Talasalitaan k - kak

ka, ikạw. {HT/2I} Panghalip na panao
|ka : ikaw ↔ 400:50|
ka {HT/HT/2I. Matandạ ka sa akin. {W Ulan 20.11}. Bakit matagạl kang nawal, Inẹng? {W Angela 3.7}.
ikạw {HT/2I. Ikạw 'yong kaibigan ni Vic? {W Anak ng Lupa 3.6}. Ikạw na ang bahala riyan. {W Sabong 8.10}.
ikạw {HT/2I. Kung gustọ mo, sa kuwạrto na lang niyạ ikạw maghintạy. {W Anak ng Lupa 3.6}. Habang ikạw ay sinusuyo {W Rosas 3.17}.

° Ka, Kang.{X/kuya?}

ka- {x} Panlapi
ka- (1) Unlapi ng pangngalan (kaparis). kapatịdkasama
ka- (2) Unlapi ng pang-uri (naghahambing). kagayakasamakatulad
ka- (3) {12-2.3} Unlapi ng pang-uri (sa tanong sa halip na ma-). Gaanọ ka kataạs?
ka- (4) Unlapi ng pang-uri (bulalas). Kabaịt!
ka-&- (5) Unlapi ng pangngalan (kaparis). kababayan
ka-&- (6) {6-6.5.2} Unlapi ng pangngaldiwang pang-ulit.
{ VCS ka- 4.}: "prefix expressing the idea of continuity or repetition as in kasasalitạ 'speaking continuously', kasusulat 'writing continuously'."
ka-&- (7) {6-6.6} Unlapi ng katatapos.
{ VCS ka- 3.}: "prefix expressing the idea of an action just performed or done as in kaaalịs 'has just gone or left', kasusulat 'written just now'."
ka-&- (8) Unlapi ng pang-uri. kakaibạ
ka--an (9) {7-7.2} Kumpol-panlapi ng pandiwang balintiyak (fokus sa sanhi).
ka--an (10) Kumpol-panlapi ng pangngalan (basal). kahirapankaitaasankasalanan
ka-&-an (11) Kumpol-panlapi ng pangngalan. kahihiyạn
kaka- (12) Unlapi ng pang-uri (lubhang marami o kaunti). kakatuw
kama- (13) Unlapi ng pang-abay (panahon). kamakalawạ kamakailạn
kapa--an (14) Kumpol-panlapi ng pangngalan. kapahamakạn kapatawarạn
kapang--an (15) Kumpol-panlapi ng pangngalan. kapanganyayaan kapangyarihan
kina--an (16) Kumpol-panlapi ng pangngalan. kinaumagahan
ika- (i-). → magka- (mag-). → maka-. → naka-. → napaka-. → pagka- (pag-). → pinaka-.

° kabạ.{N/X} Pangngalan
kabạ (2).
kabahạn {DT?DB}. Kinabahạn ka noọng pumasok ang sasakyạng sumund sa iyọ. {W Rosas 3.2} .
kinakabahạn {U//DT}.

° kabag.{N/X} Pangngalan
Umiyạk ang bata dahil sa kabag.
Halamang-gamọt sa laban sa kabag.
Damong-marya, luya, sambong, oregano, yerba buena.

° kabạn.{N/X} Pangngalan
Kabạn ng Tipạn..
kabạn (2):: 1 kabạn = 75 lịtro = 25 salọp.

° kabanata.{N/X} Pangngalan

° kabayo.{N/Es} Espanyol |caballo|
kabayo (2) {N}.
mangabayo {DT00/mang+kabayo}. Isạng araw, dumatịng ang isạng prinsipẹ na nangangabayo sa gubat.
pangangabayo {N/G/pang-&-kabayo}.
bakal ng kabayo.

° kabesera.{N/Es} Espanyol |cabecera|
kabesera (2) {N}.

° kabil.{N/X?} Pangngalan
Sa kabilạng bahay.
sa kabil ng {4-3.2}. Sa kabil ng ilog. Sa kabilạ ng halamanan.
sa kabil ng (2) {4-3.2}. Sa kabil ng kanilạng kahirapan, nakapạgpatuloy din siyạ ang pag-aaral niyạ.
b>sa kabilạng dako … namạn {MA J.L N}. Put ang kanyạng kamisadẹntro, sa kabilạng dako, pulạ namạn ang kanyạng kurbata.
magkabil. May bakod sa magkabilạng panig sa daạn. Humaba ang goma nang hilain namin sa magkabilạng dulo.

° kabịt.{N/X} Ugat ng salita kapit
kabit {N}.
kabịt {J}.
magkabịt {DT10}. Nagkabịt kamị ng kuryẹnte.
ikabịt {DB10/fp|fa, DB11/fp|fa|fl} kabitin. Ikinabịt ko ang kurtina kanina. Ikabịt mo ang kawad sa kalawit.
magkakabịt {DT00}.
pagkakakabit {NV} Gr.
pangabịt {N}.
pangkabịt {N}.
kakabịt {J}.
magkakabịt {J} = miteinader verbunden.
nakakabịt {J} = verbunden (mit dem dazu gehörigen Teil).
kabit-kabit {J/&&} = miteinander verbunden (mehrere Dinge). Kabịt-kabịt (dikịt-dikịt) na sulat. = Schreibschrift. Sulatin nang kabịt-kabịt. = In Schreibschrift schreiben.

° kabutẹ, kabutị.{N/X} Pangngalan
kabutẹng-saging :: Kabutẹng nakakain at tumutubo sa katawạn ng nabubulọk na saging.

° kada.{D/L0/Es} Espanyol |cada| bawat
Gaya ng pangako'y bumisita si Isha kada dalawạng araw para palitạn ang gamọt sa sugat ng binata. {W Nanyang 13.9}.

° kadena.{N/Es} Espanyol |cadena| tanikal

° kadkạd.{J/X} Pang-uri
mamukadkạd {DT00}. Namumukadkạd ang mga bulaklạk sa pạrke. {W Nanyang 13.11}.

° kagạt.{N/X} Pangngalan
Kagạt ng aso.
mangagạt. Nangangagạt ba ang aso mo? Nangangagat ang pukyọt.
kagatịn. Kinagạt akọ ng asong iyọn.

° kagyạt.{D/X} Pang-abay
Kagyạt na nagịng abọ rin ang galạk na dulot ng pananabịk na makita sinạ Papa at Ahia. {W Nanyang 21.9}.
kagyạt (2) {D}.

° kaha.{N/Es} Espanyol |caja|
kahang bakal {N.L N}.

kahinatnạn {ka+hing+dating+an} → datịng.
kahit |160|. {K} Pangatnig
kahit {K. {W Salazar 1996 1.3.9}.
kahit {K.2 (3)}. Hayaan mo namạn akọng makita siyạ kahit sa hulịng sandal. {W Suyuan 3.1}.
kahit na {K A/HT} |25|. Kahit na akọ ay lumakị sa hirap, hind ko kailanmạn dinanas ang ganitọ kasaklạp na buhay. {W Damaso 4.4}. Pagkạt walạ akọng dalạ kahit na lumang litrato. {W Damaso 4.3}.
kahit alịn, anọ, kanino, magkano, nasaạn, saạn, sino {8-4.3.1} {HS(K .S)}.
kahit anọng, kaninong, sinong {U//HS.L} |3| {12-2.2 (3)}. Sa pakikipạg-usap ni Aldo sa kahit kaninong lalaki. {W Naglaho 3.10}.

° kahọn.{N/Es} Espanyol

° kahoy.{N/X} Pangngalan
punong-kahoy.
kahoy-sapi {N/Cd}.

[kail]. {X} Ugat ng salita
° ikail, ipagkail, magkail.
maipagkail {DB10/ft|fg} |3| {7-5.4}. Hind pa rin maipagkakail ang bawat galạw ng ating mga matạ. {W Madaling Araw 3.1}.

kailangan. {AH/X?} Pang-abay na pangmarahil
kailangan {AH/DN} {9-6.1.3}. Kailangang lumikas na tayo rito. {W Äsop 3.4.2}.
kailangan {AH/N} {9-6.1.2}. Kailangan mong magbayad ng pilak. |(AH/DN, AH/N) + GTW ↔ 22| {W Gubat 3.3}. Kailangan tawagin ko ang aking mga kapit-bahay. |(AH/DN, AH/N)  GTW  ↔ 10| !! {W Äsop 3.4.1}.
kailangan {N//AH.2}. Kailangan ninyọ ng malakịng bahay para bumagay itọ sa inyọng hardịn ng mga rosas. {W Rosas 4.1}.
kailangan {N//AH. Bakit kailangan ng Filipino ang Filipino? {W Almario 2007}.
kailangan {U//AH?N//AH}. Hind namin kailangan ang isạng tulad mong walạng pagmamahạl sa sariling any. {W Äsop 3.2.3}.
kailangan {N}. Pumupuwẹsto na ang mga nagtitindạ sa kalsada at halos ang kailangan ng buhay ay inihahain ng mga lansangan. {W Anak ng Lupa 3.4}.
° unang kailangan, pangunang kailangan {U.L N}.
° mga kailangan, pangangailangan {N}. Mga kailangan ng buhay ang pagkain at tubig.
°mangailangan, kumailangan, magkailangan {DT10}. Nangạngailangan ng tubig ang mga halaman.

° kaimito (Chrysophyllum cainito).{N/Es} Espanyol |caimito|
Sapotaceae.

[kain]. {X} Ugat ng salita
° kain {N}.
kumain {DT00, DT10/fg|ft} |42|. Kumain na kayọ. {W Sabong 8.10}. Ayaw ring kumain. {W Nanyang 13.27}. Naranasan kong huming ng limos, kumain ng panịs. {W Damaso 3.4}.
kain {DT//X}. Kain na tayo.
kainin, kanin {DB10/ft|fg} |17|. Pero kahit tinapay at kanin ang kinakain sa araw-araw. {W Nanyang 12.7}.
kinakanin, kinakain {U//DB/K}. Nakatingịn ang lalaki sa kinakain nitọng lomi. {W Karla 5.209}.
makakain {DT00/fg} |8| {7-3.4}. Hind akọ nakakakain tatlọng beses isạng araw. {W Material Girl 3.2}.
° magpakain {DT00+10/fh|fg, DT10+01/fh|ft|fg} |0| {7-4.1 (2)}. Magpakain ka ng baboy. Magpakain ka ng darạk sa baboy.
pakainin, pakanin {DB10/fh|fg} {7-4.1 (9)} |2|. Dinalạ niyạ kamị sa kaisạ-isang karinderiya at doọn niyạ kami pinakain. {W Sabong 8.20}.
° kanin {N}.
° pagkain {N  ND }.
° kakanịn {N}.
° pakain {N}.
° kainạn {N}.
° makakain {U ? U//DB/H}.

Pagkain.
agahan.
almusạl.
tanghalian.
hapunan.
meryẹnda.
baon.
matamịs.
himagas.
pulutan.
sawsawan.
ulam.
asukal.
bihon.
gawgaw.
gulaman.
ketsup.
lomi.
mantika .
palabọk.
sagọ.
sotanghọn .
toyo.

Sa Kusina.
Mga Gulay.
Pagluluto.
Palay.
Mga Prutas.
Mga Putahe.

Kakanin at Meryenda.
bagkạt.
biko.
empanada.
ensaymada.
kalamay.
letseplạn.
maha.
pastịlyas.
puto.
sagimịs.
sapịnsapịn.
suman.
tamales.
turọn .

° kaịng.{N/X} Pangngalan
° :: Malakịng sisidlạng maluwạg ang lala at pinaglalagyạn ng niyog, maịs at ibạ pang ani.

° kaingin.{X} Ugat ng salita
kainginin.

° kaipala, kaypala. {D/kaya+pala?baka+i-pala}
… isạng bahay na nababakurang mabuti na kaipala'y sa isang manggagamot. {W Lunsod 3.4}.

° [kaịt] |3| .{X} Ugat ng salita
magkaịt.

° kakạw (Theobroma cacao).{Mx} Mehiko
kakawate, madrekakạw (Gliricida sepium).

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan k - kak  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   kal - kam   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika