Talasalitaan si - sin

si, sinạ. {Y/Ta} Pantukoy {8-6.2 (2)}
si {Y/Ta} |1000|. Umup si Oden sa harạp ng isạng kainạn. {W Anak ng Lupa 3.5}. Magandạng si Busilak na nakahig sa loọb [ng kabaong]. {W Busilak 3.15}. {11-2 (2)} ° Kumakain si Ate. Kumakain ang ate.
sinạ {Y/Ta} |40|. Kumawạy sa akin sinạ Ahia at Fely. {W Nanyang 22.29}. Nakaalịs na rin sinạ Ate. {W Dayuhan 3.10}.

° sibasib.{N/X} Pangngalan
manibasib {DT}.
sibasibin. Sinibasib ng matindịng paịt ang kanyạng dibdịb. {W Nanyang 13.23}.

° sibọl.{X} Ugat ng salita
sumibọl {DT00}. Sumibọl sa halamanan ang sukal na damọ.
sibulạn {DB10}. Sinisibulạn ng baging ang padẹr.
magpasibọl {DT00+10/fi|fa} {7-4.1}. Nagpapasibọl ng mga binh ang init at halumigmịg.
kasibulạn {N}. Noọng panahọn ng kasibulạn niyạ.
tagsibọl.

° sigạ.{N/X} Pangngalan Mga apọy
Gumaw siyạ ng sigạ sa kalạn at nagluto ng kapẹ. {W Nanyang 12.27}.
magsigạ.

° sigạng.{X} Ugat ng salita
sinigạng {N/DB10/A} {6-6.4.3}. Sinigạng na bangus sinigang ng bangus.

° sigasig |3|.{N/X} Pangngalan sikap
masigasig {J} |3|. Masigasig niyạng ineestimạ ang babaeng nakaitịm. {W Nanyang 11.3}.

° sigạw.{N/X} Pangngalan
sumigạw {DT00}. Huwạg kang sumigạw, hindi akọ bingị.
isigạw {DB10/fp|fa}. Isinigạw ng kapitạn ang kanyạng mga utos.
ipagsigawan {DB10/fp|fa} !!. Anọ ang ipinagsisigawan mo?

° siglạ.{N/X} Pangngalan
magpasiglạ {DT01}. Magpapasiglạ sa matamlạy mong katawạn ang bitaminang iyạn.
makapagpasiglạ {DT01/fi|fb} {7-4.2}. Nakapagpapasiglạ sa kanyạ ang palakpạk ng mga kamag-aarạl niyạ.
masiglạ {J}. Masiglạ ang barkadang iyọn. Masiglạng pumuntạ si Nene sa kaniyạng kuwạrto. {W Ulan 20.13}.

° [siglạy].{X} Ugat ng salita
masiglayạn {DB10/fp|fa}. Bukạs ang pint at kaagạd siyạng nasiglayan ng may-ari. {W Anak ng Lupa 3.6}.

° siguro.{A/Es} Espanyol
|seguro| = tiyạk.
° siguro {A/UT? Siguro pupuntạ siyạ sa Maynila. Siguro siyang pupunta sa Maynila..
° magsigurọ {DT10} !!. Nagsigurọ ang bata na siyạ ang panalo.
° siguruhin {DB10}.
° paniniguro {ND/mang+siguro}.
° sige {U}.
° sigurado {U}.

° sikap |15|.{N/X} Pangngalan ≠ sipag
sikap {N} |0|. Nakatapos siyạ ng pag-aaral sa sarili niyạng sikap.
° magsikap {DT00/fg} |8|. Kailangang magsikap ka at mag-aral na mabuti. {W Nanyang 21.6}.
° sikapin {DB10/ft|fg}. Sinikap ng lobo ang tumalọn upang makaahong palabạs. {2A-451 Σ}
° pagsikapan {DB10/fp|fa} {7-5.1}.
° magsumikap {DT00/fg/mag+um+sikap} |1|. Magsumikap upang magtagumpạy.
° pagsisikap {NV}. Hind nasayang ang kanyạng pagsisikap.
° pagsusumikap {NV} |2|. Patulọy pa sa pagsusumikap si Regine. {W Regine 3.5}.

° sikat.{X} Ugat ng salita
sikạt {J}.
sikạt {N/J}, sikạt na kantạ {J L N}. Anọ ang sikạt (na kantạ) noọng 2004 sa Pilipinas?
sumikat {DT00}. Sumisikat ang araw. Sumisikat na araw.
pagsikat ng araw.
sikatạn {N}. … isạng maliịt na bintana na sa umaga'y katapạt ng sikatạn ng araw. {W Anak ng Lupa 3.3}.
pasikat {N}. Pasikat lang iyạn.

° sikịl.{N/X} Ugat ng salita
sikịl (2) {N}.
sikịl {J}.
sikilịn {DB10}. Tahimik na tinịs ni Ahia ang sakịt na dulot ng sinikịl na damdamin. {W Nanyang 22.13}.
paninikịl {N}.

° sikịp.{N/X} Pangngalan
Sikịp ng baro. Sikịp sa bus.
sumikịp {DT00}. Sumisikịp ang baro ko.
magsikịp {DT00, DT01}. Nagsisikịp sa mga sasakyạn ang kạlye. Nagsikịp ang bus.
pasikipịn {DB00+10/fa|fi}. Pinasikịp ng mga bata ang bus.
paninikịp {NV}. Paninikịp ng dibdịb.
masikịp {J}. Masikịp na sapatos. = Enge Schuhe.

° siklạb.{N/X} Pangngalan Mga apoy
sumiklạb {DT00}. Sumiklạb noọn ang himagsikan.
pasiklạb.

° siklọt.{N/X} Pangngalan
sumiklọt, siklutịn {DT00}.

° sikmura.{N/X} Pangngalan ∼ tiyạn
Sakịt ng sikmura.

° siko.{N/X} Pangngalan
… kanyạng mga bisig, buhat sa siko hanggạng mga palad … {W Uhaw 3.13}.
° sikọ {N}.
 sumikọ, manikọ, sikuhịn. Sinikọ niyạ akọ upang tawagin ang pansịn ko.

° siksịk.{J/X} Pang-uri
Siksịk ang lamạn ng tulingan.
isiksịk {DB11}. Mabilịs niyạng inisiksịk sa supot ang lahạt niyạng damịt.

silạ |200|. {HT/3M} Panghalip na panao
silạ {HT/3M}. Kạpwa silạ nakaup nang tuwịd. {W Nanyang 13.13}.
silạ ni {HT TW.Y. Nag-away silạ ni Katrina. {W Sabong 8.1}.
silạng … {HT.L. Silạng dalawạ lamang ang nakakaalạm ng puno't dulo ng lahạt. {W Karla 5.207}.
silạng … {HT.L. Iniwan silạng mag-inạ ng kanyạng amạ {W Angela 3.9}.
silạ {HT/3M}. Sino po silạ? [Wer sind Sie? Am Telefon.].

° silahis.{N/Es} Espanyol ∼ sinag

° [silang].{X} Ugat ng salita
sumilang {DT00}.
magsilang {DT10}.
isilang {DB00}. Isinilang si Lazaro Francisco sa Orani, Bataan, noọng 22 Pebrero 1898. {W Daluyong 2.1}.F. wurde am 22. Februar 1898 in O. geboren.
pagsilang {N?NV}. Ang pagsilang ng sanggọl.
° silangan {N}.
 Sa may bandạng silangan ng simbahan ang aming bahay.
pasilangạn {J}.

° silaw.{N/X} Pangngalan
silạw {J}.
sumilaw {DT}.
silawin {DB10}. Sinilaw ko siyạ ng aking lẹnte.
masilaw {DB10}.

° [silay].{X} Ugat ng salita ∼ sulyạp
masilayan {DB10/fb|fa} (7-3.5.1) |0|. … para masilayan ko ang paglubọg ng araw sa tabị ng dagat.

silbị |24|. {N/Es} Espanyol |servir|
° silbị {N} |5|. Wal na rin namạn siyạng silbị. {W Girl 3.8}.
magsilbị {DT01/fg|fp} |15| {7A-141 (1)}. Ngunit hind ko gustọng nagsisilbị sa mga lasịng. {W Nanyang 22.29}.
nagsilbị, nagsisilbị {U//DT} |(8)|. Akọ ang nagsilbịng tungkọd ni Ammah. {W Nanyang 21.11}.
pagsilbihạn {DB10/fp|fg} |3|. Mamuhay nang ikạ'y pinagsisilbihan. {W Material Girl 3.8}.

° silịd. {N/X} Pangngalan
silịd (sa bahay).
isilịd.
sisidlạn {N} (∼ lalagyạn).

Mga Sisidlan.
bakol (1).Allg.
bakol (2).
busl.
baldẹ.
bang.
bayọng.
bilao.
kaịng.
supot.
timb.

° [silip].{X} Ugat ng salita
manilip, sumilip {DT00, DT01}. Sumilip siyạ sa butas ng susiạn. Huwạg kang sumilip kapạg nagbibilạng sa (lar ng) taguạn. … sumisilip pa rin ang bagong pag-asa para sa kanyạ. {W Estranghera 3.10}.
silipin {DB10}. Silipin mo ang batang natutulog.
silipạn {N}.

° silong.{N/X} Pangngalan
silong (2) {N}.
sumilong {DT}.
magsilong, isilong {V}.

° simbạ.{N/X} Pangngalan
magsimbạ {DT00}.
simbạng-gabị {N.L.N}.
simbahan {N}.
sambạ {N}.
sambahan {N}.

° simoy.{N/X} Pangngalan
Masarạp ang simoy ng hangin. Masarạp ang simoy.

simul. {N X/mula} Pangngalan
simul {N} |13|. Sa simul hanggạng gitn ng Mạrso. {W Ambrosio 2006 2.32}.
simul sa {O TK} |1|. Simul sa gabịng iyọn. {W Angela 3.23}.
simul {O. Nag-iisạng pumanhịk sa bundọk Duhat simul pa kaninang tanghali si Samadhi. {W Samadhi 4.1}. ° Simul noọn. Simul noọng Linggọ. Simul ngayọn. Simul kahapon. Simul kailạn?
simul nang {O K. Simul nang mamatạy ang asawa. {W Suyuan 3.5}.
° magsimul {DT00}. Magsisimul sa Hụnyo ang mga paaralạn.
° simulạn {DB10/ft|fg} |12| . Sinimulạn niyạ sa biro ang kanyạng talumpati.
° simulạng mul {DB10/ft|fg.L A}. Maaari mong simulạng mul ang iyọng ginagaw kahapon.
° magpasimul {DT/fh|ft}. Siyạ ang nagpasimul ng kilusạn.
° pasimulaịn {DB10/ft|fh}. Pinapasimul namin ang paraang ….
° pasimulạn {DB}.
° pasimul {N}. Sa pasimul ng kasaysayan.
° simulain {N}.
° panimul, pansimul {U}. Pansimulạng pag-aaral.

° simuno.{N/X} Pangngalan {2A-101}

° sinag.{N/X} Pangngalan
Sinag ng araw. Pakisarạ mo ang bintana, natatamaan akọ ng sinag ng araw. Pumasok sa silịd ang sinag ng buwạn.
sinag na bilọg sa ulo.
suminag. Sumisinag sa bintana ang liwanag.
sinagtala.

° sinat, saynat.{N/X} Pangngalan lagnạt
May sinat ang bata.

° sindị.{N/Es} Espanyol |encender|
sumindị {DT00}.
magsindị {DT00, DT10}. Ayaw magsindị ang kalạn. Nagsindị siyạ ng apọy.
sindihạn {DB10}. Sindihạn mo ang kandila.
panindị, pansindị {N}.

sing-. {x} Panlapi - Affix {9-2.7 (1)}
singgandạ {U}.
kasịng- {x}. Kasịngkupad ng sus.

° singạw.{N/X} Pangngalan
Mainit ang singạw ng makinạ. Singạw ng pabangọ.
singạw (2) {N}.
sumingạw {DT00}. Malakạs sumingạw ang kumukulọng tubig. Huwạg mong pabayaạng sumingạw ang pabangọ. Hayaạn mong sumingạw ang goma (gulọng).
magpasingạw.
° pasingawịn {DB10}. Pasingawịn mo ang suman.
pasingạw {N}. Uri ng pasingạw ang siyopaw.
pasingawan {N}. Niluluto sa pasingawan ang siyopaw.
singawạn {N} (tambụtso) . Lumalabạs ang usok sa singawạn ng kọtse.
halamang-singạw {N/Cd} (ọnggo) .

° singịl (1).{N/X} Pangngalan
Magkano ang singịl sa isạng kuwạrtong pandalawahạn?
singịl sa pagpasok {N}.
patong na singịl {N? L N}.
singịl (2). Kailangang bayaran ang singịl sa tubig bago o sa mịsmong araw ….
singilịn nang labis {DB10 M0 D}. Siningịl ka nang labis sa bigạs.
° singịl (3) {N} .
 maningịl, sumingịl, singilịn {V.}. Maningịl ng pautang.
paniningịl {N/G}.
maniningil, tagasingịl {N}.

° singit.{N/X} Pangngalan
singit (2).
magsingit, singitan, isingit. Isingit mo sa librọ ang retrato. Isiningit niyạ sa ilalim ng kanyạng braso ang pitaka niyạ.
paningit {N}.

° singkamạs (Pachyrrhizus erosus).{N/X} Pangngalan

° singsịng.{N/Ch} Tsino
palasingsingan {N}.

° sinigwelas (Spondias ciruelas).{N/Es} Espanyol |ciruelas|

° sining.{N/X} Pangngalan
° sining {N} |20|. Sining ng pagpipintạ. ° Hanggạng sa mga kataạs-taasạng kathạ't likh ng diwa at kaluluwạ sa sining, aghạm at literatura. {W Salazar 1996 1.3.1}.
° masining {U} |0|. Masining na palamuti.
° makasining {U} |0|.

sino?. {HN} Panghalip na pananong {12-2.1}
sino? {HN}. "Sino 'yan?" tanọng ng nasa loọb. {W Bulaklak 8.19}." fragt es von drinnen. Sino ang kumuha ng tinapay ko? {W Busilak 3.4}.
sinong? {HN.TT}̣ {2-2.2 (3)} . Sinong gumamit ng aking tinidọr? {W Busilak 3.5}.
sino ang?, sinong? {HN TT.
sinong {U//HN.L} |1| {12-2.2 (3)}. Kahit na sinong alagad ng wika at/o ng sining. {W Liwayway 3.5}.
° sinu-sino {HN/M} |1|.
kung sino {HS(K HN)} {8-4.3.2}. May kamukh siyạng tao. Hind ko lang matandaạn kung sino. {W Angela 3.7}.
kahit sino {HS(K HN)} . Hind akọ maaaring magpapasok ng kahit sino. {W Busilak 3.12}. ° Kahit sino ang pumasok dito.
sinumạn {HS(HN.K/HT} |4| . Ngunit walạng sinumạn sa mga kawanị ang nagsalit. {W Angela 3.20}. Makagagaw niyạn sinumạn. ° Magagaw iyạn ng sinumạn.
sinumạn {U//HS}. Wal ni sinumạng tao ang maaari kong malapitan. {W Damaso 4.3}.
nino.
° gasino (1) {U}. Gasino ang kanyạng mana.
° gasino (2) {N}. Kung magsalit siyạ ay parang gasino.
° di-gasino, walạng-gasino {D}. Walạng-gasinong nagsimbạ.

° sinọk.{N/X} Pangngalan
sinukịn {DT00}.
masinọk {J}.

° [sinop].{X} Ugat ng salita
sinupin {DB10}.
sinupan {N}.
masinop {J}. Di-kalakihạn ang bahay ni Donya Memay, ngunit matibay at masinop. {W Daluyong 15.36}. Memay ist nicht groß, aber stabil und ordentlich.

° sintạ.{N/X} Pangngalan
sumintạ {DT01}.
magsintahan {DT00/fr} !! |0| {7-8.2}.
kasintahan {N}.
magkasintahan {N}.

° sintạs.{N/Es} Espanyol |cinta|

° sinturọn.{N/Es} Espanyol |cinturón|

° sinungaling (1) |14|.{N/X} Pangngalan
sinungaling (2) {J}.
magsinungalịng {DT00/fa, DT01/fa|fb} !!. Nagsisinungalịng ka sa 'kin, Aldo. {W Naglaho 3.3}.
pagsisinungaling {NV}. "Lumabạs lang kamị ng mga kaklase ko," inulit ni Ada ang pagsisinungaling. {W Bulaklak 8.20}.
kasinungalingan {N}. … pinapasayạ akọ ng kasinungalingan ng gabịng itọ. {W Madaling Araw 3.8}.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan si - sin  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   sip - st   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika