Talasalitaan pao - pau

° [paos].{X} Ugat ng salita
paos {J}.
mapaos {DT00/ma-}.
mamaos {DT00/mang-}. Namaos ang boses ng guro sa kasisigạw.
pamamaos {NV}.

° papag.{N/X} Pangngalan

° papẹl (1).{N/Es} Espanyol
Sumusulat tayo sa papẹl. Manikang papẹl. Bas ang papẹl ni Juạn sa akin.
masapapẹl {DB10/ma+sapapel}. Masapapẹl ang kasunduan.
isapapẹl {VP10}.
papeles {N}.
papẹl-de-bangk {N}.
° papẹl (2) {N/Es}.
 Anọ ang papẹl mo sa dulang iyọn? Katunayan, marami ang natatangạy mul sa kulturang Pilipino ng malakạs na akit ng posisyong sosyo-ekonomiko ng Inglẹs, dahil sa nakaraạn at kasalukuyang papẹl nito sa lipunan. {W Salazar 1996 2.4.3}.
pangunahịng papẹl. Lumabạs na siyạ sa pangunahịng papel sa maraming pelikulạ.

para (1) |(1,2,3) ↔ 550|. {O/Es} Espanyol |para| 'für, um … zu'
para sa {O TK}. Sa sala may isạng maliịt na mesang nakaayos na para sa hapunan. {W Busilak 3.3}. ° Bayaan silạng gumạstos para sa kanilạng pangarap. {W Almario 2007 3.8}. ° Para sa akin, isạng malakịng karangalan ang magịng ninong ng anạk nilạ. {W Angela 3.14}.
para … sa {O A/HT TK}. Para rin sa aking kapakanạn. {W Estranghera 3.8} .
para kay {O TK.Y/Ta}. Lahạt ng kuwẹnto at tul ay para kay Joe. {W Suyuan 3.15}.
para (2) {K. ° Di na nakabab si Ate Sally para saluhịn akọ sa ibab ng bintana. {W Mumo 3.5}. Walạng dahilạn para paghambingịn ko silạ. {W Rica 5.2}. Para namạn magkaroọn ng bata dito sa 'ting bahay. {W Mumu 3.8}.

para (3) |≈ 120|. {U/Es} Espanyol |comparar| 'vergleichen'
para { P-P=P-U }
para {U.L N)}. Humagulhọl na parang bata si Rod. {W Suyuan 5.11}. Nararamdamạn ko, para akọng nasasakạl sa paghihigpịt ng aking mga magulang. {W Estranghera 3.1}. Para akọng kandilang itinulos sa kinatatayuạn ko nang marinịg ang pangalang Fernando Khan. {W Angela 3.12}. K. hörte. {GTT}
° para ba, para bagạ {U A/HT}. Nagsusumiksịk doọn na para bang nais mong pasukin ang anọ mang damdamin na natatago roon. {W Damaso 4.5}. Para bagạng sombrero.
para {A//U}. Bakit parang di siyạ natatakot sa papuntạng mumo sa bintana? {W Mumo 3.3}. Parang may kumurọt sa kanyạng puso. {W Pang-unawa 3.5}.

° [para] (4).{J/Es} Espanyol |parar| 'anhalten' {13A-4213 (3)}
Para! {I}.
paparain {DB10/fa|fi}.

° parada.{N/Es} Espanyol
parada, paradahạn. Dito ang parada sa kọtse.
pumarada {DT.}.
nakaparada {J}.

° paraluman (1).{N/X} Pangngalan
paraluman (2) {N} (mutya).
Paraluman (3) {N/Na}.

° paraiso.{N/Es} Espanyol
Parang paraiso ang hardịn niyạ.

° parang.{N/X} Pangngalan
° Sa Makulong, ang buọng parang ay isạng walạng-bayad na gulayạn. {W Anak ng Lupa 3.4}.

° paratang. {N/X} Pangngalan

pardịble.{??/N} Pangngalan

° pare.{N/Es} Espanyol |cumpadre|
Pare (1) {N/Na}.
Pare (2) {N} .
kumpare, kumpadre [kʊm'pa:.drɛ] {N}.

° parepari.

° pareho.{J/Es} Espanyol |parejo|
|'pareho', 'parehong' ↔ 30|
pareho {P-N(J.L N}. Parehong kụrso ang pinag-aralan namin. {W Angela 3.13}. Ngayọ'y pareho na tayong bilangg ng balọn na itọ. {W Äsop 3.1.2}.
pareho {P-L=P-D(D//J)}. Parehong may sinasabi ang mga pamịlya ninạ Fernando at Melody.{W Angela 3.14}. und M. einflussreich [hatten was zu sagen].
pareho {P-P=P-J}. … pareho kamị ng paniniwala sa pagsusulong ng wikang Filipino. {W Cao 2013 3.14}.
magkapareho {DT00}.
pagkakapareho {NV} Gr.
kapareho {N}.
kapareho {J}.
magkapareho {J}.
pare-pareho {J}|'_', '_ng' ↔ 4| = alle gleich, homogen. Maaaring hind tayo pare-pareho sa pagtingịn sa … {W Cao 2013 3.20} = Möglicherweise sind wir nicht alle einig [gleich] in der Einschätzung von ...
pagkakapareho, pagkakapare-pareho {N} |1| = Gleichheit von zweien, mehreren; Übereinstimmung. May pagkakapareho sa ilang aspeto ang Rebolusyọng People Power sa Pilipinas at ang mga himagsikan sa mga bansạng Arabo. {W Angara 2012 3.22} = Die People Power Revolution in den Philippinen und die Rebellionen in arabischen Ländern zeigen eine Übereinstimmung in einigen Aspekten.
magkapareho, magkakapareho {J} (magkatulad) = (zwei, mehrere) gleich. Sabạy-sabạy nilabhạn ang mga damịt na may magkakaperong kulay. = Kleidung gleicher Farbe wird zusammen gewaschen.

° pari, pare.{N/Es} Espanyol |padre|

° parikalạ . { Almario 2006 p.84}{N/X} Pangngalan

° paris, pares.{N/Es} Espanyol
Pares ng sapatos.
iparis {DB11/fx|fa|fx} (ihambịng).
paris {N}. Nakaaawit na paris ng ibon si Ana.
kaparis, kapares {N}. Nasaan ang kapares ng sapatos na ito? Walạng kaparis.
kaparis {J}.

° parọkya.{N/Es} Espanyol |parroquia|
parokyano, parukyano {N}. Asikasuhin ninyọ ang mga parokyano ko.

° parola.{N/Es} Espanyol
.

° pạrte.{N/Es} Espanyol
kapartẹ.

° paruparọ.{N/X} Pangngalan
Si Isha ay may nakataling lasong hugis paruparọ sa buhọk. {W Nanyang 13.22}.

° parusadusa.
° [pasa].{X/Es} Espanyol |pasar|
magpasa {DT10}.
ipasa {DB10}. Ipasa mong mabilịs ang bola.
maipasa {DB10, DB11}. Naipasa niyạ sa kanyạng suki ang mahihinang uri ng kalakal.

° pas.{N/X} Pangngalan
Pun ng pas ang buong mukh nito. {W Tiya Margie 3.7}.
matạng pas, pas sa matạ.

° pasahe.{N/Es} Espanyol
Hind siyạ nagbayad ng pasahe sa bus.
pasahe (2) {N}.
pamasahe, pampasahe {N}.

° pasạn.{N/X} Pangngalan
Maisip lang ang magandạng dalaga'y agạd gumagaạn ang pasạn-pasạn niyạ. {W Nanyang 13.10}.
magpasạn {DT10}.
magpasạn sa likọd {DT11}.
pasanịn {DB10}.

° pasas.{N/Es} Espanyol
:: Pinatuyọng ubas ang pasas.

° pasig.{N/X} Pangngalan
° pasigan {N}. Malinaw noọn ang tubig lalo na ang sa may bandạng pasigan. {W Ulan 20.23}.
° dalampasig {N/Tb}.
° dalampasigan {N/Tb}.

° pasịlyo.{N/Es} Espanyol |pasillo|
Kuwạrtong nasa dulo ng pasịlyo.

° paskịl.{N/Es} Espanyol |pasqin|.
Paskilan {N}.

° paskọ.{N/Es} Espanyol |pascua|
Maligayang Paskọ at Manigong Bagong Taọn.
Paskọ ng Pagkabuhay {N MC N}.
paskuwạ {N} (Euphorbia pulcherrima).

° paslạng.{N/X} Pangngalan
paslạng (2) {N/}.
paslangịn {DB10}.
paslangịn (2) {DB10/ ☺}. Kay namạn isạng gabị isinagaw ko ang aking balak, ang paslangịn ang aṣwa ko. {W Girl 3.8}.

° paslịt.{J/X} Pang-uri
kapaslitạn {N}.

° pas.{N/X} Pangngalan
magtanịm sa pas. Nagtanịm kamị ng bougainvillea sa malakịng pas.

pasok |90|. {N/X} Pangngalan
pasok {N} |3|. Sinabayạn niyạ iyọn ng pasok sa kanyạng kuwạrto. {W Karla 5.202}. ° Walạng pasok ngayọn.
pumasok {DT00/fg |8|, DT01/fg|fn |38|, DT10/fg|fn |2|}. Naisip niyạng nabuksạn marahil ang bintana at pumasok sa silịd ang ulạn at hangin. {W Nanyang 14.1}. ° Sa kuwạrto ni Toryo'y pumapasok lamang ang simoy sa isạng maliịt na bintana. {W Anak ng Lupa 3.3}.
magpasok {DT10/fg|ft} |7|. Hind akọ maaaring magpapasok ng kahit sino. {W Busilak 3.12}.
pasukin {DB10/ft?fn|fg} |8|. Nang pasukin ng tubig-bah ang mga lungg. {W Nanyang 14.1}.
pasukan {DB} |9|. Hind na niyạ pinapasukan ang ilạn sa mga asignatura. {W Pang-unawa 3.7}.
pinapasukan {N//DB/K, U//DB/K} |(8)|. der aufnehmende Ort. Dinal siyạ sa ospitạl na pinapasukan ni Isha. {W Nanyang 13.26}. ° Nagpupuntạ si Fely sa pinapasukan niyạng tindahan tuwịng may kailangan itọng bilhịn. {W Nanyang 22.10} Fely geht jedes Mal in seinen [von ihr besuchten] Laden, wenn sie etwas zu kaufen hat.
ipasok {DB11/ft|fg|fn} |10|. Ipinapasok ni Nene sa loọb ng bibig ang may sindịng sigarịlyo. {W Ulan 20.12}. ° Bawal ipasok dito ang bisikleta.
magpapasok {DT01+10/fh|fg|fn} |2|. "Koyi Peh, di ba bilin ni Ang Taoke huwạg magpapapasok ng huanna sa loọb ng tindahan?" {W Nanyang 11.8}."
pagpasok {ND} |9|. Pero sa nakikita kong patagong pagpasok at paglabạs ninạ Lim Kui at Isha sa tindahan. {W Nanyang 11.9}.
pasukạn {N} |1|.
tagapạgpasok {N}. Silạ ang tagapạgpasok sa kabuuạng kulturạl. {W Salazar 1996 1.3.14}.

° pạsta (1).{N/Es} Espanyol
pạsta (2) {N/It} :: Pagkaing Italyano.
pạsta (3) {N}. Pạstang panlinis ng ngipin. Pạstang-hiso. F.
pạsta (4) {N} (pandikịt).
pạsta (5) {N} (palitada).
pastahạn {DB10}. Pastahạn mo ang biyạk sa padẹr.

° past.{N/Es} Espanyol
pastahạn {DB10}. Pinastahạn ng dentịsta ang aking ngipin.

° pastịlyas= Pastille.{N/Es} Espanyol
Matamịs na binalot sa manipịs na papẹl ang pastịlyas.
Pastịlyas-de-leche.Yari sa gatas at asukal ang pastịlyas-de-leche.
pastịlyas-de-ube.

° pasuwịt, paswịt.{N/X} Pangngalan
pumaswịt {DT00, DT01}.
pasuwitạn {DB10}.

° [pasyạl].{_/Es} Espanyol
magmasyạl {DT00}, mamasyạl {DT00/mang-}.
pagmamasyạl {NV}.
pasyalan {N}.

° pasyẹnsya, pasyẹnsiyạ.{N/Es} Espanyol |pasear|
Pasyẹnsya na, hind kitạ naiintindihạn. Pasyẹnsya na lang, may ibạ pa akọng ginagaw. Geduld bitte, ich habe noch etwas anderes zu tun.

° patag.{J/X} Pang-uri
Patag ang lupa.
kapatagan {N}.

° patạk.{N/X} Pangngalan
Patạk ng tubig. Patạk ng ulạn. Asụl na may mga patạk na put ang kanyạng kurbata.
patakạn {DB20/fl|fp|fa}. Patakạn mo ng langịs ang kawali.
pamatạk.

° patas.{N/X} Pangngalan
magpatas {DT00}.
patas, patạs {J}.

patạy |90|. {N/X} Pangngalan
patạy {N}. Ililibịng bukas ang patạy.
patạy {U}. Wika ng alinmạng patạy na kultura. {W Salazar 1996 1.3.4}. Ngunit patạy na ang ilaw. {W Daluyong 15.09}.
mamatạy {DT00/fg} |45|. May namatạy na dalawạ pa bago akọ isinilang. {W Dayuhan 3.9}.
pumatạy {DT01/fa|ft |2|, DT10/fg|ft |0|} {7-1.3 (4)}. Sino ang pumatạy kay Mildred? { Liwayway 06 Peb 2006}.
° magpatạy {DT10/fg|ft} |0|. Sino ang nagpatạy ng ilaw?
patayịn {DB10/ft|fg} |6|. Sino ang napatạy mo? {W Laho 3.15}. {6A-6112}. Ngayọn, hind nangangahulugạng dapat patayịn ang Inglẹs. {W Almario 2007 3.8}. ° Patayịn mo ang ilaw.
° mapatạy {DB10/ft|fg} |4|. Yun ngạng Tatay ko, di na nakauw kasi napatạy [siya] ng pulịs. {W Piso 3.4}.
° mapatạy {DB10/ft|fg} {7-3.5.1}. Napatạy ko ang kandila.
° kamatayạn {DB10/fn|fg}. Bahay na pinamatayan niyạ.
ikamaṭay {DB/fs|fg} |1|. Sakịt na kanyạng ikinamatạy. {W Pag-ibig ni Rizal 3.7}.
° pamatạy {N}. Pamatạy-kulisap. Pamatạy-sunog.
° kamatayan {N/kang+patay+an}.
pagkamatạy {N/pagkang+patay}. Ikasampụng taọng anibersạryo ng pagkamatạy ng kanyạng inạ ngayọng araw. {W Nanyang 12.23}. Biglạng pagkamatạy ng ilaw.

patị. {A/UT} Pang-abay
Kailangang mabilịs ka kumilos, hind lang kasị ang mga taong may pinag-aralan ang kaagaw mo patị na rin ang mga kapwạ mo busabos. {W Material Girl 3.5}. ° Nene ang tawag sa kaniya ng balana, patị kaniyang mga pamangkịn. {W Ulan 20.12}. Nagulat siyạ patị ang mga bata. {W Rosas 4.13}. Patị mga damịt na pinagbihisan ay nakalutang sa tubig. {W Nanyang 14.1}.
° at patị {K A}.

[patịd]. {X} Ugat ng salita
° pumatịd ng uhaw {DT10 MC N}. Isạng basong tubig ang pumatịd ng ng uhaw niyạ.
patịd-patịd {J/&&}.
walạng-patịd {J.L.N}. Kawịng walạng-patịd.
kapatịd {N} |80| .
 Magugunit ko ang sinabi ng dalawạ kong kapatịd na babae. {W Dayuhan 3.8}.
magkapatịd, magkakapatịd {N}.

° patịs.{N/X} Pangngalan
:: Sawsawan na gaw sa katạs ng alamạng o maliliịt na isd.

° patlạng.{N/X} Pangngalan
Isulat ang wastọng pantịg sa patlạng. May patlạng sa palatuntunan.
walạng-patlạng {J}. Walạng-patlạng na pila ng tao.

° patnubay.{N/X} Pangngalan
Ang Diyọs ang patnubay ng tao.
patnubayan {DB10|fp?fb|fa}. Nawạ'y patnubayan ka ng magandạng kapalaran.
ipatnubay {DB11}. Ipatnubay mo siyạ sa tumpạk na landạs.
tagapatnubay {N}.

° patnugot.{N/X} Pangngalan
Patnugot ng pahayagạn.
mamatnugot {DT01/mang-}
pamatnugutan {DB10/pang--an} {8-6.2}. G. X. ang mamamatnugot sa bagong pahayagạn.
pamatnugutạn {N/pang--an}.

° pato.{N/Es} Espanyol
Kumakakak ang pato.

° patong.{N/X} Pangngalan
Tatọng patong ng batọ.
magpatong {DT11}
ipatong {DB11} |3| . Noọn ipinatong ng lobo ang mga paạ sa katawạn ng kambịng. {W Äsop 3.1.2}.
maipatong {DB11}. Nawal ang tsinelas kong naipatong kahit saạn.
patungan {DB20}. Patungan mo ng batọ ang papel.
patungạn {N}. Nasa kongkretong patungạn ang makinạ.
patungạn ng paạ {N MC N}.
nakapatong {J}. Nakapatong sa mesa ang aklạt.

° patpạt.{N/X} Pangngalan
Lagyạn mo ng ilạng patpạt ang apọy.
mahabang patpạt {J.L N}.

° patutot.{N/X} Pangngalan

° paumanhịn |6|.{N/pa+um+ano+in} Pangngalan
Paumanhịn po. Paumanhịn po sa inyọng lahạt. ° Nais ko sanang huming ng paumanhịn sa mga nagaw ko sa'yọ noọn. {W Suyuan 5.6}.
° ipagpaumanhịn {DB10/ft|fg} |1|.
° mapạgpaumanhịn {U}.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan pao - pau  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   paw - pe   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika