Kung tatlong tao ang uminom ng isang bote ng brandy (0.25 l bawat tao, 40 %), may 2 ‰ sila ( 250 x 0.40 x 0.8 x 0.025 = 2).

Kaya ng malusog na katawang "bulukin" ang alkohol. Binubulok ng malusog na katawan ang 0.1 - 0.2 ‰ bawat oras. Dahil dito, hindi masama sa katawan kung umiinom ng kaunting alak (hanggang 10 - 15 g alkohol araw-araw, ibig sabihin isang maliit na bote ng bir o isa o dalawang maliit na baso ng bino). Bawal ang alak sa buntis na babae. Kung malakas at malimit ang pag-inom ng alak, ay maaaring magkasakit ang atay, at saka ang puso hanggang sa pagkamatay.

Alkohol at kalasingan

Kung hindi nabibihasa sa pag-inum ng alak, maaaring mangyari ang sumusunod:

0.3 ‰   Sobrang tawa at salita.
0.8 ‰   Kaunting laho at duwal.
1.2 ‰   Lasing.
4 ‰   Pagkamatay.


Alkoholische Getränke alak


:Alvarez, Mariano

Pinuno ng isang grupong Katipunan sa Kabite (Magdiwang) 1896. Ipinangalan sa kanya ang isang bagong pamahalaang pambayan sa Kabite (GMA = General Mariano Alvarez).
Führer einer Katipunan-Gruppe in Cavite (Magdiwang) 1896. Nach ihm wurde eine neue Gemeinde in Cavite benannt.


Mga Kamag-anak (:Anak) = Verwandte

Mga nuno: lolo at lola
ingkọng at impọ
Mga magulang: amạ at inạ
anạk
Mga kapatịd: kuya, ate, ..., buns
apọ
panganay
iha, iho
tiyọ at tiyạ
pịnsan
pamangkịn
bayạw at hipag


:Aritmetika = Arithmetik

Pagdaragdạg 2 + 3 = 5Dalawạ na dagdagạn ng tatlọ ay limạ.
Pagbabawas5 - 3 = 2 Limạng bawasan ng tatlọ ay dalawạ.
Pagpaparami2 x 3 = 6 Dalawạng beses na tatlọ ay anim.
Paghahati6 / 3 = 2 Anim ... tatlọ ay dalawạ.


Bansang Austronesya = Austronesische Länder   (:Austronesya)

Sa wikang Filipino, walang katawagan sa kalahatan ng taong tinatawag na 'suku bangsa Austronesia' {*} sa wikang Bahasa Indonesia. Doon, binibilang ang halos lahat ng tao sa Indonesya (260 milyong mamamayan), Pilipinas (100 m.m.), Malaysia (19 m.m.), at saka mga grupo ng tao sa maraming iba pang bansa. Ginagamit ang isa sa mga wikang Austronesya ang mga taong Austronesya.

Sa salitang di-makaagham, maaring sabihin na lahing kayumanggi ang taong Austronesya.

Dapat idagdag ang ilang puna:

{*} 'suku bangsa' = tribo; En: 'ethnic group'; "Volksstamm, Ethnie, Volksgruppe"

Mga wikang Austronesya = Austronesische Sprachen

Pinakamahalagang pamilya ng mga wikang Austronesya ang mga wikang "Melayu-Polines na kanluran", ito ang Bahasa Indonesia, ang Filipino (kasama ang iba pang mga wika sa Pilipinas) at ang Bahasa Melayu. Sa tabi nito, may maraming maliliit na wikang Austronesya sa pulo at bansa sa Karagatan Pasipiko, at saka may wikang Malagasay sa Madagaskar, Aprika.

Bahasa Indonesia = Indonesische Sprache   (:Bahasa)

Ang Bahasa Indonesia ang wikang pambansa sa Indonesia. Tunay na pambansa ang wikang ito. Palagi at "opisyal" itong ginagamit sa bahay, kalsada, kalakal, pahayagan, tibi, pulitika at paaralan mula sa kindergarten hanggang sa pantasan. Ikaapat na wika sa daigdig kung binibilang ang mga nagsasalita (higit sa 160 milyong taong nasa Indonesia, sa Timor-Pasilangan at iba pang mga taga-Indonesia sa ibang bansa).

"Wikang pangkapatid" sa wikang Filipino ang Bahasa Indonesia. Halos parehas ang maraming salita (kahit maaaring magkakaiba ang bigkas at baybay). Kawangis din ang ilang tuntunin sa balarila. Kung sana'y talagang gustong tuparin ng mga Pilipino ang tunay na wikang pambansa ay maaari silang gumamit bilang halimbawa ang Bahasa Indonesia at ang mga palakad nila upang itaguyod ang wika nilang pambansa.

Halos parehas sa Bahasa Indonesia ang wikang Bahasa Melayu na tunay na wikang pambansa sa Malaysia. Para sa dalubwika, isa lamang wika ang Bahasa Indonesia at Melayu.


Armin Möller   http://www.germanlipa.de/bh/bh_A.html
05 Oktubre 2007 - 08 Pebrero 2021

Wakas Kabihasnang Pilipino A

↑↑   A-Z   Ugnika