Talasalitaan ham - har

° hamak.{J/X} Pang-uri
Galing sa hamak na pamịlya. Kailangan niyạng gumaw ang mga hamak na gawạin. Hamak na asal.
manghamak {DT01}. Huwạg kang manghamak sa iyọng kạpwa.
hamakin {DB10}. Huwạg mo siyạng hamakin kahit mahirap siyạ.
mapahamak {DT01/fs/fl} |2| {7-3.5.1 [3*]}. Kung hind dumatịng si Tan Sua ay tiyạk na napahamak siyạ sa dalawạng matọn. {W Nanyang 12.22}.
ipahamak {DB10/fp|fi} |1|. Subalit huwạg ipahamak ang pangarap at hinaharap ng napakaraming anak … {W Almario 2007 3.8}.
kapahamakạn {N}.

[hambịng]. {X} Ugat ng salita
° maghambịng {DT10/fg|fl, DT11/fg|fl1/fl2}.
ihambịng {DB11/fl1/fg/fl2} |4|. Higịt siyạng malapit sa puso ng ating pambansạng bayani kung ihahambịng kay Leonor Rivera. {W Pag-ibig ni Rizal 3.9}.R. vergleicht.
paghambingịn {DB10/ft|fg} |1|. Walạng dahilạn para paghambingịn ko silạ. {W Rica 5.2}.
° paghahambịng {ND}.
° kahambịng, magkahambịng {U}. Magkahambịng na mga kulay.
° pahambịng {A}. Basahin pa nang pahambịng ang wika ng alegorya ni Balagtas at ang wika ng kasaysayan ni Bonifacio. {W Almario 2006 16.22}.

° hambọg.{J/X} Pang-uri
hambọg. Napakagandạ ang bagong reyna, pero siyạ ay mapạgmataas at hambọg. {W Busilak 3.1}.

° hamọg.{N/X} Pangngalan
Sa umaga'y may hamọg sa damuhạn. Butil na hamọg sa sutlạng talulot {W Kung saan 3.2}.
mahamọg. Mahamọg ang damọ sa ganitọng oras.

° hamon.{N/X} Pangngalan
Tinanggạp ko ang kanyạng hamong tumalọn sa ilog.
manghamon, humamon, hamunin.

° hampạs.{N/X} Pangngalan
humampạs {DT10}.
kahahampạs {N/GI} {6-6.5.2}. Kuminis ang mga batọ sa kahahampạs ng alon. {6A-6521 (2)}.

[hanap]. {X} Ugat ng salita
humanap {DT10/fg|ft} |8| . Ngunit malakị ang pagnanais ninạ Ate na humanap ng sariling daigdịg. {W Dayuhan 3.10}.
maghanạp {DT10/fg|ft, DT01/fg|ft} !! | ng : sa ↔ 13:0|. Akọ ay naghahanạp ng kasama sa bahay. {W Uhaw 3.8}.
hanapin {DB10/ft|fg} |40|. Hindị siyạ nagdalawạng isip na sundạn at hanapin agạd ang dulo ng bahạghari. {W Samadhi 4.1}. {13A-101 [1b] Σ}. Napạgtant kong ang pagkaling ng magulang ang tunạy kong hinahanap. {W Damaso 4.1}. {2A-331 [2 3] Σ}. Ano ang hinahanap mo dito?
hanap {DB//X ☺} = hanapin. Anọ ang hanap mo dito?
ihanap {DB20/fp|fg|ft} |4|. Ihahanap ka raw ng trabaho rito. {W Nanyang 21.16}.
° makapạghanap {DT10/fg|ft} |1| {7-3.4}.
° paghanap {ND} |1|.
° paghahanạp {ND} |15|. Hayaan mo, tutulungan kitạ sa paghahanạp sa kanilạ. {W Angela 3.19}.
° hanapbuhay {N/Tb} |4|.

° hanay.{N/X} Pangngalan
Nagtanịm akọ ng dalawạng hanay ng talọng.
paghahanay {N/G}. Sa paghahanay ng mga punong kasalanan, naisalin lahạt ang mga itọ sa wikang Tagalog. {W Dasal 3.17}.
kahanayan {N} F Gr.
hanay-hanay {J/&&}. Hanay-hanay ang mga bata.

hand. {U/X} Pang-uri
hand {U} |10|. Hand siyạng sumama kay A Chuan kahit saạn. {W Nanyang 22.18}.
maghand {DT01, DT10} |9|. At naghand kamị sa aming pagbabalịk. {W Pagbabalik 3.20}.
ihand {DB10/ft|fg} |9|. Pinagmasdạn niyạ ang mahabang hapạg na inihand niyạ para sa mga panauhing prutas. {W Prutas 3.4}.
° maihand {DB10/ft|fg} |1| {7-3.3}. Ang mansanas ay naihand nang maayos … {W Busilak 3.13}.
° ipahand {DB11/ft|fg|fp} |0|. Ipapahand ko sa Benok ang pansịt. .
mapạghandaạn {DB10/ft|fg} |1| {7-5.4}. Hind ko napạghandaạn ang susunọd na nangyari. {W Madaling Araw 3.7}.
° paghahand {ND}.
° handaan {N} |1|. Hind tulad noọn sa probịnsiyạ, na kapạg may handaan, ay napupun ang aming tahanan ng mga pamilyạr na mukh. {W Pagbabalik 3.8}.
° kahandaạn {N} |1|. May pagkukulang ba ang guro sa kahandaạn nilạ? {W Cao 2013 3.4}.
° nakahand {U} |4|. At paglabạs niyạ sa bạnyo ay nakahand na ang kanyạng tuwạlya't mga damịt. {W Rosas 3.18}.
° di-hand {U}. Bakit di-hand ang hapunan?

° handọg.{N/X} Pangngalan
° Salamat sa iyọng kasiyạ-siyạng handọg.
° paghahandọg {ND}. Ganitọ ang isinulat na paghahandọg ni Rizal sa aklạt. {W Pag-ibig ni Rizal 3.11}.

° [hanga].{X} Ugat ng salita
° humanga {DT01}. Humanga akọ sa kanyạ noọn.
° hanga {DT//X} = humanga, humahanga. Hanga akọ sa kanyạ.
° hangaan {DB10}. Hinahangaan ko ang kanyạng katapangan.
° paghanga {ND}. Ganoọn na lamang ang kanyạng paghanga sa yumaọng Pangulong Quezọn.
° tagahanga {N}. Akọ'y isạ sa mga tagahanga mo. Ich bin einer deiner Bewunderer.
° kahanga-hanga {U}. Isạng kahanga-hangang tuklạs. Isạng kahanga-hangang gaw.

° hangạd.{N/X} Pangngalan
… mayaman na ng akọ ngunit hangạd ko pang mas yumaman. {W Material Girl 3.8} . Marubdọb na hangạd.
maghangạd {DT10}. Naghahangạd din [siyạ] ng kalayaan mul sa paghihigpịt ng mga magulang. {W Estranghera 3.3}.
hangarịn {DB10}.
paghahangạd {NV}. Sa paghahangạd mong magịng mabuti ka ay binayaan mo na magịng masam ang Tiya Nena. {W Daluyong 15.21}.
hangarin {N}.
sa hangaring {MA N.L} (upang). Nagsikap siyạng mabuti sa hangaring makamtạn ang prẹmyo.
mapạghangạd {J}. Nabulag akọ, Ate, nagịng mapạghangạd akọ sa salapi. {W Tiya Margie 3.9}.

hanggạng |150|. {O/X/hangga} Pang-ukol
hanggang sa {O TK} |70|. Buhat sa tuhod hanggạng sa mga talampakan. {W Uhaw 3.13}. Hanggạng sa dulo. {W Ulan 20.18}.
hanggạng {O: P-N} |40|. Hanggạng tatlọng beses sa loọb ng isạng linggọ. {W Angela 3.20}. Mulạng Basco hanggạng Bonggao. {W Almario 2007 3.5}. Sa pagitan ng buwang Enero hanggạng Abrịl. {W Ambrosio 2006 2.37}.
hanggạng {O: P-A} |10|. Hanggạng ngayọn, naalaala ko pa rin si Nieva. {W Estranghera 3.11}.
hanggạng {K} |20|. Agạd tinuntọn ni Ahia ang pinagmulạn ng tinig, hanggạng makaratịng siyạ sa loọb ng gubat. {W Nanyang 22.7}.
hanggạ't {K} |8|. Ngunit mananatili tayong pulubi hanggạ't hind natin nailaplano ang edukasyọng tungo sa pagpapalakạs ng ating pambansạng kakayahạn. {W Almario 2007 3.7}.
° hangganan {N}.

° hanghạnganghạng.
° hangin.{N/X} Pangngalan
Malamịg ang hangin ngayọn.
mahangin {J}. Mahangin sa Tagaytạy. Masarạp pumuntạ sa mahanging lugạr.
mahangin ang ulo.

° hango.{N/X} Pangngalan
hango {N}.
hango {J}. Mga pangungusap na hango sa batayạng pangungusap { Aganan 1999 p.77}. Salitạng hango.
humango {DT11/fa|fp|fl, DT10/fa|fp}.
maghango {DT11/fa|fp|fl}.
hanguan {DB20/fl|fp|fa}.
hanguin {DB10/fp|fa}.
hanguin (2) {DB11/fp|fa|fl?fc}. Salitạng hinango sa Ingglẹs.

° hantọng.{N/X} Pangngalan
humantọng {DT01}. … hahantong din siyạ sa unibersidạd. {W Anak ng Lupa 3.7}.
hantungan {N}. Hantungan ng buhay.

° hapạg.{N/X} Pangngalan mesa
Maraming pagkain sa hapạg.
hapạg-kainạn {N/Cd}.
hapạg-sulatạn {N/Cd}.
hapạg-pulungạn {N/Cd}.

° hapd.{N/X} Pangngalan kirọt
… napaluha akọ ngunit hind dahil sa matindịng hapd kung hind dahil sa kirọt na dulot ng pagkawasạk ng puso. {W Damaso 4.6}.
mahapd {J}. Hind na mahapd ang tumingịn-tingịn. {W Anak ng Lupa 3.3}.

° [hapit].{X} Ugat ng salita
hapịt {J}.
mahapit {DT00/fa, DB10/fp|fa}. At nang tumawa'y tila nahapit ang mga balat sa mukh. {W Nanyang 7.7}.

° haplọs.{X} Ugat ng salita
humaplọs {DT10/fa|fp}. Gustụ-gustọng niyạ humaplọs ng pusa.
haplusịn {DB10}.
ihaplọs {DB10}. Ihaplọs mo ang kamạy mo sa iyọng buhọk.

° hapon.{N/X} Pangngalan
ipagpahapon {DB10/fp|fa}.
hapunan {N}. Hihintayịn kitạ sa hapunan mamayạng gabị.
kahapon {N}. Alamịn pa natin ang kanyạng kahapon.
° kahapon {D}. Parang kahapon lamang na naliligo ka pa sa ilog. {W Madaling Araw 3.5}.
maghapon {N, D}. Marahil na nasa bahay akọ sa buọng maghapon. Maghapon nang umuulạn dito.
dapit-hapon {N}. Sa bukạng-liwaywạy at sa dapịthapon, dumarapo sa mga pugad at naghuhunihan ang kawan ng mga uwạk. {W Nanyang 12.10}.

° harana.{N/Es} Espanyol
mangharana. Nangharana silạ kagabị sa magandạng dalaga sa kabilạng ibayo.

° harang.{N/X} Pangngalan
panghaharang {N}.

° harạp |80|.{N/X} Pangngalan
sa harạp ng {MA N MC} |20|. Sa harạp ng salamịn. Ni wal man siyạng naulinigang may lumagpạk na kung anọng bagay sa harạp niyạ. {W Samadhi 3.3}.
° nasa harạp ng {O.MA N MC} |1| {10-3 (2)}. Nasa harạp ng naturang simbahan ang pinagtatrabahuhan kong restorạn bilang katiwala. {W Angela 3.1}.
humarạp {DT01/fa|fl} |10|. Pag wal siyạ, ang matandạng empleyadong si Dy Koyi ang humaharạp. {W Nanyang 6.7}.
° magharạp {DT10/fa|fp} |0|.
harapịn {DB10/fp|fa} |16|. Kailangan kong harapịn iyọn. {W Dayuhan 3.13}.
haharapịn {N//DB/F}, hinaharạp {N//DB/E}. Ang pangarap at hinaharạp ng napakaraming anạk ng mga magsasakạ … {W Almario 2007 3.8}.
° iharạp {DB10/fp|fa} |2|.
harapạn {N} |14|. Mul sa harapạn.
pagkakaharạp {N}.
° panghinaharạp {N, J} Gr.

Lampas
 
Loob XXX Loob
 
Lampas

Sa harap ng XXX
Iniuuna sa XXX
Sa likod ng XXX
Inihuhuli sa XXX
  Sa unahan ng XXX
Sa hulihan ng XXX
        

° kaharạp {J}.
 kaharapịn {DB10}. Mga suliraning kinahaharạp ng wikang Pilipino sa pagbubu ng pambansạng kamalayạn. { Abeleda}.
kaharapan {J}.

° hardịn.{N/Es} Espanyol halamanan
hardinero, hardinera.

° hari.{N/X} Pangngalan
Tatlọng Hari.
kaharian {N}. Kaharian ang Thailand, ngunit republikạ ang Pilipinas.
makahari {J}.

° harinaarina.
° [harọt].{X} Ugat ng salita
magharutạn {DT00}.
maharọt {J}. Maharọt na bata. "Ikạw ba," baling niyạ sa akin, "maharọt ba ang tingin mo sa akin?" {W Estranghera 3.3}."

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan ham - har  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   has - he   Pahinang pamagat na Filipino   Ugnika