Talasalitaan lim - liw

limạ. {UB/X, N} Pamilang {9-2.8}
limạ (5), labịnglimạ (15), limampụ't-limạ (55), limạng daạn (400). Limampụ't pitọng taọn si Francisco nang ilathala niyạ ang Magandạ pa ang Daigdịg. {W Daluyong 2.12}.
ikalimạ (ika-5), panlimạ {UB, N}.
kalimạ, sangkalimạ.
makạlimạ.
limahan.

° limbạg.{N/X} Pangngalan
ilimbạg, limbagịn, maglimbạg. Dinalạ ng manunulat ang kanyạng likh sa Maynila upang ilimbạg.
manlilimbạg {N}.

° limi.{X} Ugat ng salita
limiin {DB10}.
paglilimi {N/G}. Nang hapong iyọ'y matagạl niyạng nilimi ang mga sinabi ni Fely. {W Nanyang 22.16}.

° [limit] |15|. {X} Ugat ng salita
° malimit {U} |11|. Malimit na nag-uusap sinạ Joe at Nimfa noọn. {W Suyuan 5.5}.
° kalimitan {A} |1|.

° limọs. {N/Es} Espanyol |limosna|
magpalimọs {DT00}.

° limot. {X} Ugat ng salita
lumimot {DT01}, kalimutan {DB10}.
makalimot {DT01}. Hind pa rin nakalilimot magpasalamat si Regine sa Diyọs. {W Regine 3.3} {11-5.4}.
makalimutan, malimutan {DB10}.

° limpạk.{N/X} Pangngalan
Limpạk-limpạk na salap.

° linạng. {N/X} Pangngalan
luminạng, maglinạng, linangin {V.}.
kalinangạn.
paglinạng, paglilinạng {N/G}. Paglilinạng ng palay. Paglinạng ng makabagong Filipino { Alcantara 2006 p. 1}.
may-kalinangạn {J}. May-kalinangạn na bans.

° [linaw].{X} Ugat ng salita ∼liwanag
° linawin {DB10}. Sa pag-aaral sa Mahal na Passion, nilinaw ni Rene B. Javellana na … {W Dasal 3.18}.P. machte R.B.J. deutlich, dass ...
° kalinawan {N}.
° malinaw {U}. Malinaw noọn ang tubig lalo na ang sa may bandạng pasigan. {W Ulan 20.23}. Malinaw na pagbabago.. Nang malinaw. Natürlich (selbstverständlich).
° di-malinaw {U}.

° lindọl.{N/X} Pangngalan

° [ling]. {X} Ugat ng salita
magpalingạ-ling {DT}. Lumabạs si Lim Kui at nagpalingạ-lingạ {W Nanyang 11.6}.
pagkaling {N}.

° lingạ.{N/X} Pangngalan

° linggọ {N/X} Pangngalan
linggọ (1). May pitọng araw sa isạng linggọ. Suwẹldo sa isạng linggọ.
Linggọ (2). Ikapitọng araw ng linggọ sa Bịbliyạ at sa makabagong kalendạryo (ISO) ang Linggọ.
lingguhan {N}.
kinalingguhan {N, D}.
linggụ-linggọ {J}.

° lingịd. {J/X} Pang-uri
Lingịd sa ibạ, nagsimul si Regine bilang isạng mang-aawit sa isạng di-kilalang restawrạn. {W Regine 3.2}.

[lingkọd]. {X} Ugat ng salita
maglingkọd {DT01/fg|fp} |5|. Hind ba siyạ nag-iisip na maglingkọd sa iba? {W Lunsod 3.7}.
makapạglingkọd {DT01/fg|fp} |1| {7-3.4}. Nakapạglingkọd siyạ sa mataạs na puwẹsto ng pamahalaạn. {W Daluyong 2.2}.
paglingkurạn {DB10/fp|fg} |7| {7-5.1}. Bigl siyạng dumalaw sa pinaglilingkurạn kong restorạn. {W Angela 3.18}.
° paglilingkọd {ND}.

° [lingọn]. {X} Ugat ng salita
lumingọn {DT00}. Huwạg kang lumingọn. … lumilingọn siyạ nang kung ilạng beses para sulyapạn ang babaeng nakaitịm. {W Nanyang 11.3}.
lingunịn {DB10}. Malị yata, ikạw ang hind ko nilingọn {W Madaling Araw 3.12}.

° linis.{N/X} Pangngalan
° Ang linis ng kuwạrto!
° maglinis {DT10} |5|.
° linisin {DB10} |5|.
° kalinisan {N}. Mahalagạ ang kalinisan sa paggamọt sa sugat.
° panlinis {N}.
° tagalinis {N}.
° malinis {J}.

° linlạng.{X} Ugat ng salita
linlangịn. Nililinlạng ka niyạ.

° libtọs. {N/X} Pangngalan ∼ paltọs

° lipạ (1) (Laportea moyeniana). {N/X} Pangngalan
Lipạ (2) {N/Na} :: Lungsọd sa Batạngas.

° lipạd. {X} Ugat ng salita
lumipạd {DT00}. Ibon mang may layang lumipạd, … (Bayan ko).
mailipạd {DB10/fp|fa} {7-3.3}. Nailipạd ko nang mataạs ang saranggola.
paglipạd {N/G}.
paliparan {N}.

° lipạk. {N/X} Pangngalan kạlyo
lipakịn {DB10}.
malipạk {J}. Malipạk ang talampakan niyạ.

[lipas] |40|. {X} Ugat ng salita
° lipạs {U} |0|.
lumipas {DT00/fy?fg} |9|. Ilạng buwạn ang lumipas. {W Unawa 3.9}.
lipas {DT//X} = lumipas. Lipas na ang aking gutom.
makalipas {DT00/fy?fg} |6|. Isạng tanghali, makalipas ang dalawạng linggọ, sumulpọt … {W Angela 3.7}.
nakalipas {U//DT/N}. Nag-uulạn nang nakalipas na mga araw. {W Ulan 20.23} .
pagkalipas {A?K //ND/G} |8|. "…?" tanọng ni Ronaldo pagkalipas ng ilạng saglịt. {W Arrivederci 3.11}.

lipat |16|. {N/X} Pangngalan
lumipat {DT01/fg|fn, DT10/fg|fn} |12|. Upang hind matuntọn, lumipat siyạ ng boarding house at nagpalịt ng numerọ ng cellphone. {W Unawa 3.8}.
° maglipat {DT10, DT11/fg|ft|fn} |0|. Naglipat siyạ ng pansịn sa ibạng bagay.
ilipat {DB11/ft|fg|fn} |4|. Inilipat niyạ iyọn sa ibạng lugạr. {W Naglaho 3.11}.
° paglilipat {ND}.
palipat-lipat {U} |2|. Itọ palạ'y hiwalạy lamang sa asawang lagalạg at palipat-lipat. {W Daluyong 15.16}.

° lipon. {N/X} Pangngalan lupon
Lipon ng mga salit.
kalipunan {N}.
° lipunan {N}.
 panlipunan {J} !!. Panlipunang gawain. Aralịng panlipunan.

° [lisan]. {X} Ugat ng salita ∼ alịs (alịs ist mehr das frohe, lisan das unfrohe Weggehen.)
lumisan {DT00/fa}. Lumisan siyạng masam ang loọb.
lisanin {DB10/fa|fl}. Nilisan niyạ ang silịd. Nilisan ang bahay. Nilisan niyạ ang kanyạng pamịlya.
paglisan {N/G}= Abreise, das Weggehen. Malungkọt ang kanyang paglisan.

° listạ.{N/Es} Espanyol ≈ talaan
listahan {N}.
ilistạ, maglistạ.

litạw |30|. {U} Pang-uri
lumitạw {DT00/fg} |25|. Madalạs na lumilitạw sa isipan ni Tan Sua ang kaanyuạn ni Isha. {W Nanyang 13.10}. Lumitạw ang araw sa ulap.
° palitawịn {DB10}. Ang put ng pẹrlas ay lalong pinalitạw ng itịm na damịt.
nakalitạw {U} |1|. Nakalitạw ang mga bisig at bintịng siksịk at nangitịm sa araw. {W Nanyang 21.13}.

° litid.{N/X} Pangngalan

° litọ.{J/X} Pang-uri
Umalịs siyạng litọ ang isip.
lumitọ {DT01/fa|fb?fp}. Lalong lumitọ sa kanyạng isip ang ibạ't ibạng payo ng maraming tao tungkọl sa iisạng suliranin.
lituhịn {DB10/fp?fb|fa}. Habang marami kang sinasabi ay lalo mo akọng nililitọ.

° lịtro.{N/Gr/Es} Griyego

° litsọnletsọn.

° [liwalịw]. {X} Ugat ng salita
magliwalịw {DT00}.
pagliliwalịw {N/G}. Pagliliwalịw sa Europa.
liwaliwan {N}.

° liwanag. {N/X} Pangngalan
Liwanag ng buwạn. Liwanag ng bituịn.
liwanagin {DB10}.
liwanaging mabuti {DB10.L D/J}.
kaliwanagan {N}. Kaliwanagan ng pag-iisip. Kaliwanagan sa pagsasalit, kaliwanagan ng pagsasalit.
maliwanag {J}. Masyadong maliwanag ang ilaw. Maliwạnag na lạngit. Maliwanag ang kahulugạn. Maliwanag na pagbuti.
° paliwanag {N}.
 ° Sa paliwanag nito, ang masagana nitong buhay ay galing sa kayamanang minana sa isạng namatạy na amaịn. {W Naglaho 3.2}.
° paliwanag {N ? DB//X}. {W Prutas 3.3}.
magpaliwanag {DT10}. Naku'y sa inạ mo dapat kang magpaliwanag. {W Bulaklak 8.13}.
ipaliwanag {DB10, DB11} |5|. Ipaliwanag mo ang iyọng ibig sabihin. Hind ko alạm kung paano ko ipaliliwanag subalit ito lamang ang paraạn upang matupạd ang ating pangarap para sa mga bata. {W Arrivederci 3.4}.
maipaliwanag {DB10, DB11}. Hind niyạ maipaliwanag sa sarili ang kahulugạn ng away na iyọn sa bangketa.̣ {W Bulaklak 8.31}.
pagpapaliwanag {NV}. Mga paksạng nangangilangan ng higịt na pagpapaliwanag.

° liwaywạy. {N/X} Pangngalan
:: Unang liwanag ng araw sa umaga.
Liwaywạy {N/Na} :: Pilipinong lingguhan { LIW}.
bukạng-liwaywạy {N/Cd}.

° liyọ.{N/X} Pangngalan ≈ hilo
Nakaramdạm siyạ ng liyọ pagkatapos uminọm ng alạk.
liyọ {J}. Liyọng-liyọ umuw silạ.
maliyọ {DT00}. Naliliyọ na siyạ.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan lim - liw  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   lo   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika