Talasalitaan gam - gas

° [gamas].{X} Ugat ng salita
gamasin, gumamas, maggamas. Gamasin mo ang sukal na damọng tumutuboo sa palayan.
gamasan {DB10/fl|fa}. Pakigamasan mo ng ngayọn ang hardịn.
gamasạn {N}. Hind maiwasang sumalimbạy sa gunit ni Oden ang mga tanawin ng gamasạn. {W Anak ng Lupa 2.5}.

° [gambạ].{X} Ugat ng salita
gambạ {N, Sinaunang Tagalog} { UPD gamba} = takot, sindak.
mangambạ {DT}. Nangambạ siyạng magagalit si Isha. {W Nanyang 13.5}.
pangambahạn {DB} |1|.
pinangangambahạn {J//DB/E} |1|. Pinipigil siyạ ng mga piyudal at makalumang kaisipạn, idagdạg pa ang pinangangambahạng sabi-sabi ng mga kapw huaqiao. {W Nanyang 22.10}.
pangambạ {N}.

gamit |180|. {N/X} Pangngalan
gamit {N} |45|. Kasị puro mamahalịng gamit ang kanyạng binibilị. {W Simo 3.1}.
gumamit {DT10/fg|ft} |20|. Sinong gumamit ng aking tinidọr? {W Busilak 3.5}.
gamitin {DB10/ft|fg} |90|. Naniniwala akọ na kung Filipino ang gagamitin sa pagtuturo ng mathematics. {W Cao 2013 3.2}.
magamit {DB00, DB001} |12|. Nakikita po ninyọ na magagamit ang Filipino sa kalakalạn? {W Cao 2013 3.6}. Magagamit na panagur ang ibạ't ibạng bahagi ng panalit. { Aganan 1999 p. 74}.
° magagamit {U//DT/H}.
° paggamit {ND} |25|. Paggamit ng Filipino bilang wikang pambans at midyum ng pagtuturo. {W Almario 2007 3.3}.
° kagamitạn {N}.

° gamọt.{N/X} Pangngalan galịng
° Bigyạn mo siyạ ng gamọt sa sakịt ng ngipin.
° Gamọt na pampaalịs ng sakịt.
° Gamọt na pampaantọk.
° Gamọt na pampamanhịd.
° Gamọt na pampadumị.
° Gamọt na pampasiglạ.
° Gamọt na pangontrạ o panlaban.
° manggamọt {DT00} |0|. Nanggagamọt siyạ.
° gumamọt {DT} |0|.
° gamutịn {DB10} |2|. Ginagamọt ng aking tiyạ ang sipon ng kanyạng mga anạk.
° magpagamọt {DT00+01/fi|fa, DT10/fi|fp} |1| {8-4.1}. Wal namạng pera para magpagamọt. {W Nanyang 13.30}.
° pagamutịn {DB10} |0|. Papagamutịn ni Lola ang sakịt niyạ.
° ipagamọt {DB10} |3|. Bakit hind nilạ ipagamọt? {W Ulan 20.25}.
° pagamọt ☺ = magpagamọt {DT10}, pagamutịn {DB10}. Pagamọt ka sa mabuting doktọr.
° paggamọt {DN}.
° panggamọt {N}.
° pagamutan {N}. Isinugod siyạ sa pagamutan nang atakihin siyạ ng kanyạng sakịt.
° manggagamot {N}.
° → magpagalịng ng bata.

° gampanạn, gampạnganạp.
° gana (1).{N/Es} Espanyol |gana = deseo|
° Wal akọng gana sa biro mo.
° gana (2) {N} |gana = apetito|.
 Mulịng bumalịk ang kanyạng gana nang siyạ ay gumalịng.m.
° gana (3) {N} |ganar (trabajando)| (sahod, kita).
 gumana {DT10}.
ganahin {DB10}. Magkano ang ginagana mo?

ganạn. {N/X} Pangngalan
sa ganạng sarili {P-K(TK N.L U}. Walạng kahulugạn sa ganạng sarili. { Aganan 1999 p.15}.
sa ganạng akin, … {(P-K(TK N.L U//HT/K)} {8-4.6 (3)}. Sa ganạng kaniyạ yata, bawat lalaki ay sapạt. {W Daluyong 15.17} .

° ganạp.{U/X} Pang-uri lubos
° Ganạp na kaligayahan. Ganạp na ang tungkulin niyạ. ° Upang magịng ganạp. ° Malakị na ng akọ, isạng ganạp na dalaga nang matatalọs. {W Girl 3.5}.
° gumanạp {DT10}.
° ganapịn {DB10}. Ginanạp niyạ ang kanyạng mga tungkulin.
° ganapịn {D00} (mangyari). Ngunit, bigl niyạng naalala ang naganạp sa kanilạng lugạr noọng isạng linggọ. {W Samadhi 4.3}.
° maganạp {DB10}. Naganạp ko ang aking tungkulin.
° pagganạp {N/G}. Pagganạp ng paggaw.
° kaganapan (1) {N}.
° kaganapan (2) {N}.
° kaganapan (3) {N} Gr.
° tagaganạp {N}. Tagaganạp ng kilos. Gr.
° di-ganạp {U}. Di-ganạp na pangungusap.
° → laganap
° gampạn {N/ganap+an}.
 ° gampanạn {DB10/ft|fg} (≈ ganapịn). Ginampanạn niyạ ng ganạp ang kanyạng tungkulin sa kapatịd niyạ. ° Bagong ginagampanạng papẹl.
° kagampạn {N}. Upang patal siyạ patị ni Maria, na nag-aasawa sa kanyạ, na kasalukuyang kagampạn. {Biblia Luk 2}.

gandạ |150|. {N/X} Pangngalan
° gandạ {N} |10|. … isạng nagagalạk na editọr na nabibighani daw sa tindị at gandạ ng mga naisusulat na kwẹnto at tulạ ng kanyạng inạ. {W Suyuan 5.13}.
gumandạ {DT00/fy} |4| {6A-3431 (4)}. Ang gagandạ ng mga rosas. {W Rosas 3.23}.
° pagandahịn {DB10/fg|fh} |1|. … magbigạy ng malakịng halagạ para pagandahịn angbahay niyạ. {W Material Girl 3.11}.
kagandahan {N} |12|. Ngunit sa kagandahang itọ, nababasa pa rin niyạ ang lungkọt sa mukhạ ni Nimfa. {W Suyuan 5.2}.
magandạ, magagandạ {U} |100, 10|. Siguro guwapo siyạ dahil magandạ ka. {W Rosas 3.8}. ° Magandạng umaga, araw, hapon, gabị.
° pampagandạ {U} |3|. … tumitingịn muna siyạ ng mga tela at mga prodụktong pampagandạ. {W Nanyang 11.2}.

ganitọ, ganiyạn, ganoọnitọ.
° [ganot].{X} Ugat ng salita
ganutin {DB10}. Ginanot ng aso ang mga halaman ko.
ganutan {DB20}. Ginanutan niyạ ang kanyạng buns ng buhọk.

° gans.{N/Es} Espanyol

° gansạl.{J/X} Pang-uri
Mga bilang na gansạl. Gansạl o tukọl.

° gantị.{X} Ugat ng salita
gantị {N?DB} {13-2.3.3}. "Sinusugalạn lang kitạ, pare," gantị ni Cris. {W Bulaklak 8.28}.
gumantị {DT00, DT01}.
gantihạn. Ginantihạn si Juạn dahil sa kanyạng katapatan. Gumantị siyạ at pinisịl niyạ namạn ang pisngị ko. {W Laruang Krus 3.3}.
makagantị, magantihạn.
gantimpala {N}.

° gantsịlyo [gan'tsil.yo].{N/Es} Espanyol |ganchillo|
maggantsịlyo {DT}.
gantsilyuhịn {DB} !!. Ginantsịlyo.

° [ganyạk].{X} Ugat ng salita
gumanyạk, ganyakịn. motivieren, etwas zu tun.
mangganyạk {DT10}. Mangganyạk ka pa ng ibạ upang sumali sa ating proyẹkto.
pagganyạk, panggaganyạk {N/G}.

° gaod.{N/X} Pangngalan
Nawal ang kanilạng gaod nang tumaọb ang kanilạng sinasakyạng bangk.
manggagaod, tagagaod {N}. Si Pedro ang pinakamahusay na manggagaod sa tauhan ng bangk.

° [gapang].{X} Ugat ng salita
gumapang {DT00}. Gumagapang sa sahịg ang bata. Gumagapang ang halaman.
baging-gapang.

° gapi.{N/X} Ugat ng salita
gapiin {DB10}. Pagkatapos gapiin ang mga unggọy … {W Nanyang 22.9}.

° gapos.{N/X} Pangngalan
Bakit may gapos ang kanyạng kamạy?
gapusin, igapos {DB10}.
ipanggapos, maipanggapos {DB10/fm|fp, DB01/fm|fp}. Ipinanggapos sa magnanakaw ang mahabang kadena. Naipanggapos ng leọn ang taling matibay.

° gara .{N/X} Pangngalan
Gara ng kanyạng pananamịt.
magara {J}. Hind akọ katulad ng ibạng bata na may magagarang damịt. {W Girl 3.2}. Nakabihis nang magara si Maria.

° garapata (Ixodes).{N/Es} Espanyol |garrapata|
:: Uri ng maliịt na gagambạng nakikita sa aso.

° garing .{N/X} Pangngalan
garing (2), kulay-garing {J} (kulay-gatas).
garing (3) {J}.
toreng-garing {N/Cd}.

° gas.{N/Ar} Pangngalan
gaạs, gas.
gasolina.

° gasgạs.{N/X} Pangngalan
Nagkaroọn siyạ ng gasgạs sa bint.
magasgạs {DT00?DB10}. Nagasgạs ang kọtse mo. Marurumihạn lang tayo, magagasgạs at masusugatan", sabi ni Durian. {W Prutas 3.3}.
gasgasịn {DB10} (kamutin). Huwạg mong gasgasịn ang sugat.

° gạstos.{N/Es} Espanyol
Mabigạt ang gạstos ng awto.
panggạstos {N}.
magạstos {J}. Magạstos ang mag-awto.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan gam - gas  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   gat - gay   Pahinang pamagat na Filipino   Ugnika