Talasalitaan tas - te

° tasa (1).{N/Es} Espanyol |taza| puswelo
Tasa ng kapẹ. Isạng tasang kapẹ.

° tasa (2).{N/Es} Espanyol |tasacion|
Magkano ba ang tasa sa bahay na itọ?
magtasa {DT}.
tasahan {DB10}. Tatasahan ng dalubhasa ang mga alahas.

° tasạ.{N/Es} Espanyol |tazar, tajar|
magtasạ, tasahan {V}.
pantasạ {N}.

° tastạs.{N/X,J} Pangnalan
May tastạs ang pạlda niyạ.
tumastạs, magtastạs, tastasịn. Tumastạs ng laylayan ng pạlda mo si Nanay, hahabaan daw niyạ.

° [tatag, tatạg].{X} Ugat ng salita
° tumatag, tumatạg {DT}.
° magtatag, magtatạg {DT10}.

° itatag, itatạg {DB10}.
° nagtatag {N/DT/A}.
° katatagan, katatagạn {N}. ° Katatagan ang tawag sa alituntuning makaaghạm ng kawalạn ng nagbabago ng mga katuturạn, mga salaysạy at mga paghihinuha sa loọb ng isạng patakarạng makaaghạm. °.
° patakarạn Gr {1}.
° matatag, matatạg {U}.

° tatạk.{N/X} Pangnalan limbạg
Ngunit mayroọng mga tatạk na iniiwan sa iyọ ang paglipas ng panahọn. {W Ulan 20.22}.
tatạk ng daliri.

° tatay, Tatay, Itạy ☺.{N/X} Pangnalan amạ
Hind siyạ nagpaalam sa tatay at nanay niyạ dahil sa … {W Samadhi 3.1}. Sa araw ding iyọn ay nagsimul kamị ninạ Itạy at Inạy sa kanị-kaniyạng trabaho. {W Pagbabalik 3.4}.

tatlọ. {UB/X, N} Pamilang {9-2.8}
tatlọ (3), labịntatlọ (13), tatlumpụ't tatlọ (33), tatlọng daan (300).
ikatlọ (ika-3), pangatlọ {UB, N}.
pagkatatlọ {U}. Pagkatatlọng taọn.
° tuntunin ng tatlọ {N TW N} (paraạn ng aritmetikạ).

° tawa.{N/X} Pangngalan
° tawa {N} |3|. Malakạs na tawa.
° tumawa {DT00} |10|.
° magtawạ {DT01/fg|fp} !! |1|. Nagtatawạ silạ sa iyọ.
° matawa {DT00/fg} |1| {7-3.5.1 [3*]}. Akọ namạn ang natawa. {W Madaling Araw 3.4}. Mahusay siyạng magkuwẹnto, madadalạ ka talagạ at matatawa. {W Ulan 20.4}.
° makatawa {DT00/fg} <-kaka-, -kata-> |2|. ° Sa labạs lang akọ nakakatawa nang buọng laya. {W Estranghera 3.4}. ° Anọ namạn ang nakatatawa sa sinabi ko? {W Pagbabalik 3.15}.
° pagtawanạn {DB10/fp|fg} !!. ° Huwạg ninyọ siyạng pagtawanạn.
° makipagtawanạn {DT01} !! {7-9.1}. ° Nakikipagtawanạn akọ sa mga kasama ko.
° pagpapatawạ {ND} !!. ° Gustọ ko ang kanyạng pagpapatawạ sa pagsasalit.
° katawạ-tawạ {U} !!. Katawạ-tawạ iyạn.
nakatatawạ {J} !!. Kuwẹntong nakatatawạ. Nakatatawạ pa rin, dahil ang ganitọng mga bagay ay hind na bago para sa akin. {W Madaling Araw 3.2}.

tawad. {N/X} Pangngalan
° magpatawad {DT10/fh|ft} |0|. Nagpatawad na akọ ng kaaway ko.
patawarin {DB10/fg|fh} |8| {7-4.1 (9)}. Patawarin mo akọ kung hind kitạ naunawaan. {W Arrivederci 3.9}.
° patawad {N} |1|. Patawad po sa pagkakamal ko.
kapatawarạn {N} |1|. Tapạt na paghing ng kapatawarạn. {W Nanyang 13.28} .

° tawad (2).{N/X} Pangngalan
makipagtawarạn {DT11} !! {7-9.1}. Sampụng minuto siyạng nakipagtawarạn sa mga gulayịn ng mama.

tawag |80|. {N/X} Pangngalan
tawag {N} |{N}, {DB/X} ↔ 20|. Dalom ang tawag sa ilalim ng lupa. {W Ambrosio 2006 1.32}.
tumawag {DT00/fg, DT10/fg|ft?fp} |10|. Nakalalayo ay narinịg kong may tumatawag sa aking pangalan. {W Lunsod 3.6}. ° Kinarga siya at inihiga sa katre saka tumawag ng doktor Tumawag akọ sa Lipạ. Tumawag akọ ng mga bata.
tawagin (1) {DB10/fp?ft|fg} |(1), (2) ↔ 30|. Ikạw ang tinatawag ng isạng maliịt na bata. {W Rosas 3.25}.
tawag {DP//X} = tawagin. Tawag ka! {W Pagbabalik 3.12}.
tawagin (2) {DB101/ft|fg|P-L}. Tawagin ko na lang daw siyạng Mang Kaloy. {W Damaso 4.5}.
tawagan {DB10/fp?ft|fg} |3|. Tatawagan kitạ mamayạng hapon.
° itawag {DB11/ft|fg|fp} |6|. Reyna ng mga Rosas ang dapat daw na itawag sa iyọ. {W Rosas 4.1}.
° matawag {DB101/fp|fg|P-L} |6|. Kung kayạ't natawag niyạng "tanga" si Tan Sua. {W Nanyang 13.20}.
° matawag {DB00/ft, DB10/ft|fg} {7-3.5.1}. Natawag na ang pangalan mo.
° magpatawag {DT10} |1|.
ipatawag {DB10/ft|fh} |2|. … kung bakit isạng araw ay biglạ na lang ipinatawag si Tong ng kanyạng inạng reyna. {W Gubat 3.1}.
° pagtawag {N} |3|.
° katawagạn {N} |5|. Mga katawangạng pangmedisina. Katumbas ng Alemang salitang 'Begriff' na may kahulugan ng tawag, katuturan, katangian at pag-unawa.
° talatawagan.
° panawag {N} Gr { Aganan 1999 p. 81}.
° panawag {U}. Kabilang dito ang mga salitạng panawag sa mga bagay … { Aganan 1999 p.14}.

° tawas.{N/X} Pangngalan

° tawịd.{X} Ugat ng salita
tumawịd. Tumawịd siyạ sa kạlye.
tawirịn. Tinawịd niyạ ang malakịng karsada nang patakbọ.
tawiran. Dito ang tamang tawiran.

° taya.{X} Ugat ng salita
tumaya {DT10}, tayahin {DB10}. Ang tinatayang agwạt ng temperatura ay mulạ 25 hanggạng 31 antạs ng Celsius. {PAGASA}.
pagtaya {NV}.

° tay.{N/X} Pangngalan
Magkano ang tay mo?
tumay {DT01}, tayahạn {DB10}.

tayo |130|. {HT/1M} Panghalip na panao
tayo {HT}. Mamamatạy tayo sa uhaw at gutom dito. {W Äsop 3.1.2}. Wal tayong pinag-uusapang problema ngayọn. {W Almario 2007 3.2}.
tayong … {HT.L. Tayong dalawa na lamang ang aani sa ating pananịm. {W Äsop 3.4.4}.
tayong … {HT.L. Tayong mga Pilipino ay mapạgpahalaga sa bayani. {W Katesismo 3.34}.
Tayo na! {HT A}.
° Tarạ! {U/tayo?}. Tarạ na sa SM Batạngas.

[tay]. {X} Ugat ng salita
tumay (≠ bumangon) {DT00/fg} |30|. Tumay na siyạ at binagtạs ang daạn. {W Anak ng Lupa 3.5}.
tumatay {U//DT/K}. Siyạ ang tumatayọng kusinero bukọd sa ibạ pang trabaho sa tindahan. {W Nanyang 7.4}.
° magtay {DT10} |1|.
° itay {DB10/ft|fg} |3|. Upang itaỵ ang ating indụsriyạ. {W Almario 2007 3.7}. Itinay ang gusaling iyạn nang may limampụng taọn na ngayọn.
maitay {DB10/ft|fg} |2| {7-3.3}. Kung ilampụng taọn siyạng naghirap para maitay ang tindahang 'yan. {W Nanyang 21.10}.
makatay {DT00/fg} |1|. Nakatay na si Regina, nagsisiyasat ang mga matạ. {W Naglaho 3.14}.
mapatay {DT00/fg} |1| {7-3.5.1 [3*]}. Napatay si Ate Rowena at si Ate Sally pero hulị na ang lahạt. {W Mumo 3.5}.
° magpatay {DT10/fh|ft} {7-4.1}.
° ipatay {DB10/ft|fh} {7-4.1}.
maipatay {DB20/fp|fh|ft} |2| {7-4.2}. Dahil sa sipag at determinasyọn, naipatay ko na rin ng bahay sinạ Inạy at Itạy. {W Pagbabalik 3.9}.
ipagpatay {DB20/fp|fg|ft/ipag+patayo} |1| {7-5.3 [2*]}. E, di, Ka Lino, pag ipinagpatay mo akọ ng bahay sa kabilạng dulo. {W Daluyong 15.05}.
[katayuạn] {DB} |0|.
kinatatayuạn {N//DB/K} |6|. Para akọng kandilang itinulos sa kinatatayuạn ko nang marinịg ang pangalang Fernando Khan. {W Angela 3.12}. K. hörte.
° pagtatay {ND} |2|. Pagtatay ng isạng bansạng Pilipino. {W Salazar 1996 3.5}. Pagtatayọng mul.
° katayuan {N} |5|. Alạm kong di namạn siyạ magugutom sa katayuan namin. {W Material Girl 3.9}.
° katayuan (2) {N} F Gr.
° patay {U} |0|.
nakatay {U} |8|. Madalạs akọng nakatay sa harapạn ng tindahan. {W Nanyang 11.4}.

° tayog.{N/X} Pangngalan
magtayugan {DT00}. Nagtatayugang mga puno. {W Nanyang 21.2}.

tekahintạy. Teka muna.
° teleponọ.{X/Gr/Es} Griyego
Maligayang pagbati sa pagkamịt ninyọ ng teleponọng Nokia.

° terasa.{N/Es} Espanyol |terraza|
:: Puwẹstong nilatagan ng konkreto o batọ sa labạs ng bahay. Galing sa Latinong salitạng terra.

° tẹrno.{N/Es} Espanyol
tẹrno (2) :: ….

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan tas - tet  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   ti   Pahinang pamagat na Filipino   Ugnika