Talasalitaan tao - tar

tao |200|. {N/X} Pangngalan
tao {N} |160|. Naturạl sa tao na magkaroọn ng takot sa matematikạ. {W Cao 2013 3.1}.
° Tao p? [,ta:.ʔʊ'pɔʔ], [,ta:.ʔʊ'po:] {N D}. Tulọy pọ!
° mga tao {Y/M N} |20|. Bak kung anọ pa ang sabihin ng mga tao. {W Suyuan 3.7}.
° tumao {DT01}.
° magkatao {DT}.
° pagtao {ND}. Isạng tanghali dumatịng si Fely habang naiidlịp si A Chuan sa pagtao sa tindahan. {W Nanyang 22.14}.
° katao {N} |2|. Limạ katao. Limạng katao. {8-7.1 (4)}.
tauhan {N} |10|. ° Reyna at kanyạng mga tauhan. Sa nobelang itọ, iminungkahi ni Francisco, sa pamamagitan ng kaniyạng tauhan … {W Daluyong 2.14}.
° sangkatauhan {N/Tb/isa+ka+tao+an} |2|. Mul sa ibạ't ibạng dako ng daigdịg at epoka sa kasaysayan ng sangkatauhan. {W Salazar 1996 2.2.8}.
pagkatao {N} |16|. Anọ ang kanyạng tunay na pagkatao? {W Regine 3.1}.
° tagapagtao {N}.
° taumbayan {N/Tb/tao+ng+bayan} |4|. Ngayon, sa araw na itọ - dito magwawakạs ang pamumunong manhịd sa mga daịng ng taumbayan. {W Aquino 2010 3.7}.
panauhin {N, U} |3|. Mahabang hapạg na inihand niyạ para sa mga panauhing prutas. {W Prutas 3.4}.
° panauhạn Gr {8-4.1}.
° matao {U} |1|.
makatao {U} |4|. Kạpwa may kahalagahang makatao, subalit kạpwa Amerikano rin. {W Salazar 2006 2.2.5}.
° magdalạng-taodalạ

Mga Tao.
ale.
babae.
binata.
binibini.
dalaga.
ginoọ, ginang.
lalaki.
mama.
Kamag-anak .

° [taọb].{X} Ugat ng salita
tumaọb {DT00}. Tumaọb ang awto.
magtaọb {DT10}, itaọb {DB10}. Sino ang nagtaọb ng bangk? Itaọb mo ang baso.pataob, nakataọb {J}.

° taog. {N/X} Pangngalan (⊥ kati)

taọn (1). {N/X} Pangngalan
taọn |140|. Ilạng taọn na nilạ itọng ginagaw {W Prutas 3.2}. ° Labịng-isạng taọn gulang na si Rodney. {W Arrevederci 3.3}. Sa tantiyạ ko, walọ hanggạng sampụng taọng gulang ang batang iyọn. {W Angela 3.2}. Angaw na angaw na taọn. Bisperas na ng Bagong Taọn.
° dantaọn {N} |3|.
° taụn-taọn {J} |1|.

[taọn] (2). {X} Ugat ng salita
magkataọn {DT00} |0| {7-8.1 (2)} .
° nagkataọn {U//DT/D}. Kung nagkataọng abalạ si Tan Sua, tumitingịn muna siyạ ng mga tela at … {W Nanyang 11.2}.
pagkakataọn {ND} |40|. May mga pagkakataọn na hind kamị nagkakasund sa simul. {W Cao 2013 3.24}.
° kataọn {U} |0|. Kataọng pagkikita.

° tapa.{N/X} Pangngalan
tapạ, tinapạ {J,N}.

° tapak.{N/X} Pangngalan
Narinịg mo ba ang mga tapak sa itaạs?
tapạk {J}. Naglakạd siyạ nang tapạk.
tapakạn {N}. May dalawạng tapakạn ang bisikleta.
tumapak {DT01}, tapakan {DB10}. Huwạg tapakan ang damuhạn. Hind madal ang tumapak sa lupang hind mo kinagisnạn. {W Damaso 4.3}.

° tapal.{N/X} Pangngalan
May tapal ang isạng matạ niyạ.
itapal.
magtapal, tapalan. Tinapalan ng nars ang likọd ng lalaking may-sakịt.
° magtapal, tapalan. Tinapalan ng simẹnto ang mga putọk sa padẹr.
panapal, pantapal {N}. Panapal ang kalimitang ginagamit ng mga albulạryo sa panggagamọt ng maysakịt.

° tapang.{N/X} Pangngalan
Hanga akọ sa tapang ng batang iyạn.
maṭpang. Lalaking matapang siyạ. Matapang ang kapẹ.

tapạt. {U/X} Pang-uri
tapạt (1).
  ° sa tapạt ng {TK N TW} {4-4.2} (sa harạp ng). Ilagạy mo na lang sa tapạt ng mga gamit niyạ ang mga gamit ko. Sa isạng burger house sa tapạt ng kanilạng opisina silạ nag-snack. {W Karla 209}.
° tumapạt {DT10}.
° itapạt {DB11/ft|fg|fn}. Siguradong itatapạt ang mga manọk mo sa kapuw magalịng. {W Sabong 8.14}.
° pagtapatịn (1) {DB10/fg|fh} {7-5.1 [3*]}. Pagtapatịn ng guhit ang mga larawan at mga salitạng katumbạs nito.
° pagtapatịn (2) {DB10/fg|fh}.
ipagtapạt {DB11/ft|fg|fp} |8| {7-5.3 [1*]}. "…," malungkọt na ipinagtapạt sa akin ni Fernando isạng araw nang mul niyạ akọng dalawin. {W Angela 3.21} . ° … sak lang ipinagtapat ni Tan Sua sa akin ang lahạt-lahạt. {W Nanyang 11.15}.
° maipagtapạt {DB10/fp|fa|fb} {7-5.5}. Minsạn, naipagtapat sa akin ni Fernando ang matindị niyạng suliranin sa buhay. {W Angela 3.15}.
pagtapạt {NV}.
katapạt {J}. … isạng maliịt na bintana na sa umaga'y katapạt ng sikatạn ng araw. {W Anak ng Lupa 3.3}.
tapạt (2) {U}.
Tapạt sa kanyạng tungkulin.
° magtapạt {DT00}.
° pagtapatạn {DB20/fp|fg|ft}. Pinagtapatạn ko ng suliranin ko ang kaibigan ko.
° pagtatapạt {ND}.
° katapatan {N}.
° matapạt. Matapạt niyạng sinusunọd ang mga batạs. Sagọt na matapạt.
° tapạt (3) (hind mandaraya).../lex/lexh__.htm#halaga">philippinischen Werten gehört), man dann verwende besser hindị mandaraya = nicht betrügend.
° magtapạt {DT00}.
pagtatapạt {N/G/magtapat}.
katapatan {N}. … sa pamamagitan ng pagpapạral ng katapatan at mabuting pamamalakad sa pamahalaạn. {W Aquino 2010 3.9}.

° [tapay].{X} Ugat ng salita masa
tinapay. Yari sa tapay ang tinapay.

° tap.{N/X} Pangngalan
tap (1) (duster) {N}. :: { LJE tapi} 'Any piece of cloth used by women to cover the body in bathing, working or washing'. :: { UPD tapi} Sinaunang saplọt pambabae.
° tap (2) {N}. :: Kasuutạng ginagamit kapạg nagluluto at naglilinis na pantakịp sa harạp na bahagi ng katawạn upang hind madumihạn ang suọt na damịt.

° tapịk.{N/X} Pangngalan
Tapịk sa balikat.
tapịk-tapikịn ng balikat {DB10 MC N}.

° [tapon] |18|.{X} Ugat ng salita
tumapon {DB00} {8-1.2}. Tumapon ang sapatọs niyạ sa malayo.
° magtapon {DT10}. Bawal magtapon ng basura dito.
° tapunan {DB10/fl|fa}. Kalauna'y madalạs siyạ nitong pasalamatan at tapunan ng mapang-akit na ngitị. {W Nanyang 11.3}.
° itapon {DB10/fp|fa} |10| tapunin. Saạn mo itinapon ang basura? Punasan mo ang itinapon. Itapon mo yung tubig. ☺. May itinapon sa timb.
tapon {N ? DB/X} = itinapon. Punasan mo ang tapon. May tapon sa timb.
matapon, mapatapon {DB10/fp|fa} {8-3.5.1}. Natapon ni Ryan ang tubig sa lamesa. Napatapon ni Ryan ang tubig sa lamesa.

tapos |160|. {X} Ugat ng salita
° tapos {N} |0|.
tapọs {U} |{U},  {A//U} } ↔ 3|. Paano mo malalaman kung tapọs mo nang gawịn ang wal? {W Gubat 3.34}.
tapọs {A//U} |12|. Tapos biglạng namatạy si Ammah, tapos umalịs si Papa. {W Nanyang 21.18}.
° hind tapọs, di-tapọs {A U, A.U}. Di-tapọs ang trabaho.
° tumapos |0|.
magtapọs {DT01/fg|ft, DT10/fg|ft} !! |10|. Magtatapọs namạn sa elementạrya ang buns sa susunọd na taọn. {W Rosas 3.6}.
° tapusin {DB10} |3|.
matapos {DT00/fg, DB10/ft|fg} |50| {7-3.1 [2*]}. Sabịk na sabịk na siyạng matapos ang dalawạng taọn. {W Arrivederci 3.5}.DT}. ° Sa paglipas ng panahọn, natapos namin ang kolehiyọ. {W Krus 3.4}.
° pagtatapọs {ND} |5|. Samahan ninyọ akọ sa pagtatapọs ng laban na itọ. {W Aquino 2010 3.28}.
° katapusạn {N, U} |8|. Katapusạn ng taọn. Katapusạng tanọng na walạng kasagutan. {W Material Girl 3.3}.
pagkatapos |60|.
 pagkatapos {ND/G/-um-} {6-6.5.1}. Pagkatapos ng sampụng taọn ay nagịng [siyạ] babaeng nakaitịm na humantọng sa pagkapariwara. {W Nanyang 13.29}.
pagkatapos {A?U//ND}. At pagkatapos ay isang bahay na yari sa tablạ at kawayan. {W Lunsod 3.5}.
pagkatapos {K//ND}. Nagịng kuwarẹnta pesos iyọn pagkatapos dagdagạn nang dalawạng beses. {W Nanyang 7.11}. Pagkatapos mag-alas-dose. {7A-141 (4)}

° tapyạs.{N/X}Pangngalan
tapyạs {J}.
tapyasạn {DB10}. Tinapyasạn niyạ ang gilid ng salamịn. Tinapyasạn niya ang buko.

Tarạ!Tayo na!
° [tarantạ].{./Es} Espanyol
matarantạ {DT00}. Biglạng matatarantạ ang dalawạ kong kapatịd.
natatarantạ {J/DT00/E}.
tumarantạ {DT01}. Anọ ang tumatarantạ sa iyọ?
tarantahịn {DB10}. Huwạg mo siyạng tarantahịn.
katarantahạn {N}. Dahil sa kanyạng katarantahạn ang nainọm niyạ'y suka at hind tubig.

° tarịk.{N/X}Pangngalan
Tarịk ng bubungạn.
matarịk {J}. Likọng matarịk.

° [tarọng].{X} Ugat ng salita
°katarungan.
 Bulwagan ng Katarungan.
makatarungan {J}.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan tao - tar  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   tas - ter   Pahinang pamagat na Filipino   Ugnika