Talasalitaan ha - hal

hạ! ☺ hạ? ☺ {M} Padamdam e
Anọng lang, ha? {W Piso 3.3}. Alisịn mo na ang dumị, hạ!
° Hạ?.

° haba.{N/X} Pangngalan
humaba {DT00}. Humaba ang buhọk ko.
mahaba. Mahaba ang kuwẹntong iyạn.
parihab (≠ parisukạt). Parihab at dalawạng palapạg ang napasukan kong tindahan. {W Nanyang 6.2}.
biluhab {J/Cd/bilog+haba}. Biluhab ang katawạn ng tulingan.

° habagat.{N/X,J} Pangngalan
habagat, habagat-lubang {N, N/Cd} (≠ amihan).
habagatạn {N} (timọg).
habagatạn (2) {N}.

habang |120|. {K/X} Pangatnig
Habang nagkakapẹ, binuksạn niyạ sa akin ang kanyạng dibdịb. {W Angela 3.18}. Wal siyạng kaimịk-imịk habang akọ'y nagsasalit.
° habang-buhay {A/Tb}. Habang-buhay kong pasasalamatan ang ginaw mong pagtulong sa akin.

° habi.{N/X} Pangngalan
habihin {DB10}.

° habilin.{N/X} Pangngalan
habilin (2), hulịng-habilin {N}.
ihabilin {DB}.

°
° habol.{N} Pangngalan
habol {N} |4|. Kayamanan lamang ang ḥbol ko. {W Material Girl 3.8}.
° humabol {DT10} |3|.
habulin {DB10}. Kasalukuyang humahabol ang panitikạn ng sẹntro ng … {W Plano 3.39}.
° habol {DB//X} = hinabol, hinahabol.

° hadhạd.{N/X,J} Pangngalan
Hadhạd na tuhod.

° hadlạng.{N/X} Pangngalan
Hadlạng sa ating kaunlarạng pangkabuhayan. .
humadlạng {DT01}, hadlangạn {DB10}. Humadlạng sa kalsada ang nangabuwạl na punongkahoy. Mahirap hadlangạn ang kagustuhạn ng makulịt na bata.
makahadlạng {DT01}. Nakahadlạng sa pag-aliṣ ko ang pagkakasakịt ni inạy.

° hagdạn.{N/X} Pangngalan
Umakỵt ka sa hagdạn.
hagdanan {N}. Mataạs ang hagdanan sa lụmang bahay.
hagdạn-hagdạn {J/&&} {9-2.5}. Hagdạn-hagdạng palayan ng Banawe..

° hagis.{N/X} Pangngalan
Hagis sa kabil ng ilog.
maghagis {DT10}. Maghagis ng bola.
hagisin, ihagis {DB10}. Inihagis ko ang bola nang malayo. Inihagis sa apọy ang lumang aklạt.

° hagkạnhalịk.

° hagulhọl.{N/X} Pangngalan
Ang lakạs ng kaniyạng hagulhọl!
humagulhọl {DT00}. Nais niyạng humagulgọl. {W Suyuan 5.3}.

° hain.{X} Ugat ng salita
maghain {DT10}. Maghain ka. = Maghain ka ng pagkain sa mesa.
hainin
ihain {DB10/fp|fa} |3|. Ihaing mainit. Inihain ni Ate ang pritọng manọk.
maihain {DB10/fp|fa} {7-3.3}. Naiḥin ni Ate ang pritọng manọk.
nakahain {J}. Nakahain na ang hapunan.

° haka.{N/X} Pangngalan
Yaọn ay haka lamang.
hakain {DB}.
haka-haka {N/&&}.
di-mahaka {J}.

° hakbạng |35|.{N/X} Pangngalan
hakbạng {N} |25|. Malalakị at mabilịs ang aming mga hakbạng. {W Mumo 3}.
° humakbạng {DT00} |6|. Humakbạng akọ papalapịt sa gusaling pinagmumulạn ng tinig. {W Angela 3.11}
° ihakbạng {DB10/fp|fa} |1|. Nang ihakbạng ni Joe ang mga paạ para lumabạs. {W Suyuan 3.6}.
° hạkbangan {N}.
° hakbạng-hakbạng {J/&&}.

° hakdạw.{N/X} Pangngalan hakbạng
hakdawạn {DB10} → hakbangạn.
hạkdawan {DB10} → hạkbangan.
pahakdạw-hakdạw {J}.

° hakot.{N/X} Pangngalan
Apat na hakot ng buhangin. Hakot ng basura.
hakutin {DB10}. Bukas hahakutin ng basurero ang basura.

halagạ |90|. {N/X} Pangngalan
halagạ {N} |10|. Magbigạy ng malakịng halagạ para pagandahịn ang bahay niyạ. {W Material Girl 3.11}.
° halagahạn {DB20}.
magpahalagạ {DT01/fg|ft?fh|fg} |2|. Ang isạng tao'y hind marunong magpahalagạ sa damdamin ng kanyạng kạpwa. {W Karla 5.207}.
pahalagahạn {DB10/fp|fh=fg} |1| {7-4.1 (8)}. Pinahalagahạn din ng mga rebolusyonạryo ang mga bituịn sa paglalagạy nito sa watawat ng Repụblikạ bilang sagisag. {W Ambrosio 2.3.7}.
° magkahalagạ {DT10/fg|ft} |0| {7-8.1}. Nagkakahalagạ ng sanglibong piso ang aklạt na itọ.
pagpapahalagạ {ND} |10|. Pagpapahalagạ sa pera. {W Nanyang 13.5}.
kahalagahan {N} |7|. Kahalagahan ng gatas bilang pagkain.
° pagkakahalagạ {N}.
mapạgpahalagạ {(U} |2|. Tayong mga Pilipino ay mapạgpahalaga sa bayani. {W Katesismo 3.34}.
° napakahalagạ {U}. Napakahalagạng simulain.
° walạng-halagạ {U}.
mahalagạ |45|.
 mahalagạ {U} |(40)|. Mas mahalagạ sa kanyạ ang pakikipạgkita sa dalaga. {W Nanyang 13.10}.
mahalagaịn - minahalagạ - minamahalagạ - mamahalagaịn {DB10/ft|fg/mahalaga+in} |(3)| {7-3 (3)}. Minamahalagạ sa buọng kapuluạn ang Orion. {W Ambrosio 2006 2.0}.

° halạl.{N/X,J} Pangngalan
Kailangan niyạ ang halạl ng kanyạng mgakababayan.
maghalạl {DT10/fa|fp}.
ihalạl {DB10/fp|fa}.
mahalạl {DB10/fp|fa}. Nahalạl na Pangulo si Corazon Aquino.
manghahalal {N}.
halalan {N}.

° halaman.{N/X} Pangngalan
halamanan, halamanạn {N}. Magandạ tignạn ang halamanan sa harạp ng bahay.
halamang-gamọt {N/Cd}.
halamang-singạw (1) {N/Cd} (ọnggo) :: Uri ng mababang halaman na nabubuhay sa mga organikọng bagay (buhay o patạy), makaaghạm na pangalang fungus, fungi.
halamang-singạw (2) {N/Cd} (ọnggo).

Sa Halamanan.
binhị.
bulaklạk.
bunga.
butil.
butọ.
dahon.
damọ.
gulayạn.
hardịn.
palumpọng.
punongkahoy.
sukal na damọ.
ani.
asarọl.
dilịg.
gamas.
hasịk.
pala.
pungos.
putol.
tabạ.
tanịm.
asarọl.
kalaykạy.
lagari.
pala.
palakọl.
palatạw.
timb.

° halang.{N/X} Pangngalan harang
May halang sa kạlye.
halạng, nakahalang, pahalạng {J}. Nakahalang na mga balakilan. Nakahalang na troso sa daạn.

° halat.{U/X} Pang-uri
° halat {U} |1|.
° halat {A//U} |5|. Halatạ namạng di nambobola ang bata {W Piso 3.3}.
° mahalat {DB10} |6|. Mahahalatạ ang kahulugan pa ng kasanayan sa Tagalog ng mga Kastilang bumu ng Doctrina Christiana. {W NDasal 3.30}.

° [halay].{X} Ugat ng salita
mahalay (masagw). Mahahalay na larawan. Mahalay na damịt. Mahalay na asal. Mahahalay na pamumuhay.
kahalayan {N}. Kahalayan ng kanyạng sinasabi.

° halayạ.{N/Es} Espanyol |jalea|
:: Meryendang minatamisang karaniwang yari sa ube, kalabasa o kukurbita.

° halẹ, halị.{I} Padamdam
Halika! Halikayọ! Halina! {J?}. Halina, lumakad tayo. Halina kayo! Halika na.

° haligi.{N/X} Pangngalan
Kinakain ng anay ang haligi ng bahay. Malakị ang haligi ng simbahan. Haligi ng teleponọ.

° halịk.{N/X} Pangngalan
humalịk {DT/fa|fp}. Humalịk ka ng kamạy sa iyọng mga magulang.
halikạn, halkạn, hagkạn {DB10}. Sana hinalikạn mo man lang akọ. {W Madaling Araw 3.11}.

° Halika!halẹ.

° halili.{X} Ugat ng salita
humalili {DT01}. Siyạ ang humalili kay Bb. Cruz.
hahalili {J//DT/F}. Hahaliling pangulo.
maghalili, maghalinhinan {DT00}. Naghahalinhinan sa pag-aalaga sa kanilạng inạ si Lucia at ang kanyạng kapatịd. L. und ihre Schwester kümmern sich abwechseld um ihre Mutter.
halinhạn {DB20/fx1|fa|fx2/halili+han} !!. Itakwịl ang kanyạng kultura at halinhạn itọ ng kultura ng mananakop. { Abeleda} .
paghalili {N/G}.
paghahalili ng trabaho {N/G MC N}. May dalawạng paghahalili ng trabaho sa pagawaan.
kahalili {N}. Siya ang kahalili ng nagbakasyọng guro.
panghalili {N} = Verteter, ersetzende Sache. Humanap ka ng panghalili sa sirang telebisyọn. = Suche einen Ersatz für den defekten Fernseher.
halinhinan {J} = abwechselnd.

° halimbawa.{N/X} Pangngalan
Pangungusap na halimbawa. Tingnạn ang mga halimḅwa sa pahinạ 12.
halimbawa ng {N MC}. Siyạ ang halimbawa ng isạng mabuting inạ. Ang ilạng halimbawa ng mga salitạng español. {W Alcantara 2006 2.5}. Halimbawa ng angkạng pusa ang tigre.
halimbawang kasalungat {N L J}. Magandạ ang kasalungat na halimbawa ng pangit.
kahalimbawa {J}.
panghalimbawa {N, J}.

° Halina! → Halika! (halẹ).

° halina (2).{N/X} Pangngalan
Halina ng kayamanan.
mahalina {DB10}. Nahahalina niyạ ang lahạt dahil sa kanyạng kilos.
nakahahalina {J}.
kahali-halina {J/&&}.

° halịng.{J,N?} Pang-uri
mahalịng {DT01}.
nahahalịng {J/DT/E}.
pagkahumalịng {N}. Anọ't gayọn na lamang ang pagkahumalịng ng isạng napakagandạng dalạgang huanpo sa isạng pobreng kabataang huaqiao? {W Nanyang 22.6}.

° halinhạnhalili.

° halintuladtulad.
halịp. {N/X} Pangngalan
| sa  halip ↔ 0|
|sa halip na : ng ↔ 12:0| {4-3.2}
sa halịp na {TK N L: P-L=P-N}. Sa halịp na akọ. . Sa halịp na kapatịd ko. Sa halịp na tinapay, ginagamit ang "kakanịn" upang mabigyạng-diịn. {W Dasal 3.37}.
sa halịp na {TK N L: P-L=P-D}. Sa halịp na mapagtant ang kanyạng mga kasalanan. {W Pang-unawa 3.7}.
sa halịp {TK N: P-W}. Nguni, sa halịp niyọn ay minamalas ko si Ama sa kanyạng pagsusulat. {W Uhaw 3.6}.
sa halịp {TK N: P-D}. Sino'ng makakahulog no'n sa ilalim ng cabinẹt sa halịp ilagạy sa kaha? {W Nanyang 7.7}.
° panghalịp {N}.

halo. {U/X} Pang-uri
° halo {U:  P-P=P-U } |6|. Wikang katutubong may halong Espanyọl. {W Nanyang 11.2}.
° maghalo (1) {DT00/fg}. Hind naghahalo ang langịs at tubig. Basang-basa sa naghalong pawis at tubig-ulan ang suot niyang puting kamiseta at asul na pantalon. {W Nanyang 12.8}.
° maghalo (2) {DT11/fa|fp|fl}. Sino ang naghalo ng asukal sa alạk?
° haluan {DB10/fn|ft, DB20/fn|fg|ft}. Hinaluan ng tubig ang alạk. Hinaluan niyạ ng tubig ang alạk.
° haluin {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fn, DB01/ft|fn}. Haluin mo iyạn. Hinahalo niyạ ang asukal sa kanyạng tsa. Hinalo na sa tsa ang asukal. Hinahalo niyạ ng kutsara ang asukal sa kanyạng tsa. {DB21/fp|fa|fm|fl}.
° ihalo {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fn}. Ihalo mo iyạn. Ihalo mo ang sampalok sa sabạw.
° halụ-halo (1) {N/&&}.
° halụ-halo (2) {N/&&} :: ….
° halụ-halo {U/&&}. Halụ-halo ang talumpati niyạ.
[halubilo].
  ° humalubilo {DT01}.
makihalubilo {DT01} |2| {7-9.1}. Samantala, ang inạ ni Nena ay nakihalubilo na rin sa amin. {W Lunsod 3.10}.
pakikihalubilo {ND/maki-}.

halos |80|. {A/UT} Pang-abay
Naabọ sa sunog ang halos buọng-buhay niyạng ipinundạr. {W Nanyang 21.10}. Halos mag-alas-seịs.
° halos hind. … ang tubig, halos hind umaagos. {W Anak ng Lupa 3.4}.
° halos wal. Bumalong ang luha. Halos walạng tigil. {W Arrivererci 3.10}.
halos {A/HT} |2|. Magandạ ang maybahay ng aking amo, matandạ nang kaunt lamang sa akin, at inihahatịd at sinasalubong ng aking amo sa madyungan araw-araw halos. {W Daluyong 15.27}.

° halumigmịg.{J,N?} Pang-uri
° Halumigmịg ang hangin sa tabịng-dagat.
mahalumigmịg {U}. Mahalumigmịg ang mga dahon kapag paggising sa umaga.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan h - hal  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   ham - har   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika