Talasalitaan li - lil

liban. {U/X} Pang-ukol
liban {U} |2|. Ngunit itọ'y [Suwisa] hind kailanmạn matatawag na isạng kultura - liban na lamang kung ang salitạng itọ ay maiuukol sa paggaw ng relọ. {W Salazar 1996 1.1.8}.
° liban sa {O TK} |2|. Liban sa marahang yabạg ni Inạ {W Dayuhan 3.7}.
° liban kung {O?A K} |1|.
maliban sa {O TK} |9|. Maliban sa mga sirạng tulạy ay hind akọ nakatagp ng sagwịl sa daạn. {W Lunsod 3.12}.
° maliban kung {O?D C} |1|. Araw-araw maliban kung Linggọ. … maliban na lang kung may parokyanong bibilị ng isạng sakong bigạs. {W Nanyang 11.7}.
° liban {N} |0|. Marami siyạng liban. Maraming liban.
° lumiban {DT01} |2|. Maliban sa pangalawang anạk, na ayaw lumiban sa opisina. {W Ulan 20.5}.
° magpaliban {DT01} |0| {7-4.1}. Nagpaliban siyạ sa pagbabayad.
ipagpaliban {DB10} |2| {7-5.3}. Hanggạt maaari, ipagpaliban na muna ang pagsasalin sa Inglẹs. {W Salazar 1996 2.2.14}.
° pagpapaliban {ND}.

° [libạng]. {X} Ugat ng salita
lumibạng {DT01}. Lumilibạng sa mga bata ang sịrko.
maglibạng {DT00}.
libangịn {DB10}.
malibạng {DB00} {7-3.1}.
makalibạng {DT01} {7-3.4}.
nakalilibạng {J//DT/E}. Nakalilibạng siyạng kausap.
libangan {N}.

° libịng. {N/X} Pangngalan
maglibịng {DT10}.
ilibịng {DB10}.
makilibịng {DT00} {7-9.1}. Sak puwede ka rin namạng makilibịng. {W Suyuan 5.7}.
makipạglibịng {DT00} |1|.
paglilibịng {N/G}.
libingan.

° libo (1000). {N/JN/X} Pamilang
sanlibo {JN}.

° libog. {X} Ugat ng salita
kalibugan {N}.
malibog, pampalibog {J}.

° [libot]   {X} Ugat ng salita ligid
lumibot.
maglibọt !!. Naglibọt silạ sa lungsọd.
libutin.
libutan.
palibutan {DB} |0|{7-4.1 (8)}. Pinalibutan nilạ ang may kaarawạn at sak inawitan.
paglibot {N/G}.
palibot {N}. Palibot ng nayon.
palibut-sulat.
sanglibutạn {N}. … na magpatal ang buọng sanglibutạn.{Luc. 2:1}.

° librọ. {N/Es} Espanyol aklạt |aklat .
magsalibrọ {DT10} |0| {7-7.1}. Magsasalibrọ ang manunulat ng mahabang kuwẹnto.
tenedọr-de-librọ {N/Es} (tagatuọs).

° ligamgạm. {N/X} Pangngalan
maligamgạm {J}. Maligamgạm na tubig.

° [ligaw].{X} Ugat ng salita
manligaw {V.}.
lumigaw {V.}.
ligawin {V.}.
manliligạw, manliligaw {N}. Sa katuṇyan, pila ang kanyạng mga manliligạw. {W Karla 5.207}.

° ligạw. {X} Ugat ng salita
Maraming ligạw na bulaklạk sa bundọk. Ligạw na barịl.
maligạw {DT00/fa} |4| {7-3.5.1 [3*]}. Matagạl na naligạw si Busilak sa kagubatan. {W Busilak 3.3}. Tila yata itọ'y naligạw. { LIW}.

° ligaya. {N/X} Pangngalan
lumigaya {DT00/fs?fa}.
kaligayahan {N}.
makapạgpaligaya {DT01/fi|fb} |1| {7-4.2}. Gustọ rin niyạ ang ugali nitong walạng pakialạm sa sasabihin ng ibạ at ginagaw ang gustọ bastạ nakapagpapaligaya sa kanyạ. {W Pang-unawa 3.6}.
maligaya {J}. Maligayang Paskọ.

° ligid.{N/X} Pangngalan ∼libot
Tumatagạl nang isạng taọn ang isạng ligid ng daigdịg sa araw.
lumigid {DT01}. Lumiligid sa daigdịg ang buwạn.
maligiran, mapaligiran, paligiran {DB10/fl|fs}. Naliligiran ng mga pagawaan ang bahay namin.
kaligirạn, kapaligirạn {N} :: Kabuuạn ng poọk o daigdịg ng tao, hayop, halaman at ibạ pang bagay.
° paligid {N}.
 Sinukat niyạ ang paligid ng gulọng.
pumaligid {DT01}. Bansạng pumapaligid sa Pilipinas.
nakapaligid {J}. Ambisyosa … yan ang salitạng karaniwan ay bukambibịg ng mga taong nakapaligid sa akin. {W Girl 3.1}.

[ligo] |16|. {X} Ugat ng salita
° :: = ligo schließt Haarwäsche ein, ein Bad ohne Haarwäsche ist hugas.
maligo {DT00/fg} |7|. Maligo na tayo. Parang kahapon lamang na naliligo ka pa sa ilog. {W Madaling Araw 3.5}.
ligo {DT//X ☺}.
° makaligo. Nakaligo na ang bata.
paliligo {ND}.
° panliligo {ND/manligo?}. Huwạg mo namạng patagalạn ang panliligo at maliligo rin akọ.
° paliguan {N} (bạnyo).
° pampaligo {N, U}. Hand na ang pampaligo mo. Bigl akọng naalịw sa mga bulạng nagmumul sa mabangong sabọng pampaligo. {W Damaso 3.5} Plötzlich machte mir der Schaum von der duftenden Badeseife Vergnügen.

Sa Paliguan.
gripo.
gugo.
hugasạn.
kubeta.
lababo.
agusan.
pampaligo.
sabọn.
salamịn.
panghiso.
suklạy.
tabo.
tuwạlya.

hilamos.
hinaw.
hugas.
ihi.
ligo.
(mit Haarwäsche)
tae.

° ligoy. {X} Ugat ng salita
maligoy {J}. Maligoy ang kanyạng talumpati. Sagọt na maligoy. Maligoy ang dinaanạn namin.
magpaliguy-ligoy {DT00/mag-paliguy-ligoy}. Siyạ ay isạng taong hind marunong magpaligoy-ligoy. {W Nanyang 13.5}.
paliguy-ligoy {J/Cd}.

° ligpịt. {X} Ugat ng salita
ligpịt {J}. Buhay na ligpịt.
lumigpịt {DT00}. Lumigpịt ka! {W Uhaw 3.3}.
iligpịt {DB10}. Iligpịt mo ang iyọng mga laruạn. Ang tuwạlyang iniligpịt mo sa iyọng bag.
ligpitịn {DB10}.

° ligtạs. {J/X} Pang-uri
Sa isạng ligtạs na lugạr.
magligtạs.
iligtạs {DB11}. Iniligtạs ng aso ang bata sa pagkalunod.
makaligtạs {DT01} {7-3.4}. Hind nakaligtạs dito ang mga hispanismo. { Alcantara 2006 p.6}.
kaligtasan.B. Arbeitssicherheit).

° liha.{N/Es} Espanyol |lija|

° liham.{N/X} Pangngalan sulat
Nilakipan niyạ ng retrado ang liham.
lumiham {DT00, DT01}. Lumiham akọ sa kanyạ.
lihaman {DB10}. Lihaman mo siyạ.
kalihamạn {N}.

° lihim. {N/X,J} Pangngalan
Hayạg na lihim.
lihim {J}. Lihim na ulat.
kalihim.
Kalihim (2). Kalihim ng Pagsasaka.

° lihịs |3|.{U/X} Pang-uri
° Lihịs na daạn.
° lumihịs {DT01, DT10}. Lumihịs sa paks. Lumilihịs siyạ sa matuwịd na daạn.
° lihisạn {DB10}. Nilihisạn siyạ ang masamạng daạn.
° magpalihịs {DT01+10/fi|fa|fl} |0| {7-4.1}. Isạng kanạl ang nagpapalihịs ng tubig sa ilog patungo sa palayan.
° palihisịn {DB10/fa|fi} {7-4.1}. Pinalihịs ng hangin ang palas.
° paglihiṣ {DN}. Malakịng kasalanan ang paglihịs sa pamantayan. {W Plano 3.44}.

liịt. {X} Ugat ng salita
° lumiịt {DT00} |1|.
° manliịt {DT00/fs} |0|. Nanliịt si Maria nang walạng pumansịng sinumạn sa kanyạ sa salu-salo.
° magpaliịt {DT10} |0|. Anọ ang nagpaliịt sa ating kinịkịtang pambans?
° paliitịn {DB10}.
paliitạn {DB/fl|fi|fa} |2|. Dalawạng lumang damịt na naiwan ng yumaong inạ at pinaliitạn sa matandạng sạstre. {W Nanyang 13.6} {V00+01/fg}.
° hinliliịt {N} (kalinkingan).
maliịt {U} |70|. Sa maliịt na bahay namin ni Nanay. {W Mumo 3.2}.
maliliịt {U/M} |15|. Maliliịt na bagay 'yan. {W Cao 2013 3.23}.

° likas. {X} Ugat ng salita
lumikas.

° likạs. {J/X} Pang-uri
Likạs na kagandahan.
likạs {J} |8|. Likạs na lasa. {W Tiongson 4.1}. Pero dahil sa likas akong palakaibigan. {W Estranghera 3.3}. Likạs tayong mahilig sa pagtul. { Papa 2000 p. 77}. Likạs tayong humuhingạ. Likạs na matalino.
pagkalikạs {N}.
° kalikasạn {N}.
  Nagkunw akọng tutugọn sa tawag ng kalikasạn. {W Nanyang 11.11}.
pangkalikasạn {J}. Pangyayaring pangkalikasạn.

° likh. {N/X} Pangngalan
Dinalạ ng manunulat ang kanyạng likh sa Maynila upang ilimbạg.
lumikh {DT10}. Lumikh siyạ ng dahilạn. Ayaw niyạng lumikh ng ingay. {W Suyuan 5.3}.
lumikh {N//DT/A}. Ang lumikh sa sariling wika ay nagpapayaman sa sariling kultura. {W Salazar 2.2.4}.
likhaịn. Hind lamang nilikh ni Apo Dakkel na bilọg ang bawat prutas. {W Prutas 3.2}.
nilikh {N//DB/A}. Umaawit na nilikh ang tao.
malikhain {J/ma--in} {9A-221} |4| . Malikhaing gawain, tungkulin. {W Almario 2006 16.16 16.34}.
pagkamalikhain {N/pagka+malikhain} |0| = Kreativität.

° likidọ. {N/Es} Espanyol lusạw
likidọ:: Anumạng bagay na lusạw o may tubig.
likidọ {J}.

° lik. {N/X} Pangngalan
Walạng likọng kanan. Biglạng lik.
lumik. Lumik ka sa kaliwa.

° likọd. {N/X} Pangngalan
likọd {N} Tila kuryẹnte ang iyọng mga daliring sumusuyod sa aking likọd. {W Madaling Araw 3.8}.
sa likọd ng {MA N MC} {4-4.2}. Sa likọd ng simbahan.
likurạn {N}. Pagkakain, pumuntạ kamị sa likurạn ng bahay. {W Ulan 20.17}. Gustọ niyạng sa likurạn siyạ mamalagi.
likọd-bahay {N/Cd}.
palikuran {N}.
palikọd {D}.
° [talikọd].
 tumalikọd {DT00, DT01}. Tumalikọd muna siyạ at sak bumahịn.
talikdạn, talikurạn (1) {DB10/fp?fb|fa}. Huwạg mo akọng talikurạn at kinakausap pa kitạ.
talikdạn, talikurạn (2) {DB10/fp|fa}. Tinalikdạn niyạ ang kanyạng paniwalan.
pagtalikọd {N/G}. Pagtalikọd sa panggitag.

° [likom]. {X} Ugat ng salita
likọm {J}. Likọm ng mga salit ang ginaw niyạng kuwẹnto.
likumin, maglikom {V}. Naglilikom kamị ng palay. Halimbawang nilikom.
malikom {DB10}. Itọ'y kauna-unahang pagtatangkạng malikom ang karaniwan at di-karaniwang salit. {W Tiongson 4.1}.
paglilikom {N/G}. Paglilikom ng palay.

° likọt. {X} Ugat ng salita
kalikutạn {N}.
malikọt {J}.
malikọt ang kamạy {J MS N}. Malikọt ang kamạy ng batang iyọn.

° lilim. {N/X} Pangngalan ≠ anino.
Naup siyạ sa lilim ng malakịng punongkahoy.
makalilim {DT}.
malilim {J}. Malilim na lugạr.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan li - lil  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   lim - liw   Pahinang pamagat na Filipino   Ugnika