Talasalitaan tag - tak

taga- taga- (1) Unlapi ng pangngalan at pang-uri (dako ng paggaling, pagsilang o tirahan). tagalalawigan
taga- (2) Unlapi ng pangngalan at pang-uri (tungkulin o hanapbuhay). tagadalạ tagapahayag |taga+pahayag|
tagapạg- (3)taga- (2). tagapạgdalạ tagapạgpahayag |tagapag+pahayag| tagapạgpasok

° tagaktạk.{N/X} Pangngalan
Tagaktạk ang kanyạng pawis. {W Samadhi 4.2}.

° tagạl.{N/X} Pangngalan
Hustọng isạng oras ang tagạl ng pagpupulong namin.
tumagạl {DT00}. Ngunit habang tumatagạl ang aming pag-uusap, untị-unt ko nang nauunawaan ang kanyạng saloobịn, bilang isạng tipikạl na babaeng tinedyer na kagaya ko. {W Estranhera 3.3}. Tatatagạl nang isạng libong taọn ang singsịng na gint. ({P-0(M0 J.L J.L N}; nang isang libong taon {P-C(MC …}).
° magtagạl {DT00}. "Hind na akọ magtatagạl", sabi ni Joe kay Rod. {W Suyuan 5.6}.
itagạl {DB10/fp|fa}. … upang sakupin ang panahọng itatagạl ng isạng hapunan. {W Uhaw 3.9}.
magpatagạl {DT10}.
patagalạn {DB10}. Huwạg mo namạng patagalạn ang panliligo at maliligo rin akọ.
pagtatagal {NV}.
° katagalạn {N}. Sa katagalạn nakaratịng siyạ sa maliịt na bahay at pumasok siyạ doọn. {W Busilak 3.3}.
pampatagạl {N}.
matagạl {J}. Matagạl na paghihintạy. Matagạl na pagkakasakịt. Gaanọ katagạl? {12-2.3}. "Bakit matagạl kang nawal, Inẹng?" tanọng ko sa bata. {W Angela 3.7}." istmeine Frage an das Kind.
matagạl na {D D/EC}. Matagạl na siyạng namatạy.
matagạl gawịn {D DB}.

° Tagalog.{N/J/taga+ilog?}
Tagalog (2) {N}.
Tagalog (3) {N}.
magtagalog {DT00}. Marunong ka bang magtagalog?

° tagay.{N/X} Pangngalan
tagayạn. {N}.
tumagay {DT00}. Sabạy-sabạy silạng tumagay para sa ikapagtagumpạy ng kanilạng binabalak. Zusammen tranken sie auf das Gelingen ihres Projektes.
magtagay, magtagayạn.
tanggera, tanggero {N/Cd/Esm/tagay+tungga+era?}.

° tagaytạy.{N/X} Pangngalan
Tagaytạy (2):: {N/Na} Lungsọd sa Cavite.

° tagihawat.{N/X} Pangngalan

° tagintịng.{N/X} Pangngalan
tumagintịng {DT} . Tumatagintịng ang baryạ pag nahulog sa sahịg. {W Nanyang 7.7}.

° taglay.{N/X} Pangngalan
Taglạy niyạ ang pambihirang kagandahan. Taglạy ng masayạng ngit ang kanyạng halina.
taglạy (2) {J}. Nawal ang taglạy na kahulugạn nito. { Alcantara 2006 p.7}.

[tago]. {X} Ugat ng salita
° tag {U}. Nang makapagsilang sa isạng tagọng pagamutan … {W Angela 3.16}.
° magtago {DT00, DT01}. Nagtago siyạ sa kabil ng padẹr.
° itago {DB10}. Itago mo sa aparadọr ang regalo. May itinatagong lihim si Bidong. {W Daluyong 15.03}.
° pagtaguan {DB10}. Huwạg mo akọng pagtaguan at nakikita na kitạ.
° pinagtataguan {N//DB/K}. Nakikita ko silạng dalawạ pero di ko talagạ makita ang kanilạng pinagtataguan. {W Mumo 3.2}.
° matago, mapatago {D.}. Mayroọn siyạng natatagong kakayahạn.
° taguạn {N}. Halinang maglar ng taguạn.
nakatago, nakatag {U} |3|. Meron palạng nakatagong pera itọng si Abet. {W Sabong 8.43}.
° patag {U}. Pero sa nakikita kong patagọng pagpasok at paglabạs ninạ Lim Kui at Isha sa tindahan, alạm kong … {W Nanyang 11.9}.

° tagp.{N/X} Pangngalan
magtagp {DT10}, tagpiạn. Tatagpiạn ko ang bubọng.

[tagp]. {X} Ugat ng salita
makatagp {DT10} |3|. Maliban sa mga sirạng tulạy ay hind akọ nakatagp ng sagwịl sa daạn. {W Lunsod 3.12}.
matagpuạn {DB10/ft|fp} {7-3.5.1 [1*]} |20|. Kayamanan, na ayon sa kanyạng Lolo Pandoy ay matatagpuạn sa dulo ng bahạghari. {W Samadhi 4.1}.

° tagp (2).{X} Ugat ng salita
° magtagp {DT00}. Nagtatagp sa kạntong iyạn ang dalawạng kalsada.
° tagpuịn {DB10}. Tumakas siyạ sa kanilạ upang tagpuịn ang kanyạng kasintahan.
° tagpuan {N}.
° pagtatagp {N/G}.
° katagp {N}.
 magkatagp {DT00/mag+katagpo} |3|.

° tagubilin.{N/X} Pangngalan
magtagubilin {DT10}.
itagubilin {DB10}. Siyạ'y itinagubilin sa tungkuling iyọn.
ipagtagubilin {DB}.

° tagumpạy.{N/X} Pangngalan
Nagkukuwẹnto siyạ ng kanyạng mga tagumpạy. {W Regine 3.4}.
magtagumpạy {DT00}. Nagtagumpạy ang koponạn natin.
maipagtagumpạy {DB10} |0| {7-5.2}. Naipagtagumpạy niyạ ang kanyạng bagong panukala.
matagumpạy {J}. Malayo ang naratịng niyạ, kumbagạ nagịng matagumpạy siyạ. Paglalakbạy na matagumpạy.

° tagunggọng.{N/X} Pangngalan

° [tagur]{X} Ugat ng salita
panagur {N} Gr.
makatagur {J} Gr.

° taguyod |14|.{N/X} Pangngalan
° magtaguyod {DT01/fa|fp?fb} |4|. Marami ang nagtataguyod sa kanyạng kandidatura.
° itaguyod {DB10} |2|. Itaguyod natin ang mga kalakal na yari sa Pilipinas sa pamamagitan ng pagbilị sa mga itọ.
° maitaguyod {DB10} |2|.
° pagtataguyod {ND} |4|. Dahil sa pagtataguyod na iniukol ng mga paaralạn at ng mass media, higịt sa lahạt, nagịng malaganap ang wikang pambans na kung tawagin mang Tagalog o Filipino. {W Plano 3.47}.
° tagapagtaguyod {N} |2|. Hind ko pinangarap magịng tagapạgtaguyod ng pag-asa. {W Aquino 2010 3.2}.

° tahạn.{X} Ugat ng salita
Tahạn!
tumahan {DT01}. Tumatahan silạ sa nayon.
tahanan {N}. Pinakamagandạ sa kanilạng purọk ang tahanan ninyọ.
pantahanan {J}. Lutuing pantahanan.

° tahạs.{J/X} Pang-uri
Tahạs siyạng magsalit.
tahasan {J}. Tahasang tumanggịng umalịs si Juạn.
(tinig na) tahasan Gr.
pantahasan {J} Gr.

tah. {N/X} Pangngalan
° Maluluwạg na tah. Aalisịn bukas ng doktọr ang mga tah ng sugat.
° manah {DT00} |2|. Maaari siyạng manah sa kamạy o sa makinạ.
° tumah {DT00} |0|. Maaari siyạng tumah sa kamạy o sa makinạ.
° tahiịn {DB10} |1| |0|. Tahiịn mo itọ. Tinahị ng doktọr ang sugat.
° matah {DB10} |0|. Natah {DB10/A/tahiin?} ko na ang butones.
° magpatah {DT10/fh|ft} |0|. Nagpatah akọ ng magarang damịt.
° makapagpatah {DT10/fh|ft} |0| {7-4.2}. Nakapagpatah akọ ng magarang damịt.
ipagtah {DB20/fp|fg|ft} |1| {7-5.3}. Ipinagtah niyạ itọ ng isạng kulay lotus na bestida. {W Nanyang 13.6}.
ipagpatah {DB10/fp|ft/ipag+patahi} |1| {7-5.3}. Ipinagpatah akọ ng mga bago at mahuhusay na bihisang sunọd na lahạt sa moda. {W Daluyong 15.40}.
° ipanah {DB20/fp|fg|ft} |0| {7-6.1}. Ipanah mo si Pepeng ng damịt.
° mananahi {N}. Mananahi ang kapatịd kong babae.
° tahian {N}.
° makinạng panah {N.L U}.
° patah {N, U}.

° tahimik.{J/X} Pang-uri
Tahimik na kayọ!
manahimik {DT00}.
tumahimik {DT00}.
magpatahimik {DT10}, patahimikin {DB10}.
katahimikan {N}. Nagsisimul na namạng balutin ng katahimikan at kalungkutan ang paligid. {W Laruang Krus 3.1}.

° tahọ.{N/Ch} Intsik

° tahọl.{N/X} Pangngalan
Malakạs ang tahọl ng aso.
tumahọl. Bakit tumatahọl ang aso?
tahulạn. anbellen. Tinatahulạn siyạ ng aso.

° tainga, tenga. {N/X} Pangngalan
Nagpantịng ang kanyạng mga tainga. {W Karla 5.204}.
patainga, patenga {N}.

takạ. {U/X} Pang-uri
° takạ {U} |0|.
magtakạ {DT00|fy} |12| . Saglịt siyạng nagtakạ. {W Samadhi 3.3}.
makapạgtakạ {DT00|fy} |3| (7-3.4). Nakapagtatakạ itọ kapạg inisip na ang mga delegado … {W Almario 2007 3.1}. ° Bagay na makapagtatakạ.
° ipagtakạ {DB10/fs|fg} {7-5.3 [2*]}. Ipinagtakạ niyạ ang pagparito ko.
° pagtatakạ {NV}. Tumindị ang aking pagtatakạ. {W Nanyang 11.11}.
° katakạ-takạ {U} |6|.

° [takạd].{X} Ugat ng salita
patakarạn {N}. Patakarạn ng pamahalaạn. Patakarạng pambatạs. Sumusunọd sa patakarạng balarila. { Bukambibig 1999 p.215}.
pampatakarạn {J}. Pinahirapan ang pampatakarạng pagsusuri ng ….

° takal.{N/X} Pangngalan
takal {N}. Kumuha akọ ng dalawạng takal ng kapẹ.
takalin, magtakal. Takalin mong maigi ang bigạs. Magtakal ka ng kalahating lịtro na gatas.
pagtakalan {DB20/fm|fp|fa} |0| {7-5.1}. Pinagtakalan ko ang lata ng bigạs.
takalạn {N} ::.

° takas.{N/X} Pangngalan
takas {J}.
tumakas {DT00, DT01/fa|fb}. Tapatịn mo 'kọ, Aldo, tumatakas ka sa pulịs? {W Naglaho 3.14}. Tumakas siyạ sa hukbọ.
magtakas {DT00}.
takasan {DB10/fb|fa}. Ibig niyạng takasan ang hind maipaliwanag na karanasạn na sumapit sa kanyạ. {W Bulaklak 8.34}.
mapatakas {DB10/fa|fi}. Napatakas ng bata ang manọk bago katayin.

° [takaw].{X} Ugat ng salita
katakawan {N}.
matakaw {J}.

° takbọ.{N/X} Pangngalan
Matuling takbọ.
tumakbọ {DT00}. Tumatakbọ sa kạlye ang bata.
magpatakbọ {DT10} (1).
magpatakbọ {DT10} (2). Masyadong mabilịs siyạng magpatakbọ ng kọtse. {DT10/N}.
takbuhan.

° takd.{N/X} Pangngalan
100 piraso bawat oras ang takd ng manggagawa.
takd {J}. Dumatịng siyạ sa takdạng oras.
° magtakd {DT10}.
takdaạn {DB10}. Dapat nating takdaạn sa isạng libong piso ang gugol.
itakd {DB10}. Itakd ang halagạ. Hind kasị akọ maaaring lumagpạs sa panahọng itinakd sa akin ng aming dakilang hari. {W Samadhi 4.4}. Itinakd ang paggamit ng ilaw.
° pagtatakd {NV}.
takdạng-aralịn {N.L.N}.
nakatakd {JA}. Nakatakd lamang itọ sa mga pandiwang -in.
may-takd {J} .
natatakdaạn {J//DB/E}.

° takịp.{N/X} Pangngalan taklọb
Alisịn mo ang takịp ng bote. Nasaạn ang takịp ng kaldero? Takịp ng makinạ.
° magtakịp {DT10}. Marunong ka bang magtakịp ng butas sa bubọng.
takpạn {DB10}. Takpạn mo ang kaldero.
pagtakpạn {DB10} {7-5.1}. Huẉg mo siyạng pagtakpạn.
takịpsilim {N/Cd}.

° taklọb.{N/X} Pangngalan takịp
magtaklọb {DT10/fa|fp?fl}.
taklubạn {DB10/fl|fa}. Tinaklubạn ng baldosa ang lumang harạp ng bahay.

° takọng.{N/Es} Espanyol |tacon|
Lagi siyạng nakasuọt ng manipịs na itịm na bestida at balạt na sandalyạs na may kataasạn ang takọng. {W Nanyang 11.1}.

° takorẹ, takur.{N/X} Pangngalan
:: Metalikong sisidlan para sa pagpapainint ng tubig at iba pang likido. { UPD takore}.
Inilapit niyạ ang bandeha na kinalalagyạn ng isạng takorẹng kapẹ, ilạng pirasong tinapay, niyọg na halayạ at dalawạng piniritong itlọg. {W Nanyang 12.28}.

takot |60|. {N/X} Pangnagalan
takot {N} |20|. Naturạl sa tao na magkaroọn ng takot sa matematikạ. {W Cao 2013 3.1}.
takọt {U} |10|. Takọt akọ sa matandạng asawa ni Tiya Margie. {W Tiya Margie 3.5}.
° takọt na takọt {U L U}. Dahan-dahang lumapit si Tan Sua kay Lim Kui, na takọt na takọt na napaatrạs. {W Nanyang 11.14}.
matakot {DT00/fy, DT01/fy|fs} |15|. Natatakot akọng matuklasạn itọ ng aking mga magulang. {W Angela 3.16}.
° manakot {DT10} |0|.
° tumakot {DT01} |0|.
° takutin {DB10} |6|. Huwạg mo na akọng takutin pa. {W Rosas 3.20}.
° makatakot {DT01} |2|.
° nakakatakot {U//DT/K} |(2)|. Sumagi sa aking isip ang nakakatakot na mukh ng har. {W Pagbabalik}.
katakutan {DB10/fs|fg} |1| {7-7.2}. Hind siyạ mumu na dapat mong katakutan. {W Mumo 3.6}.
ikatakot {DB10/fs|fy} |2| {7-7.2}. Ano ba'ng ikinatatakot mo? {W Nanyang 22.15}.
° pananakot {N}. Pananakot lang iyạn, alạm kong hind gagawịn iyọn.
° katakut-takot {U} . Katakut-takot ang init.
° nakatatakot {U}. Nakatatakot ang mukh ng higạnte.

° taksịl.{N/X} Pangngalan
taksil {J}. At isạ siyạng taksịl na pinuno kung isasakripisyọ niyạ ang kapakanạn ng napakarami para mapagbigyạn ang kinabukasan ng iilạn. {W Almario 2007 3.7}.
magtaksịl {DT01}. Nagtaksịl siyạ sa kanyạng pangako.
pagtaksilạn {DB10}.

° [takwịl].{X} Ugat ng salita
magtakwịl {DT10}.
itakwịl {DB10}. Itakwịl ang kanyạng kultura at halinhạn itọ ng kultura ng mananakop.
taong itinakwịl {N.L J/DB/A}.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan tag - tak  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   tal - tam   Pahinang pamagat na Filipino   Ugnika