Talasalitaan lag - lal

° laga.{X} Ugat ng salita
maglaga {DT10}. Maglaga ng manọk.
ilaga, lagain {DB10}. Ilaga mo ang mga itlọg.
nilaga {J/DB/A?}. Nilagang baka.
lagaịn {J}.

° lagak |4|.{N/X} Pangngalan

° lagalạg.{N/X} Pangngalan
Lagalạg sa Nanyang (pamagat ng aklat) {W Nanyang}.
lagalạg {J}.
naglagalạg {DT}.

° laganap.{U/la+ganạp?} Pang-uri
° Laganap na karamdaman. Laganap na ang balita sa lahạt ng dako.
° lumaganap {DT00} |3|. Lumalaganap sa kuwạrto ang amọy ng gamọt. Sa paglaganap ng liwanag ng araw nagising ang mga tanịm.
° magpalaganap {DT10} |1|.
° palaganapin {DB10} |2|. Palaganapin namin ang ating wikang pambansạ.
° pagpapalaganap {ND}. Maḷwak na pagpapalaganap ng Inglẹs sa mga bansạng itọ. .

° lagari, lagare. {N/X} Pangngalan
:: Pamputol a t pantistịs ng kahoy.
° maglagari.

° [lagas]. {J/X} Pang-uri
lagạs {J}. Lagạs na ang mga talulot ng bulaklạk.
malagas {DT00/fa}. Nalalagas ang aking buhọk.
mangalagas {DT00/fa/ma+ang-} {7-8.5}. Isinayạw ng hangin ang mga puno sa pạrke at nangalagas ang mga dahon. {W Nanyang 13.12}.
panlalagas {N/G?}.
taglagạs {N}.

lagạy |90|. {N/X} Pangngalan
lagạy {N} |0|. Anọ ang lagạy ng katawạn mo ngayọn?
maglagạy {DT11} |7|. Sinubukan naming maglagạy ng panghuli ng dag. {W Nanyang 14.12}.
lagyạn {DB20/fn|fg|ft} |7|. Naisip ng reyna na lagyạn ng lason ang kalahati ng isạng napakagandạng mansanas. {W Busilak 3.11}.
ilagạy {DB11/ft|fg|fn} |16|. Inilagạy ko sa maliịt na maleta ang mga librọ ng tindahan. {W Nanyang 21.18}.
makalagạy {DT00/fg} |5|. Dito nakalagạy ang mga tirạng pagkain na nahihing niyạ. {W Angela 3.1}.
malagạy {DT00/fy} |2| {7-3.5.1 [3*]}. Nalagạy na kamị sa lugạr na walạng pagkatalo. {W Sabong 8.40}.
° paglalagạy {ND} |6|. Inuna niyạ ang paglalagạy ng dalawạng isdạng relyeno sa kawali. {W Nanyang 7.8}.
° lagayan {N} |1|.
° lalagyạn {N} |2|.
kalagayan {N} |30|. Ayon sa kalagayan ng kasalukuyang panahọn. {W Katesismo 3.29}.
° lagạy (2) {N} ☺ (≈ suhol).
° panlagạy {U} Gr. Pandiwang panlagạy.
palagạy |20|.
 palagạy {N} |(12)|. Sa ganitọng palagạy. Palagạy ko. { Almario 2006 p.41}.
° magpalagạy {DT10/mag+palagay} |0|.
ipalagạy {DB101/i+palagay} |(1)|. Ipalagạy mo nang akọ'y isạng nasimulạng tugtuging nararapat tapusin. {W Uhaw 3.21}.
° maipalalagay {A//DB/H?} !!. Maipalalagay na malakị.
ipagpalagạy {DB10/ft|fg} {7-5.3 [1*]} |(3)| . Ipinagpalagạy niyạng kung bakit hind siyạ maintindihạn ng kanyạng inạ. {W Pang-unawa 3.4}. Ipinagpapalagạy ng ganitong layunin ang pagkakaroọn ng isạng tiyạk na pamantayang pangwika. {W Plano 3.1}.

° lagd. {N/X} Pangngalan
Kailangan namin ang lagd mo. Ang larawan ay walạng lagd. {W Uhaw 3.17}.
ilagd.

lagi |60|. {A/LM} Pang-abay {9-5.2 (6)}
laging {A.L: P-L} |30|. Lagi siyạng may bitbịt na plạstik na supot. {W Angela 3.1}.
lagi {A: P-L} |3|. Dasạl at isạng balisong lamang ang kasama kong lagi. {W Daluyong 15.15}.
lagi {A: P-0} |6|. Pinapalo akọ lagi. {W Piso 3.4}. At lagi ang sagọt ng salamịn. {W Busilak 3.2}.
palagi |18|.
 palagi {A} |(10)| {9-5.2 (6)}.
palagi {A: P-L} |((8))|. Ikạw ang palagi kong hinihilịng. {W Madaling Araw 3.6}.
palagi {A: P-0} |((2))|. Kung sa bahay, takọt akọng mapagalitan kay nakapinid palagi ang mga labi ko. {W Estranghera 3.4}.
mamalagi {DT01/fg|fn/mang+palagi} |(7)| . Kung sa Cebu namalagi si Legazpi, Sugbuanon sana ang batayan ng ating wikang pambansạ. {W Almario 2007 3.4}.
° palagian {U} |0|. Mga palagiang suki.

° lagidlịd (Caranx oblongus).{N/X} Pangngalan

° lagitịk. {N/X} Pangngalan
Napaangạt ang likọd ni Regina pagkarinịg sa lagitịk ng ikinamang susi sa susiạn ng pint. {W Naglaho 3.13}.

° lagkịt. {X} Ugat ng salita
malagkịt {N}.
malagkịt {J}.

° laglạg.{U/Ch} Chinesisch - Intsik hulog
° laglạg.
° malaglạg, lumaglạg {DT00, DT01}. Nalaglạg ang aklạt (mula) sa mesa.
° magpalaglạg {DT10/fa?fi|fp}.
° pagpapalaglạg {ND}.
° pagkalaglạg {N}.

lagnạt. {N/X} Pangngalan ∼ sinat
° Inaapọy ka ng lagnạt. {W Nanyang 12.30}.
lagnatịn {DT00} |4| {7-2 (2)}. Nilalagnạt pa siyạ. {W Nanyang 12.29}.

° [lag]. {X} Ugat ng salita
lumag {DT00}. Lumalag ang mga halaman.
malag {J}. Malag ang mga dahon ng punong akasya. Malagọng damọ. Malagọng kilay.

° lagọk.{N/X} Pangngalan
sanlagọk.

° lagọt. {J/X} Pang-uri
Mga lagọt na sinulid. Lagọt na ang buhay.
malagutạn ng hiningạ {DB10 MC N} |2|. … bago itọ nalagutạn ng hiningạ. {W Suyuan 5.2}.

° lagpạk. {N/X} Pangngalan bagsạk
lumagpạk {DT00}. Anọ ang lumagpạk sa bubọng? Ni wal man siyạng naulinigang may lumagpạk na kung anọng bagay sa harạp niyạ. {W Samadhi 4.3}.

° lagpạs. {N/X} Pangngalan lampạs
lumagpạs {DT01/fa|fp?fl}. Hind kasị akọ maaaring lumagpạs sa panahọng itinakd sa akin ng aming dakilang hari. {W Samadhi 4.4}.

° [lahad].{X} Ugat ng salita
maglahad {DT10}.
ilahad {DB10}.
° makalahad {DT00}. Nakalahad na ang kanang kamạy ng bata. {W Angela 3.5}.
makapạglahad {DT10/fa|fp}. … pagsisikap na makapạglahad ng mga mahahalạgang nilalamạn ng Pananampalataya. {W Katesismo 3.32}.
paglalahad {NV}.

lahạt |220|. {N/X} Pangngalan
lahạt ng {N} |140|. Ginaw ko ang lahạt upang siyạ'y maakit ko. {W Material Girl 3.7}. May isạng malakịng mesa na para sa lahạt. {W Anak ng Lupa 3.4}.
lahạt ng mga {N TW} |75|. Wal akọng problema upang maitindạ lahạt ng aking mansanas. {W Busilak 3.12} .
lahạt ng mga {N TW Y/M} |7|. Totoọ ba'ng lahạt ng mga itọ? {W Samadhi 4.3}.
lahạt {U}. Narinịg ko ang lahạt na sinabi mo. {W Rosas 3.27}. Pero binalewal ko na lang lahạt ang mga isiping iyon at magkasabạy na kamịng naglakad. {W Piso 3.4} . {11-7}
° panlahạt {U} |2|. Panlahạt na pag-ibig sa bayan. {W Almario 2006 16.38}.
° kalahatạn {N} |18|.
 ° Sa kalahatạn.
° pangkalahatạn {N} |J, N ↔ (17)|. Pagsusuri sa kabuuạng kultura sa pangkalahatạn. {W Ambrosio 2006 3.1}.
° pangkalahatạn {U}.
° pangkalahatạn {U} Gr
 ° pahayag na pangkalahatạn {13-2.2.2}.
° pangkalahatạng ngalan {2-3.2 (2)}.

° lahi.{N/X} Pangngalan
Lahing Pilipino. Lahing kayumanggị.
maglahi {DT10}.

° laho. {X} Ugat ng salita
maglaho. Naglaho man ang pag-ibig (pamagat ng maikling kuwento). {W Naglaho}.
paglalaho {N/G}. Paglalaho ng araw.

° lahọk. {N/X} Pangngalan
lahọk (2) {N}. Nakaayos nang sunụd-sunọd ang mga ulong lahọk sang-ayon sa alpabeto. { UPD Gabay sa Paggamit}.
lumahọk sa paligsahan {DT01 MA N}.
maglahọk, ilahọk, lahukạn {V.}.
kalahọk {N}.
pagkakalahọk {N}.Pambihirang pagkakalahọk ng yaman at katapatan.
pakikilahọk {N}. Ang pinakamahalagạng bahagi ng kanilạng trabaho ay ang pakikilahọk ng mga magulang.

° lain, laing. {N/X} Pangngalan
laing (2) :: Putaheng gaw sa dahon at bunga ng gabe, ginataạn.
laing (3) :: Putaheng isdạ o hipon na binalot sa dahong gabe, ginataạn at pinasingawạn.

° laing. {N/X} Pangngalan
laing :: Isd (Triciuriadae) na mala-espada ang hugis.

lakad |50|. {N/X} Pangngalan
lakad {N} |6|. Isạng araw, e, isasama ka namin sa lakad. {W Daluyong 15.44}. ° Mahabang lakad. Lakad-pato. Kumustạ ang lakad ng iyọng negọsyo?
° lakạd {U} |0|. Lakạd silạ nang pumaroọn.
lumakad {DT00/fg} |12|. Lumalakad akọ. Tulụy-tulọy na kamịng lumakad palayo. {W Tiya Margie 3.7}.
maglakạd {DT00/fg} !! |24|. Ilạn pang saglịt at naglalakạd na akọ sa pangunang lansạngan ng nayon. {W Lunsod 3.5} .
° maglakạd-lakạd {DT00/fg} |1|. Pamulịng tumay si Oden at sinimulạng maglakạd-lakạd sa pagdadapithapon. {W Anak ng Lupa 3.4}.
° lakarin {DB10/ft?fn|fg} |1|. Nilakad ni Oden ang daạng patawịd sa tulạy … {W Anak ng Lupa 3.1}.
° ilakad {DB10/fm|fg}. Huwạg mong ilakad ang bagong sapatos. Mahirap ilakad ng matand ang kanyạng paạ.
° mailakad {DB10/fm|fg} {7-3.3}. Kailangan ko ng saklạy upang mailakad ko ang aking nabaliang paạ.
° magpalakad {DT10/fh|ft}.
° paglalakạd {ND}.
° kalakarạn {U}. Sumunọd ka sa kalakarạng panahọn.
° palakad {N}.
 ° Palakad ng pamahalaạn. Karaniwang palakad.
° mamalakad, mapalakad {DT01}. Akọ na ang namamalakad sa kumpạnyang datị'y kanyạ. {W Girl 3.9}.
° pamamalakad {N}. Iyạn ang pamamalakad sa opisinang iyọn. Mga pamamlakad ng pamahalaạn.

° [lakang].{X} Ugat ng salita
° Lakạmbakod {N/Tb} :: Bathala na tagapangalaga ng mga bungang-kahoy.
° Lakambini (1) {N/Tb}.
° lakambini (2) {N/Tb}.
° lakandiwa {N/Tb}.
Malakanyạng {N/Tb/ma+lakang+iyan}.

° lakạs.{N/X} Pangngalan tibay
May lakạs sa loọb na tumatagạl.
lumakạs {DT00/fs}.
lakasạn, laksạn {DB/fp|fa}. Laksạn mo ang iyọng boses.
magpalakạs {DT10/fi|fp}.
palaksạn, palakasạn {DB10/fp|fi}. Palaksạn mo ang rạdyo.
pagpapalakạs {N/G/magpa-}.
kalakasạn, kalakasan {N}.
palakasan.
palakasan (2).
malakạs {J}. Malakạs na hangin. = Starker Wind. Malakạs ang loọb. = Tapfer, mutig.
palakasan {N} (lar).
 Palakasan ng mga mag-aaral.
pampalakasan {J}. Larọng pampalakasan.

° lakbạy.{X} Ugat ng salita
maglakbạy {DT01}. Naglalakbạy siyạ sa Europa tuwịng tag-araw.
paglalakbạy-dagat {N/G+N}. Ilạn sa mga bituịng gamit ng mga Sama sa paglalakbạy-dagat ang may pangalan. {W Ambrosio 2006 2.3.5}.

° lakdạw. {X} Ugat ng salita hakbạng
lumakdạw {DT01}.
lakdawạn {DB10}.
paglakdạw {N/G}.
palakdạw-lakdạw {J}.

° lakị.{N/X} Pangngalan
° Lakị ng aking baywạng. ° Humigịt-kumulang na tatlọng ektạrya ang lakị.
° lumakị {DT00}. Lumalakị ang bata.
° magpalakị {DT10, DT01} |1|. Magpalakị ng pag-asa. ° Isạng paraạng magpapalakị sa kanyạng kita.
° palakihịn {DB10} |2|. Paano man pinalakị ang aso ay ganoọn din ang pusa.
° pagpapalakị {ND}. Ang lakị ng hirap ng kanyạng Tiya Mila sa pagpapalakị at pagpapaaral sa kanyạ. {W Nanyang 13.28}.
° kalakihạn, kalakhạn {N}.
° lalaki, lalake {N} !!. Isạng lalaki at dalawạng babae. ° Anak na lalaki.
° hinlalakị {N} (Daliri).
° kalakihan {U}. Di-kalakihan ang bahay ni Dọnya Memay. {W Daluyong 15.36}.
° malakị {U}.
 Malakịng hayop ang kabayo.
pagmamalakị {N}. Naroọn ang pagmamalakị ng kanyạng inạ sa tuwịng may pupuri sa kanyạ. {W Unawa 3.3}.

° lakip. {X} Ugat ng salita
maglakip {DT10}. Maglalakip akọ ng larawan pag sulat ko sa iyọ.
ilakip {DB11}. Ilakip mo ang larawan sa iyọng sulat.
lakipan {DB20}. Lakipan mo ng larawan ang susunọd mong liham.
kalakip {N}.)
kalakip {J}.
kalakip dito, diyạn {J MA.PD/1, MA.PD/2}.

° lako.{X} Ugat ng salita
maglako {DB}.
ilako. Lantarang nagịng mananayạw si Isha, at palịhim na inilalako ang katawạn. {W Nanyang 13.30}.
kalalako ? kalalako {NV/I}. Umitịm siyạ dahil sa kalalako sa kainitan.
maglalako {N}. Nagpanggạp ang reyna na maglalako.

° lala.{N/X} Pangngalan
lalạ {J}.
lumala, maglala, lalahin {V.}.
pagkakalala {N}.

° lal. {J/X} Pang-uri
Lal na ang apọy.
lumal {DT00}. Marami silạng naipainọm na gamọt ngunit lumal lamang ang sakịt nito. {W Suyuan 5.9}.
magpalal {DT01}. Magpapalal iyọn sa galit niyạ.
palalaịn {DB10}. Huwạg mong palalaịn ang ganyạng mga bịsyo.
malal {J}. Malalạng sakịt. Malalạng galit.

° lalạng.{N/X} Pangngalan
° Lalạng ng Diyọs.
° lalạng {U}.
° lumalạng {DT10}.
° lalangịn {DB10}. Kahit kailạn ayoko nang maranasan ang tapak-tapakan lamang ng kung sinong nilalạng. {W Girl 3.1}. ° Nilalạng {N//DB10/D}.

° lalawigan.{X?/N} Pangngalan
° Lalawigan ng Batạngas.
° tagalalawigan {N/taga-, U/taga-}.
° ….

° lalim.{N/X} Pangngalan
Lalim ng balọn.
malalim {J}. Malalim na hukay. Malalim ang ilog.
° ilalim {N}.
 sa ilalim ng {MA N MC} {4-4.2}. Sa ilalim ng sahịg. Aklạt sa ilalim ng mesa.
pang-ilalim {N, J} (≈ panloọb, ⊥ pang-ibabaw).
ipailalim {DB11}. Dapat nating ipailalim ang ating kagustuhạn sa batạs.
  ° [sailalim]
 sumailalim {DT01/um+sailalim}. Mahina ang loọb ng lalaking sasailalim sa pagsusulit.
isailalim {DB11}. Isinailalim ng Roma ang buọng Itạlya sa kanyạng kapangyarihan. Isinailalim siyạ sa isạng pagtistịs.
pagsailalim {NV}.

lalo |110|. {U/X, A} Pang-uri
lalo {U.
lalong {U.L. Nangangailangan ng lalong tubig ang halamang itọ.
lalo {A./text/salazar_1996.htm#text_0.2" class="rotk">{W Salazar 1996 0.2}. Lalong hind dapat makaratịng kay Tan Sua. {W Nanyang 11.8}.
lalo {A.7 (2)} Upang magịng literate sa lalong madalịng panahọn ang isạng bata. {W Almario 2007 3.6}.
° lalo't lalo.
° lalo na {A A/HT. At kaugnạy nito, mahirap gamitin ang Filipino sa matataạs na disiplina, lalo na sa aghạm at matematikạ. {W Almario 2007 3.4}.
° lalo na't kung {A A/HT.K K}. … lalo na't kung wal si Amạ … {W Daluyong 15.19}.
° lalo pa {A A/HT}. Lalo pang magandạ kay Rosa. Lalo pang lumakạs ang bagyọ. At untị-unt, napagtant kong hind palạ sa barkada natatagpuạn ang tunay na kaligayahan, lalo pa't kung iyọn pa ang magbibigay sa 'yọ ng problema. {W Estranghera 3.8}.
° palalo {U}.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan lag - lal  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   lam - lao   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika