Talasalitaan is - iy

isạ. {UB/X, N} Pamilang {9-2.8}
isạ (1, hind dalawạ) {N, UB}. Labịng-isang taọn gulang na si Rodney. {W Arrivederci 3.4}.
una {UB/Es} ( ikaisa     pang-isa ) !!. Si Melody ang unang nakapansịn sa akin. {W Angela 3.22}.
isạ (2, isạ sa mga) {UB}. Isạng ạraw. Isạng lobo ang nahulog sa balọn na walạng tubig. {W Äsop 3.1.1}.
isạ (3) {U} {8-7.2}. Walạng kulturang hind dalạ ng isạng wika. {W Salazar 1996 0.1}.
isạ pa {U A/HT}. Nandiritọ rin sa langit ang isạ pang diwata, si Sidapa. {W Ambrosio 2006 1.11}.
° isạng tulad ng {U.L A//U TW}. Hind namin kailangan ang isạng tulad mong walạng pagmamahạl sa sariling any. {W Äsop 3.2.3}.
bawat isạ {U UB?N}. Limạng daạng piso bawat isạ. Halos bawat isạ ay may kanyạng diyalẹkto. {W Salazar 1996 1.3.15}.
mag-isạ {DT00/fg} |20|. Nag-iisạ siyạ sa bahay.
mag-isạ, nag-isạ, nag-iisạ {U//DT, A//DT}. Nag-iisạng pumanhịk sa bundọk Duhat si Samadhi. {W Samadhi 3.1}.
° isahịn {DB10} |0|.
° makapag-isạ {DT00/fg} |0|.
pag-isahịn {DB10/ft|fg} |1| {7-5.1}. Anumạng programạng pag-isahịn at pagugnạy-ugnayịn ang ibạ't ibạng kampus sa internet. {W Cao 2013 3.31}.
magkaisạ {DT00/fa} |4| {7-8.1 (2)}. Ang paniwala na higịt tayong magkakaisa bilang isạng bans. {W Almario 2007}.
° pag-iisạ {ND} |8|.
° pagkakaisạ {ND} |6|. Wikang katutubo bilang wika ng pagkakaisạng pambans. {W Plano 3.29}.
° kaisahạn {N} |5|.
° isahan {N} Gr.
° isạ-isạ {U/Tb}.
° isạ't isạ {N//U.K N//U}. Sa isạ't isạ, ng isạ sa isạ. Wal kamịng lihim ni Marga sa isạ't isạ. {W Krus 3.1}.
° isahan {J}. Isahang pagpasok.
° iisạ {J}. Iisạng kuwạrto para sa buọng mag-anak. Iisạ lang ang kanilạng anaḳ - si Fernando. {W Suyuan 5.4}.
° kaisạ {U}. Kaisạ sa diwa.
° kaisạ-isạ {U}. … para dalawin si Nene, ang kaisạ-isạng kapatịd na babae ni Carlos. {W Ulan 20.1}.
° magkaisạ {U}. Magkaisạ pa rin silạ ng layunin pagdatịng sa pagtulong sa kạpwa. {W Samadhi 4.6}.
tig-isạ {UB} {9-2.8 (4)}. Tumakas kamị na may dalạng tig-isạng balutạn ng bihisan at tig-kauntịng baọn. {W Daluyong 15.24}.
sang- {x/[i]sa+ng} → sang-.

° isd. {N/X} Pangngalan
mag-iisd.
mangingisd.
mangisd. Nangingisd silạ gabị-gabị.

Mga Isda.
bangus.
biya
dalagang-bukid
dilis.
galunggọng
hito.
igat.
kitang
labahita.
lapulapu
lagidliḍ
lumahan
maliputọ
maya-maya
pạmpanọ
patịng.
tambakol
tangigi.
tilạpya
tulingan
tuna.
hasang.
kaliskịs.
palikpịk.

Ang mga yari sa isda .
bagoọng.
patịs.
tinapạ. tuy.

isip. {N/X} Pangngalan
isip {N} |50|. Binabasa ang nasa isip ng katabị. {W Bulaklak 8.6}.
° nasa isip (lang). Karamdamang nasa isip lang.
mag-isip {DT00/fg, DT10/fg|ft} |6|. Saglịt na nag-isip si Ada. {W Bulaklak 8.8}.
isipin {DB10/ft|fg, DB10/ft(S-L)|fg} |25|. Gustọ kong isipin na mahạl mo na akọ sa mga sandalịng iyọn. {W Madaling Araw 3.9}.
maisip {DB10/ft|fg, DB10/ft(S-L)|fg} |50| {8-3.5.1 [1*]}. Naisip ni Oden na kakain na lamang siyạ sa labạs. {W Anak ng Lupa 3.4}.
maisipan {DB10} |6| {8-3.5.1 [1*]}. Kayạ't naisipan kong lumuwạs ng Maynila kung saạn siyạ tumitigil. {W Damaso 4.2}.
pag-isipan {DB10} {7-5.2} |1|. Matagạl ko na ring pinag-iisipan kung anọ ba talagạ ang kulang sa buhay ko. {W Damaso 4.1}.
° isaisip {DB10} |0| {7-7.1}.
° pag-iisip {ND} |11|.
isipan {N} |20|. Sa halịp, mga larawan ninạ Papa at Ahia ang lumilitạw sa aking isipan. {W Nanyang 21.2}. ° Lumayạ ang isipan at damdamin ng mga Pilipino. {W PanAm 3.1}. … hinanap sa akin ang kasagutan sa maraming bagay na gumugulọ sa kanyạng isipan. {W Angela 3.18}.
° kaisipạn {N}. Dalạ ng musmọs na kaisipạn, … {W Laruang Krus 3.2}.
° palaisipạn {N} |1| (≈ bugtọng). Pero nagịng palaisipạn namạn sa akin ang relasyọn ninạ Tan Sua at Isha. {W Nanyang 11.15}.

° iskoba.{N/Es} Espanyol |escobar| pangkuskọs
° mag-iskoba, iskobahin {D..}. Iniskoba niyạ ang sahịg.

° [istạmbay].{N/En} Ingles |stand-by| tumayụ-tay
:: Tao na walạng trabaho at karinwang humihimpịl sa mga kạnto.

° Itạytatay.
° itik . {N/X} Pangngalan

° itịm.{N/X,J} Pang-uri
Itịm ang kanyạng matạ. (Buhọk na) itịm na itịm na katulad ng sa gabị. { LIW}.
maitịm. Maitịm ang kanyạng baro. Higịt na maitịm ang limbạg. .

° itlọg.{N/X} Pangngalan
put ng itlọg {N MC N}.
pulạ ng itlọg {N MC N}.
itlọg na pulạ {N L J}.
mangitlọg {DT00}. Nangingitlọg ang inahịn natin araw-araw.
umitlọg {DT00}.

itọ, iyạn, iyọn. {HP/1,2,3} Panghalip na pamatlig {8-4.2}
itọ |800|, iyạn |30|, iyọn |400| {HP}. Agạd itọng tumalọn sa balọn. {W Äsop 3.1.2}. Mga bituịng iyạn sa paligid ni "Utakhasinto". {W Ambrosio 2006 2.63}. Biyẹrnes iyọn nang umuw siyạ sa kanilạng bahay. {W Pang-unawa 3.7}.
mga itọ |(80)|, mga iyạn |(4)|, mga iyọn |(4)| {Y/M HP}. Hind na rin siyạ tinanggạp ng mga itọ. {W Äsop 3.2.3}.
itọ, iyạn, iyọn {HP  hindi ito, … : HTT} |≈≈ 10| {11-6.2 (2)}. Agạd niyạ itọng ilalagạy sa loọb ng bitbịt niyạng supot. {W Angela 2.2} .
hind itọ … {A/UT HP: HTT} |18| . Pero sa tingịn niyạ'y hind itọ guwapo. {W Nanyang 13.18} .
itọ, iyạn, iyọn {U//HP/1,2,3} {8-7.3}. Pero, ang gustọ ko ay ipamahagi ang lahạt ng kayamanang itọ sa mga tao. {W Samadhi 4.5} .
|{TW.HT} ito : ito {TW.HT} ↔ 45:0|
|{HT} nito : nito {HT} ↔ 8:1|
yaọn {HP/3} |20| = iyọn. Nasaạn na yaọng ginạng na mabaịt? {W Rosas 3.15}.
Eto! Heto! {M/HP/1} Ayạn! Hayạn! {M/HP/2} Ayụn! Hayụn! {M/HP/3}.
gayọngaya.
dito, diyạn, doọndito.
nito, niyạn, niyọnnito.
yun {8-4.2 (4)}.
 yun {HP/3: P-P}. Yun nga ang ikinainịs ng mga anạk ni Nimfa. {W Suyuan 3.3} .
ng yun , sa yun {HP/3:  P-W , P-K }
yun {U//HP/3: P-L}. Kung ihahalintulad sa mga buwayang yun. {W Material Girl 3.5}. Yung mga kaibigan ko sa departamento. {W Cao 2013 3.14}. ° Sino ang kumain ng yung tinapay? ° Pupuntạ akọ sa yung kapitbahay.
ganitọ, ganyạn, ganoọn {U/HP} {9-2.3}
 |ganito : ganiyan : ganoon ↔ 120:15:25|
ganitọ, ganyạn, ganoọn {U: P-L=P-U}. Hind kahihiyan ang ganyang pagniniịg at pagyayakapan? {W Nanyang 22.22}. Sa mga ganitọng pagkakataọn ng aking tagumpạy. {W Pagbabalik 3.8}.
ganitọ, ganyạn, ganoọn |N -ng/na U ↔ 0|. pagkakataong ganito.
ganitọ, ganyạn, ganoọn {A//U: P-L=P-A}. Ngunit bakit ganitọ naghihirap ang loọb ko. {W Material Girl 3.11}.
ganitọ, ganyạn, ganoọn {A//U: P-0=P-A}. Aba, huwạg mo akọng masigạw-sigawạn nang ganyạn. {W Rosas 3.16}.
ganitọ, ganyạn, ganoọn {U:  P-P=P-U}. Ganito, halimbawa, ang panuntunang sinunọd ni Aurelio Tolentino. {W Plano 3.22}.T. befolgt. Ganyạn talagạ ang Tatang! {W Lunsod 3.15}. {W Rosas 3.8}.
° kung ganoọn {K U} |1|. Kung ganoọn, galịng na palạ siyạ sa paglalayạs. {W Estranghera 3.8}.
sa ganitọ, sa ganyạn {TK A?U}. Sa ganitọ dapat sukatin ang ipinangangalandakang "pag-ibig sa bayan" ng mga Inglesero. {W Almario 2007 3.7}.
° sa ganitọng layo {TK U//HP/1 N}. Sa ganitọng layo lamang ang mararatịng mo at hind ka makalalampạs pa.
° paano man … ganoọn din {AS(AN K) … HP A/HT}. Paano man pinalakị ang aso ay ganoọn din ang pusa.

° itsura.{N/Es} Espanyol |hechura|
Sinabi niyạng may itsura raw akọ … {W Damaso 4.5}.

iwan. {DB10/X} Pandiwa
iwan - iniwan - iniiwan - iiwan {DB10/ft?fp|fg} |18|. Iniwan niyạ ang kanyạng asawa. Isạng malungkọt sulyạp ang kanyạng iniwan sa akin habang papalayo. {W Angela 3.5}. Iiwan nilạ ang bahay sa katapusạn ng buwạn. Iniwan niyạ sa mesa ang aklạt.
iwanan - iniwanan -iniiwanan - iiwanan {DB10/ft?fp|fg, DB11/ft|fg|fp} |6|. Upang hind ka niyạ iiwanan. {W Rosas 3.19}. Duwẹnde, iwanan ninyọ sa akin ang kabaong. {W Busilak 3.15}.
maiwan - naiwan - naiiwan - maiiwan {DB10/ft?fp|fg} |15|. Naiwan akọng mag-isạ. Malakị ang naiwan niyạng pitak sa aking puso. {W Estranghera 3.11}.
° magpaiwan {DT00/fh?fg} |1| {8-4.1 (7).

° [iwas].{X} Ugant ng salita
umiwas {DT01/fa|fl?fp} |5|. … dahil umiiwas siyạ sa boyfriend nito. {W Karla 5.209}.
iwasan {DB10/fp|fa} |6|. Iwasang makapasok ang sabọn sa loọb ng tainga. { LIW}.
maiwasan {DB10/fp|fa} |2|. … Hind maiwasang sumalimbạy sa gunit ni Oden ang mga tanawin ng gamasạn. {W Anak ng Lupa 2.5}.
maiiwasan {J//DB/F}. Di-maiiwasan.
pag-iwas {NV}. Pag-iwas sa pagtatae.

iyạk. {N/X} Pangngalan
umiyạk {DT00/fg} |20|. Umiyạk nang malakạs.
mapaiyạk {DT00/fg} |1| {8-3.5.1 [3*]}. Muntịk na akọng mapaiyạk. {W Nanyang 21.10}.
paiyakịn {DB10/fg/fh} |1|. Sis, 'wag mo namạn akọng paiyakịn. {W Krus 3.5}.
° iyakan {N}.
iyakin {U}. Ang iyaking si Roxanna at ang tombọy na si Gretchen { LIW 10 Abril 2006 p.9}.

iyạnitọ.

iyọakin.

iyọnitọ.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan is - iyo  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   Pahinang pamagat na Filipino   Ugnika