Talasalitaan im - ir

° imbạk.{N/X} Pangngalan tinggạl
imbạk (2) {N}.
umimbạk {DT10}.
mag-imbạk {DT10, DT11}. Mag-imbạk sa lata.
imbakịn, iimbạk {DB10}.
makaimbạk {DT10} {7-3.4}. Nakaimbạk sa tabị nito ang mga kahoy na panggatong. {W Nanyang 6.2}.
imbakan (1) {N}. … pumasok (ako) sa silịd na imbakan ng mga panindạ. {W Nanyang 11.11}.
imbakan (2) {N} F.
pagkakaimbạk {N}. Matagạl na pagkakaimbạk.

° imbẹnto.{N/Es} Espanyol
Isạng kahanga-hangang imbẹnto ang teleponọ.
imbentuhịn, umimbẹnto. Umimbẹnto siyạ ng isạng bagong uri ng makinạ. Huwạg umimbẹnto ng mga kuwẹnto.
imbentọr.

° imbẹs, imbịsembẹs.
° imbutidoembotido.
° imịk.{N/X} Pangngalan
°  . Wal pa ring imịk ang doktọr. {W Suyuan 5.2}.
umimịk {DT00}. Ilạng saglịt na hind umimịk si Cris. {W Bulaklak 8.4}.
° makaimịk {DT00/fa}. Hind nakaimịk si Rod. {W Suyuan 5.6}.
kawalạng-imịk {N}.
walạng-imịk {J}. Bakit ka walạng-imịk?

° [imis].{X} Ugat ng salita ligpịt
° mag-imis {DT10}. Nag-imis ka na ba ng kuwạrto mo?
° imisin {DB10}. Inimis mo na ba ang kuwạrto mo?
° maimis {U}. Hind maiimis ang anạk niyạ.

° impluwẹnsiyạ.{N/Es} Latin-Espanyol
impluwẹnsiyahạn, maimpluwẹnsiyahạn {DB10}.

° impọ.{N/Ch} Intsik. lola

° [impọk].{X} Ugat ng salita
impukịn, mag-impọk, maimpọk. Bumilị akọ ng bisikleta sa aking naimpọk.

° importạnte.{J/Es} Espanyol mahalagạ
di-importạnte.

-in {x} Panlapi
-in (1) {6-4.2} Hulapi ng pandiwa.
-in (2) Hulapi ng pangngalan. gawaininumin
-in (3) Hulapi ng pang-uri (kaugalian). iyakin

° inạ, inạy, nanay.{N/X} Pangngalan
inahịn {N}. Inahịng-manọk.
nay = inạy. "Nay," aniyạ {W Unawa 3.10}.
mag-inạ.
Naku! {J} = ina ko.

° inam.{X} Ugat ng salita
mainam {J}. Mainam ang negọsyo sa unang sampụng taọn. {W Nanyang 6.4}.
napakainam {J}.
pinakainam {J}.

° inẹng, inịng.{N/X} Pangngalan nene

° ingat.{N/X} Pangngalan
Ingat, bak masisira mo ang damịt mo.
mag-ingat {DT01/fa|fp}. Mag-ingat sa aso. Mag-ingat ka sa pagtawịd sa kalsada.
ingatan {DB10/fp|fa}. Sabi ng Nanay ko, dapat daw ingatan ko ang pera. {W Piso 3.4}. Kinap ni Oden ang singsịng na ibinigạy ni Bining na iningatan niyạ sa kanyạng bulsạ. {W Anak ng Lupa 3.6}.
maingat {J}. Maingat ang pusa na huwạg mabas ang paạ niyạ. Maingat akọng umakyạt sa hagdạn. {W Nanyang 11.11}.
walạng-ingat.

° ingay.{N/X} Pangngalan
Anọ ba ang ingay na iyọn?
mag-ingạy {DT00} !!. Huwạg kang mag-ingạy, natutulog ang bata.
maingay {J}. Masyadong maingay ang tugtọg.

° [inggịt].{X} Ugat ng salita
mainggịt {DT01/fs|fb?fc} |5|. Maraming naiinggịt sa binatang katabị niyạ sa pamamasyạl. {W Nanyang 13.11}.
° kainggitạn {DB10/fc|fa?fs} |0| {7-7.2}. Kinaiinggitạn niyạ ang tagumpạy ng kanyạng kaklase.
pagkainggịt {N}. Pun ng pagkainggịt ang mga bata nang makita nilạ ang bagong bisikleta ni Tomas.
mainggitin {J}.

° Ingglẹs, Inglẹs.{N,U/Es} Espanyol |inglés|
° Ingglatera {N}.

° ingkọng.{N/Ch} Intsik

° inịp.{N/X} Pangngalan
° inịp {U}. Inịp na inịp na siyạng matapos ang assignment nilạng itọ. {W Karla 5.203}.
° mainịp {DT00/fy, DT01/fy|fs}. Nainịp akọ sa mahabang talumpati. ° Ngunit bak namạn naiinịp ka na, Lino? {W Daluyong 15.46}.
° makainịp {DT00}. Nakaiinịp ang palabạs.
° nakaiinịp {U//DT/K}. Nakaiinịp na palatuntunan.
° pagkainịp {N}.
° nakakainịp {U}. Nakakainịp dito.
° kainịp-inịp {U/&&}.

inịs. {N/X} Pangngalan
° inịs {N}. Sa inịs, di ko na napigilan ang sarili ko. ° Inịs na inịs kong kinuha ang pera sa bag ko. {W Piso 3.3}.
mainịs {DT01/fg|fs} |6|. "Paalam na, Chiquito!" ay hind na akọ nainịs. {W Nanyang 21.1}.
° mang-inịs {DT00/fg} |0|. Nang-inịs ang batang lokong-loko.
° uminịs {DT} |0|.
° makainịs {DT}.
° nakaiinịs {D//DT/K}. Nakaiinịs ang sakịt ng ulo.
° kainisạn {DB10/fs|fg} {7-7.2}. Kinaiinisạn ko siyạ dahil sa ….
° ikainịs {DB10/fs|fg} {7-7.2}. Yun ng ang ikinainịs ng mga anạk ni Nimfa. {W Suyuan 5.3}.
° pagkainịs {N}. Namatạy siyạ sa pagkainịs. Hind siyạ makatulog dahil sa galit at pagkainịs dito (kay Chris). {W Karla 5.203}.

° init.{N/X} Pangngalan
uminit {DT00/fs?fa}. Biglạng uminit ang panahọn.
magpainit {DT10/fi|fp} |0|. Ang pag-awit ay makatutulong sa pagpapainit ng ating dug {W Simo 3.3}.
mainit {J}. Mainit kahapon.
mainịt-inịt {J}. Tubig na mainịt-inịt.
pampainit {J}. Damịt na pampainit.

° inọm.{X} Ugat ng salita
uminọm {DT10}. Umiinọm siyạ ng gatas.
inumịn {DB10}. Inumịn ka ng gamọt mo.
maipainọm {DB10+01/fp|fi|fa} {7-4.2}. Naipainọm ang mapaịt na gamọt sa kanyạ. Marami silạng naipainọm na gamọt ngunit lumal lamang ang sakịt nito. {W Suyuan 5.9}.
makipag-inumạn {DT00, DT10}. Makikipạg-inumạn akọ sa kạnto.
inumin {N}.

Pag-inom.
alak.
barik.
bino.
bir.
gatas.
kapẹ.
lambanọg.
lasịng.
sabạw ng buko.
sipsịp.
tagay.
tanggera.
tsa.
tub.
Tubig.
uhaw.

° insayo.{N/Es} Espanyol |ensayo|   ≈ pagsasanay

° intindị.{N/Es} Espanyol |entender|
Anọ ang intindị mo sa kanyạng sinabi?
intindihịn {DB10}. Hind iniintindị ni Juạn ang kanyạng pag-aaral.
maintindihạn {DB10/fp|fa} |16|. {W Suyuan 3.6}. Naintindihạn mo ba?
pag-iintindị {NV}. Masyado ang pag-iintindị niyạ sa kanyạng pananamịt.
pagkakaintindị {N}. Malịng pagkakaintindị.

° Intsịk [ʔɪn'tsɪk] .{J/Ch/Es} Tsina, Tsino

inyọakin

° ipạ.{N/X} Pangngalan Palay

° ipil (Intsia buyaga).{N/X} Pangngalan
ipil-ipil (Leucaena glauca).

° ipis (Blattidae).{N/X} Pangngalan

° ipit.{N/X} Pangngalan
Nasaạn ang ipit sa buhọk ko?
mag-ipit {DT10}. Mag-ipit ka ng buhọk. Mag-ipit ka ng papeles sa padẹr.
ipitin {DB10}. Gumupịt si mister ng isạng rosas at inipit niyạ itọ sa iyọng buhọk. {W Rosas 4.27} Huwạg mong ipitin ang buns mo.
° maipit {DT00?DB10}. Naipit ng / sa pint ang darili niyạ. Mag-ingat ka at bak maipit.
ipaipit {DB11}. Kumuha si Isha ng termometro at ipinaipit sa kilikili ng binata. {W Nanyang 12.27}.
pang-ipit {N} (panipit).

° [ipo]{X} Ugat ng salita
ipuipo {N}.

° [ipon]{X} Ugat ng salita tipon
mag-ipon {DT00, DT10}. Nag-iipon akọ pauwịng Masbate. {W Damaso 4.7}.

° ipot.{N/X} Pangngalan
umipot {DT00}.).

° [iral].{X} Ugat ng salita
umiral {DT00}. Umiiral na wika.
magpairal {DT10/fi|fp}, pairalin {DB10/fp|fi}.
pag-iral {N/G}.
pagpapairal {N/G}. … sa pamamagitan ng pagpapạral ng katapatan at mabuting pamamalakad sa pamahalaạn. {W Aquino 2010 3.9}.

° irap.{N/X} Pangngalan
irapan {DB10}. Inirapan niyạ akọ.

° irog.{N/X} Pangngalan
kairug-irog {N/&&}.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan im - iro  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   is - iy   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika