Talasalitaan sam - sap

[sama] |sama, sam ↔ 200|. {X} Ugat ng salita
° samạ {N}.
sumama {DT00/fg, DT01/fg|fp} |20|. Bakit hind ka sasama sa akin? Sumama ka na.
° magsama {DT00/fg, DT10/fg|ft} |3|. Nagsama ang dalawạng partido. Nagsama akọ ng kaibigan sa bahay.
samahan {DB10/fp|fg} |8|. Samahan ninyọ akọ sa pagtatapọs ng laban na itọ. {W Aquino 2010 3.28}.
isama {DB10/ft|fg|fn} |14|. Isạng araw, e, isasama ka namin sa lakad. {W Daluyong 15.44}. Isama mo si Juạn. Isasama ka naming panauhin.
° mapasama {DT01/fg|fn} |1| {7-3.5.1 [3*]}. Ang isạng tao'y maaaring matuto ng maraming wika at, sa ganito, mapasama sa ibạ't ibạng kultura. {W Salazar 1.3.5} Der Einzelne kann viele Sprachen lernen und dabei mit unterschiedlichen Kulturen vertraut werden.
pagsamahin, pagsamạ-samahin {DB10/ft|fg} |1| {7-5.1 [1*]} . Pinagsama-sama ko ang mga papẹl sa kanyạng mga kahọn. {W Uhaw 3.16}.
mapạgsama {DB10/ft|fg} |1| {7-5.4}. Hanggạ't hind pa napagsasama-sama ang bokabulạryo. {W Cao 2013 3.4}.
makisama {DT01/fg|fr} |3| {7-9.1} . Marahil, magandạ akọng makisama sa kanyạ bilang katiwala. {W Angela 3.4}.
° pagsama {ND} |2|. Pagsama sa palẹngke. Nalugọd akọ sa pagsama sa kanyạ.
° pagsasama {ND} |2|. Magandạ ang pagsasama natin kagabị.
° pakikisama {ND} |1|. Mabuting pakikisama.
° kasasama {ND/U} !!. Marami siyạng natutuhan sa kasasama sa barkada. {6A-6521}.
° samahạn, samahạn {N}.
° samahạn {N}.
° kasamahạn {N/ka+samahan}.
° pagkasama {N}.
° pagsasama-sama {N}.
° pagkakasama {N}.
magkasama {U} |6|. Kay, magkasama kamịng nanuluyang mul sa kaniyạng kaibigan sa Sampalok. {W Daluyong 15.31}.
° sama-sama {U/&&} |3|. Sama-sama kayang-kaya.
kasama {N} |90| . Nagtungo akọ, gaya ng aking balak, sa tinitirhạn ng aking kasama. {W Daluyong 15.29}.
 kasama ng {U P-W} |(5)|. Si Iniạ'y kasama ng dalawạ kong kapatịd na babaing nakababata. {W Dayuhan 3.5}.
kasama ang {U TT. Dito silạ nabuhay kasama ang mga diwata. {W Ambrosio 2006 1.1}. ° Mul sa una hanggạng katapusạng araw ng buwạn, kasama ang mga araw ng Linggọ at mga piyẹsta opisyạl.
° hind kasama ang … {S-0(A U TT …)}. Dalawampụ't isạng araw hind kasama ang mga Linggọ.
° makasama {DB10/ma+kasama}. Makakasama kitạ hạbang bụhay.
° kinakasama {N, U}.

° sam.{X} Ugat ng salita
sam {N} |6|. Mul sa labạs ay narinịg ang reklamo tungkọl sa sam ng panahọn. {W Nanyang 12.28}.
° sam ng loọb {N} |2| :: Galit dahil hind natugunạn ang pangangailangan. Nagpuputọk ang kanyạng dibdịb sa sam ng loọb. {W Bulaklak 8.32}.
° sumam {DT00}.
sumam ang loọb {DT00}. Sa pangambạng marinịg ni Tan Sua at sumam ang loọb nito. {W Nanyang 12.31}.
° pagpapasam (sa kạpwa){N}.
masam. Anọ ang masam? May masam ba?

samakalawạ →; dalawạ.
° samakatwịdtuwịd.
samantala |45|. {A/LM} Pang-abay
samantala {A}. Samantala, ang mga pahayagạng Tagalog … {W Liwayway 3.3}. Matutulog akọ; samantala'y ipagpapatuloy nilạ ang trabaho.
samantalang {K//A.L}. Marami talagạ ang tulad ko na isinasawalạng bahala ang piso samantalang sinasambạ ang dọlyar. {W Piso 3.1}. ° Pero sa bahaging ibab ng puno'y malag pa ang mga sangạ at dahon, samantalang sa bahaging itaạs … {W Nanyang 12.10} {13-3 (3)}.
pansamantalạ {U}. Tanggapịn natin itọng pansamantalạ. Itọ na rin ang nagịng pansamantalạ kong tirahan. {W Angela 3.10}.

° [samantalạ].{X} Ugat ng salita
magsamantalạ. Magsalamantạ sa pagkakamal ng ibạ.
samantalahịn {DB10}. Samantalahịn mo ang pagkakataọn itọ.

° sambạsimbạ.
° [sambịt].{X} Ugat ng salita
° sambitịn.
° sambịt {DB//X} = sinambịt, sinasambịt. {13-2.2.3} "Minsạn ng parang hind akọ makapaniwala", sambịt ni Regine. {W Regine 3.4}.

° sambọng (Blumea balsamifera).{N/X} Pangngalan

° sambọt.{X} Ugat ng salita
sambutịn {DB10}. Sambutịn mo ang bolang itọ.
masambọt {DB10}.
makasambọt {DT10}.

° [samịd]. {X} Ugat ng salita
masamịd {DT00/fa, DT10/fa|fc?} {7-3.5.1 [3*]}. Muntik na siyang masamid. {W Karla 5.209}. Nasamịd akọ ng sabạw.

° samo.{X} Ugat ng salita
sumamo {DT01}.
magsumamo {DT01}. Mariịng pinisịl ang kamạy ni Ahia, nagsusumamo ang magagandạng matạ. {W Nanyang 22.14}.
pagsamo {NV}.
pagsusumamo {NV}. Sak ko maririnịg ang paalala, pakiusap, pagsusumamo ni Inạ. {W Dayuhan 3.2}.

° [sampạ]. {X} Ugat ng salita
sampahịn {DB10/fp|fa}.
isampạ {DB}. Sa gayọ'y isinampạ niyạ ang dalawạng kamạy sa padẹr at umigpạw sa kabilạ nito. {W Nanyang 12.13}.

° sampagita (Jasminum sampac).{N/Es} Espanyol

° sampạl.{N/X} Pangngalan tampạl
Mas malakạs ang sampạl kaysa tampạl.

° [sampalataya].{X} Ugat ng salita
manampalataya {V01/mang}. Manampalataya ka sa Diyọs.
sumampalataya {V01/fa|fl}. Sumasampalataya akọ sa Diyọs ….
sampalatayanan {DB10/fl|fa}.
pananampalataya {N/G/mang}. Pagpapahayag ng Pananampalataya.

° sampalok (Tamarindus indica).{N/X} Pangngalan

° sampạy.{N/X} Pangngalan
magsamp̣y {DT10}.
isamp̣y {DB10, DB11}. Isampạy mo ang damịt sa bakod.
sampayan {N}.

samp (10). {UB/isang+pu, N} Pangngalan
ikasamp (ika-10) {UB, N}.

° sampurado, tsamporado{N/Es/Mx} Espanyol-Mehiko |champurrado|.
:: Lugaw (bigạs o malagkịt) na hinaluan ng tsokolate at kauntịng asukal, na mịnsang kinakain kasama ng tuy o tapang karnẹ.

sana |70|. {A/HT/X, A/LM} Pang-abay {6-6 (2)}
sana {A/HT}. Marami pa sana akọng itatanọng, ngunit umalịs agạd itọ. {W Angela 3.8}. Bibigyạn ko na lang sana ng pera pero naisip kong pakainin na lang nang mapansịn ko ang isạng karinderyạ. {W Piso 3.2}. Kung sisikat sana ang araw.
sana'y {A/LM.TP. Kung sana'y nakinịg akọ sa'yọ. {W Tiya Margie 3.9}. Sana'y matuto kang mahalịn ang sarili! {W Nanyang 22.24}.
sanang {A/LM.L.L D/W …} |18|. Nais ko sanang huming ng paumanhịn sa mga nagaw ko sa'yọ noọn. {W Suyuan 5.6}.

[sanay] |20|. {X} Ugat ng salita {9-2.1}
sanạy {U} |8| (⊥ asiw). Si Fely namạ'y sanạy na sanạy makiharạp sa ibạ't ibạng klase ng kostumer. {W Nanyang 22.4}.
masanay {DT01/fg|ft} |3|. Masasanay ka rin sa buhay ng live-out. {W Rosas 4.7}.
° magsanay {DT00/fg, DT01/fg|ft} |1|. Magsanay na silạ. {W Bulaklak 8.2} .
° pagsasanay {ND}.
° di-sanạy {U}. Mga manggagawang di-sanạy.
° kasanayan {N, U} |6|.
nakasanayan {U} |2|. Gawaịng pagsasaka na nakasanayan niyạ sa aming probịnsiya. {W Pagbabalik 3.5}. ° Damọ ang nakasanayang tawag sa mga halamang ayaw sa gulayạn.

° sanaysạy.{N/X} Pangngalan
Ayon sa sanaysạy ni Virgilio S. Almario na "…". {W Dasal 3.2}.

° [sandạl].{X} Ugat ng salita
isandạl./etwas) an etwas lehnen.
sandalan. Magandạ ang ukit ng sandalan ng upuan.
sumandal. Sumandạl siyạ sa upuan upang magpahingạ.

° sandaldal.
° sạndo.{N/Jp} Hapon
:: Kamisetang walạng manggạs, karaniwang yari sa bulak.

° sandọk.{N/X} Pangngalan

sang-, sam-, san-. {x X/isa} Panlapi - Affix {7A-121}
daạn .

° sangạ.{N/X} Pangngalan
At mul sa isạng sangạ ng puno ay nakita niyạ ang isạng nakaupọng mahiwagang duwẹnde. {W Samadhi 4.2}.
sangạ (2), sangạy {N}.

° [sangạg].{X} Ugat ng salita
° magsangạg. {DT10/fa|fp}. Magsangạg ka ng kapẹ.
° sangạg, {N//DB//X}, sinangạg {N//DB/A}.
° isangạg {DB10/fp|fa}. Isangạg mo ang kaning natirạ.
° sangagan {N}.

° sanggalạng.{N/X} Pangngalan
pansanggalạng, pananggalạng {N}. Pananggalạng sa araw o ulạn.

° sangganọ.{N/Es} Espanyol |zángano|
May ilạng sangganọ sa Napa na madalạs manggulọ sa tindahan ng mga huaqiao. {W Nanyang 7.10}.

° sanggọl.{N/X} Pangngalan

° sangguni.{X/guni} Ugat ng salita
sumangguni {DT01}. Maaari kang sumangguni sa mga tao o librọ upang makita ang ibig mong malaman. Sumangguni ka sa isạng talasalitaan upang malaman ang kahulugạn ng mga salitạng iyạn.
kasangguni {N}.
sangguniạn {N}. Sangguniạng bayan / panlungsọd. Sangguniạng panlalawigan.

° sangkalan.{N} Pangngalan
:: ….
magịng sangkalan {DT N}.

° sangkạp.{N/X} Pangngalan
Asukal ang pangunahịng sankạp ng kẹndi.
kasangkapan {N} (kagamitạn). Mga kasangkapan sa panggagamọt. Kasangkapang bakal na pambungkạl ng lupa ang asarọl.
kasangkapan {N} (kagamitạn, muwebles). Bahay na walạng mga kasangkapan.
panangkạp. Kulang tayo ng panangkạp.

Mga Kasangkapan.
barena.
destornilyadọr.
guntịng.
katam.
kikil.
lagari.
malyete.
martịlyo.
paet.
plais.
tiyani.


° sangl.{N/X} Pangngalan
magsangl {DB10/fa|fp}.
isangl {DB10/fp|fa}. ̣pang may pantustọs, isinangl niyạ ang isạng pares na hikaw at kuwintạs na regalo ng kanyạng amạ. {W Unawa 3.8}.
sanglaan, bahay-sanglaan {N}.

° sanh.{N/X} Pangngalan
Anọ ang sanh ng kaguluhang itọ?
kasanhiạn.

° sanib.{X} Ugat ng salita
sumanib {DT00}.
sumasanib {J/DT00/E}. Ang iyọng sinabi, biro, daịng, galit - sumanib sa simọy ng hangin. {W Ulan 20.22}.
magsanib {DT00}. … nagsasanib ang dalawạng daloy ng pagsasalin sa Mahal na Passion. {W Dasal 3.19}.
pagsanib {NV}. Di-malinaw ang sakop ng pagsanib.
pagsasanib {NV}.
magkasanib {J}.

° sanligansaligan.
° sạnto, sạnta.{N/Es} Espanyol
Todos Los Sạntos (Araw ng mga Patay).
santakrusan (Flores de Mayo).

° santọl (Sandorium indicum).{N/X} Pangngalan
:: Punongkahoy na may bungang nakakain.

° sapa.{N/X} Pangngalan

° sapagkạt, sapagkạ.{C} Pangatnig
"…," ang tugọn ko, sapagkạt wal na akọng masabi pang ibạ. {W Lunsod 3.17}.

° sapal.{N/X} Pangngalan
:: Labị ng kinudkọd na niyog matapos makatạs ang gat.
:: Paghamak sa kapuw.

° sapalarạnpalạd.
° sapạt.{J/X} Pang-uri
Bigyạn mo siyạ ng sapạt na sahod. Ginantimpalaan siyạ nang sapạt.
di-sapạt (kulang). Di-sapạt ang mga prutas.

° sapatos.{N/Es} Espanyol

° sapi |3|.{X} Ugat ng salita
° sumapi |0| {DT01}. Sasapi akọ sa inyọng samahạn.
° sapian {DB10} |0|.
° pasapiin |0| {DB01}. Pinasapi siyạ sa bagong kapisanan.
° kasapi |3| {N}. Kasapi sa ….

° sapịn.{N/Es} Espanyol
Lagyạn mo ng sapịn ang likọd ng bata.
magsapịn {DT10}. Magsapịn ka ng papẹl diyạn sa uupuạn at bak marumihạn ang damịt mo.
sapịn-sapịn {J}.
sapịnsapịn {N} :: Puto na iniluto sa gat at may ibạ't ibạng kulay ang bawat susọn.

° [sapit] |15|.{X} Ugat ng salita
° sumapit {DT00}. Sumapit siyạ nang hustọ sa oras. Ang paskọ ay sumapit. Tuwịng sasapit ang gabị, natatakot kamị sa … {W Laruang Krus 3.2}.
° sapitin {DB10/fn|fg}. Kiling na ang araw sa kanluran nang sapitin ni Oden ang lungsọd. {W Anak ng Lupa 3.1}. Ikinuwẹnto ni Isha sa tiyạ ang sinapit sa sementẹryo. {W Nanyang 12.29}.
° pagsapit {ND}. Dahil walạng ginagaw pagsapit ng gabị, naisipan ko … {W Angela 3.10}. Pagsapit ng alas-nuwebe.
° kinasapitan {N}. Anọ ang kinasapitan ng pagsisiyasat?