Talasalitaan gu

° gubat.{N/X} Pangngalan
Maraming punongkahoy sa gubat.
kagubatan {N}.

° gugo (Entada phaseloides).{N/X} Pangngalan
gugo (2):: Panlinis ng buhọk na yari sa balạt ng punongkahoy na gugo.

° gugol.{N/X} Pangngalan gạstos
° Sagọt niyạng ang gugol sa kasạl.
gugulin . Ginugugol namin 5000 PHP sa upa.
laạng-gugulịn {N.L.N}.
takdạng-gugulịn. Dapat tayong maghand ng ating takdạng-gugulịn.

° guhit.{N/X} Pangngalan
May guhit sa gitn ng kạlye.
guhit (2) {N}.
guhit (3) {N} (100 g).
guhit (4) {N}. Mapapansịn ang maninipịs na mga guhit sa noọ at sa dulo ng mga matạ. {W Nanyang 11.1}.
gumuhit {DT00, DT10}. Gumuhit ka ng isạng bilog na may diyametrong 50 mm.
ipangguhit {DB10/fm|fa, DB20/fm|fa|fp} {8-6.1}. Ipangg̣hit ninyọ ang lapis.
guhitạn {J}. Guhitạng blusa.
° salungguhit {N/Cd/salo+na+guhit}.
 magsalungguhit {DT}.
salungguhitan {DB}.

° guho.{N/X} Pangngalan
Nọng una, isạng bantọg na kastịlyo ang guhong iyọn.
gumuho {DT00}. Gumuho ang padẹr.
maguhuan {DB10} {8-3.5.1} {DB10/fl|fa}. Naguhuan ang mga bata ng bahay nang lumindọl nang malakạs.
pagguho {N/G}. Pagguho ng lupa.

° gulaman (Alga agardhiella).{N/X} Pangngalan
gulaman:: Halamạng dagat.

° gulang.{N/X} Pangngalan
Anọ ang gulang ng iyọng bunsọng anạk? … noọng akọ ay tatlọng taọng gulang pa lamang. {W Damaso 4.2}.
magulang {N}. Amạ at inạ ang mga magulang.
magulang, may-gulang {J}, may sapạt na gulang {O.MA/E J L N}.

° gulanịt.{J/X} Pang-uri
Gulanịt ang damịt ng bata.
gulạ-gulanịt {J/&&}.

gulat. {N/X} Pangngalan
Lakịng gulat n'ya nang biglạng buksạn ni Buwaya ang malakịng bunganga nito. {W Gubat 3.6}.
gulatin {DB10} |2|. Isạng araw ginulat akọ ni Fernando. {W Angela 3.18}.
magulat {DB01/ft|fs?DT01/fy|fs} |18| {7-3.5.1 [2*]}. Hind nagulat ang mga malalapit kong kaibigan nang … {W Cao 2013 3.16}.

° gulay.{N/X} Pangngalan
Mabuti sa katawạn ang mga gulay dahil sa maramịng bitamina at minerạl.
gulayạn.
gulayịn {N}.
Mga gulay.
ampalaya
bawang.
kamote.
kamoteng-kahoy.
kangkọng
gabi
hilạw na langk.
labanọs. luya.
malụnggay
munggọ.
okra
hilạw na papaya.
pẹtsay.
puso ng saging.
sampalok.
sayote
singkamạs
sili
sitaw.
talọng.
toge.
ube.
upo.
utaw.
tali.

gulọ |20|. {N/X} Pangngalan
gulọ {N} |2|. Gulọ mo, problema mo. {W Rosas 3.17}.
° gulọ {U} |2|. Lumabạs si Isha na mẹdyo gulọ ang buhọk. {W Nanyang 11.6}. Gulụng-gulọ ang isip. {W Arrivederci 3.2}.
° manggulọ {DT00} |2|. May ilạng sangganọ sa Napa na madalạs manggulọ sa tindahan ng mga huaqiao. {W Nanyang 7.10}.
° gumulọ {DT01} |2|. … hinanap sa akin ang kasagutan sa maraming bagay na gumugulọ sa kanyạng isipan. {W Angela 3.18}.
° guluhịn {DB10} |3|. Ginugulọ ng mga bata ang kanilạng inạ. Huwạg mo siyạng guluhịn habang nagtatrabaho.
maguluhạn {DT00/fy, DT01/fy|fs} |5|. Nang mga sandalịng iyọn, bigl akọng naguluhạn sa nakita kong pag-aalala sa mga matạ niyạ. {W Piso 3.4}.
naguguluhạn {A//DT/K}. Naguguluhạn pa ring hinintạy ko ang sagọt niyạ. {W Nanyang 7.8}.
° magulumihanan {DT01}. Nagulumihanan si Tan Sua sa ginaw ng dalaga. {W Nanyang 13.14}.
° magkagulọ {DT00} |2|. Nakita kong nagkakagulọ sa bahay nilạ Aling Terya. {W Piso 3.1}.
° kaguluhan {N}, pagkakagulọ {ND}. Anọ ang kaguluhan sa labạs? Narinịg niyạ ang ingay ng pagkakagulọ sa bangketa. {W Bulaklak 8.30}.
magulọ {U} |8|. Magulọ pa rin ang isipan ni Jessica. {W Arrivederci 3.11}.

° gulok.{N/X} Pangngalan
° Ang gulok ay isang malakịng kutsịlyo. ° Ginagamit ang gulok sa kusina at bahay bilang panghiwa o pangputol. ° Mas malakị ang itạk kaysạ gulok.

° [gulong].{X} Ugat ng salita
gulọng {N}. May apat na gulọng ang kọtse.
mga rayos ng gulọng.
gulọng ng palad.
gumulong. Gumugulong ang mga gulọng.
magpagulong, pagulungin. Pinagugulong nilạ ang ang malakịng troso patungo sa ilog. Pagulungin ang mga itọ sa asukal.
magulungan. Nagulungạn siyạ ng awto.

° gụlpi.{N/Es} Espanyol |golpe|
gulpihịn {DB10}.
paggulpihịn {DB10}. Pinaggugulpị niyạ ang tatlọ hanggạng bahạg ang buntọt silạng nagsitakbọ. {W Nanyang 7.10}.

° gumamela (Hibiscus rosa-sinensis).{N/Es} Espanyol

° gumị.{N/X} Pangngalan balbạs

° [gumon].{X} Ugat ng salita
° gumọn {U}.
° pagkagumon {N}.
° gumụng-gumọn {U/&&}. Gumụng-gumọn siyạ sa pagsusugạl.

° gunit.{N/X} Pangngalan
Mga gunit ng Himagsikang Filipino. {W Almarion 2007 3.2}.
magunit {DB10}. Nagunit niyạ ang kanyạng amạ at ang kanyạng kapatịd na si Ligaya. {W Anak ng Lupa 3.7}.
magpagunit {DT10+01}. Nagpapagunit sa atin ang Paskọ ng kapanganakan ni Hesukristo.

° guntịng.{N/X} Pangngalan
Gumupịt akọ sa tela gamit ang guntịng mo. Gumupịt akọ ng tela sa pamamagitan ng guntịng mo.
guntingịn {DB10}.

° gupịt.{N/X} Pangngalan
manggupịt {DT00}. Malaong panahọn nanggupịt siyạ.
gumupịt {DT01, DT10}. Gumupịt akọ sa tela gamit ang guntịng mo.
magpagupịt {DT10}. Nagpagupịt siyạ ng buhọk.
manggugupit {N}.

° guro.{N/X} Pangngalan
May pagkukulang ba ang guro sa kahandaạn nilạ? {W Cao 2013 3.4}.

° gusali.{N/X} Pangngalan
Pinakamalakịng gusali ng lungsọd.

° [gusgọs].{X} Ugat ng salita
gusgusịn, magusgụs {U}. Naku po, Sir, siyạ 'yong batang gusgusịn … {W Angela 3.6}.

gustọ. {AH/Es} Pang-abay na pangmarahil
gustọ {AH/N} |80| {9-6.1.2}. Gustọ ko talagạng magịng katulad niyạ paglakị ko. {W Tiya Margie 3.5}.
gustọ {N//AH} |30| {9-6.2}. Iyọn ang gustọ ko. {W Cao 2013 3.15}. Sa gustọ man o hind ng ibạng kabansaạn. {W Salazar 1996 2.2.3}.
° gustuhịn {DB10/ft|fg} |2|. Kay namạn mas ginugustọ ng mga taong ikutan at iwasan ang simbahan at ang sementẹryo. {W Nanyang 12.10}.
magustuhạn {DB10/ft|fg} |8| {7-3.5.1 [1*]}. Alạm kong hind nagugustuhạn ng aking inạ ang mga ginagaw ko. {W Girl 3.6}. Nagustuhạn mo ba ang kuwẹnto? {W Prutas 3.6}.
° magkagustọ {DT00, DT01} |1|.
° pagkakagụsto, pagkakagustọ {ND}.
° kagustuhạn {N}. Sa kagustuhạng maratịng ang nasabing lugạr ay nagplano siyạng akyatịn ang bundọk. {W Samadhi 4.1}.

gutom. {N/X} Pangngalan
° gutọm. Gutọm ako.
magutom {DT00/fy} |5|. Nagugutom na kamị. Di namạn siyạ magugutom sa katayuan namin ngayọn. {W Material Girl 3.9}.
° magkagutom {DT00/fy}.
° magkakagutom {ND}.

° guyabano (Annona muricata).{N/Es} Espanyol
:: Punongkahoy na may makakain na bunga.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan gu - guy  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika