Talasalitaan g - gal

° gaba.Batangas-Tagalog

° gaạn.{X} Wortstamm - Ugat ng salita
° gumaạn {DT00/fa, DT01/fa|fp}. Gumaạn sa timbạng.
° magpagaạn {DT10/fi|fp}.
° pagaanịn {DB10/fa}.
° pagpapagaạn {ND}.
° kagaanạn {N}. Kagaanạn ng kargada.
° magaạn {J}. Magaạng dalạ. Magaạng trabaho.

° gabạy.{N/X} Substantiv - Pangngalan
Gabạy ng hagdanan. Gabạy ng buhay.
gabayạn. (bege)leiten.

° gabe, gabi (Colocasia esculenta).{N/X} Substantiv - Pangngalan
:: Isạng halamang-ugạt ang gabe.).

° gabị.{N/X} Substantiv - Pangngalan
° Madilịm ang gabị. Kung gabị. {S-K}.
° gabihịn {DT00} {7-2 (2)}. Gagabihịn kamị sa pag-uw. Ginabị sa pag-iisip si Leọn.
° magabihạn {DT00} {7-3.6}. Magagabihạn kamị sa pag-uw.
° kagabị {A} = kahapon sa gabị.
° gabị-gabị {U/&&}. Gabị-gabịng mga pagtatanghạl.
° araw-gabị {A}. Araw-gabị siyạng naghihintạy.
° hatinggabị {N/Tb}. Hatinggabị ang gitnạ ng gabị.
° panggabị {U}. Sa kanluran ang talang panggabị.
° → magdamạg.

° gadgạd.{U/X} Adjektiv - Pang-uri
° maggadgạd, gadgarịn {D}. Pagkatapos gadgarịn, nagigịng bigạs ang palay. Gadgarịn mo ang tsokolate.
gadgaran {N}.

° gagambạ.{N/X} Substantiv - Pangngalan
:: Klase ng hayop (Arachnoidea) na may apat na pares na paạ. Ang mga gagambạ ay kamag-anak ng mga kulisap (Insecta, may tatlọng pares na paạ) at ng mga Crustacea (may limạ o mahigịt na pares na paạ).
Totoọng marupọk ang sapot ng gagambạ.

° gahasa.{U/X} Adjektiv - Pang-uri
paggahasa {ND}.
gahasain {DB10/fp|fa}. E.M., ginahasa ni M.C.?

° [gala].{X} Wortstamm - Ugat ng salita
gal {J}. Mga asong gal.
gumala {DT01}. Gumala siyạ sa mga parang.
maggal {DT00} !!. Naggagal doọn ang mga baka.
pagala (1) {N}.
pagala (2) {N}.

° galạk.{N/X} Substantiv - Pangngalan
° magalạk {DT00/fy} |3|. Nagagalạk akọng magkita tayo bukas. ° Nagagalạk siyạ dahil sa magandạng balita. ° Nagagalạk akọ noọng mga nagdaraạng araw. ° Nagagalạk akọ para sa hapunan mamayạng gabị.
° nagagalạk {U//DT/K} |2|. Halos di niyạ mabasa ang sulat ng isạng nagagalạk na editor. {W Suyuan 3.13}.
° ikagalak {DB10/fc|fs} (7-7.2) |2|. Ikinagagalạk ko na sa iyọ magmul ang pagtuklạs na itọ.
° kagalakạn {N} |3|. Araw ng kagalakạn. Dinadalhạn ko kayọ ng mabubuting balita ng malakịng kagalakạn. {Luc. 2:9}.

° galang.{N/X} Substantiv - Pangngalan
° Galang::.
° gumalang {DT01}. Gumagalang siyạ sa nakatatand at mga babae. Lubọs na gumagalang, X. Y.
° igalang {DB}. Igalang mo ang mga kuru-kuro ng ibạ.
° ipangalandakan {_}. Sa ganitọ dapat sukatin ang ipinangangalandakang "pag-ibig sa bayan" ng mga Inglesero. {W Almario 2007 3.7}.
° pagkamagalang {N}. … pagkamagalang ng Kastila.
magalang {J}.
walạng-galang {J/Cd}.
kagalang-galang {J/&&}. Kagalang-galang itọ kung pagmamasdạn niyạ. {W Samadhi 4.2}.
Mawalạng-galang p . Mawalạng-galang p sa inyọ, aalịs na akọ.

° galạng.{N/X} Substantiv - Pangngalan
:: Hiyạs para sa galạnggalangạn. Lantạy na gint ang kanyạng galạng.
galạnggalangạn {N/&&}.

° galạw.{N/X} Substantiv - Pangngalan
Galạw ng hangin.
gumalạw {DT10}, galawịn {DB10}. Ginalạw ng mga bata ang mga aklạt.
pagalawịn {DB10}. Pinagalạw ng hangin ang mga dahon.
maigalạw {DB00, DB10}. Naigagalạw ang ating mga kamạy.
naigagalạw, maigagalạw {J/DB/E, J/DB/F}.
magalạw {J}. Huwạg magalạw at baka mahulog ka.
di-magagalạw {J}. Di-magagalạw na mga bundọk.

galing |25|. {O/X} Präposition - Pang-ukol
galing sa {O TK)} |10|. Galing sa likurạn mo ang bagong boses na iyọn. {W Rosas 3.8}. Sa'n galing ang perang 'yan? {W Naglaho 3.3}. Amang galing sa Tsina. {W Nanyang 13.16}.
galing  sa  {O} |2|. Noọ'y pauw na akọ sa probinsiya galing Maynila. {W Estranghera 3.2}.
galing {U} |3|. Mga elemẹntong galing hind lamang sa mga kulturang "banyaga". {W Salazar 1996 1.3.14}.
° galing sa ibạ {O TK U}.
manggaling {DT01/fg|fn} |2|. Saạn ka nanggaling at inabot ka ng hatinggabị? {W Nanyang 22.21}.
panggalingan {DB10/fn?fs|fg} |3| {7-6.2}. ° Itọ ang lansangang aming pinanggalingan.
pinanggalingan {N//DB/N} |(3)|. Sa pasimul ay nangambạ akọ na bak baligtarịn akọ ng aking pinanggalingan. {W Daluyong 15.28}.

° galịng |25|.{N} Substantiv - Pangngalan
galịng {N} |4|. Ang galing talạga ni Tipaklọng! ☺ {W Gubat 3.29}.
gumalịng {DT00} |2|. Gumalịng ang sugat pagkaraạn ng ilạng araw.
magpagalịng {DT00+01/fi|fa} |0|. Magpagalịng ka. Pagalịng ka. {7-4.3}.
° makapạgpagalịng {DT00+01/fi|fa} |1| {7-4.2}. … saging - ang tanging prutas na makakapagpagalịng sa kanyạ. {W Gubat 3.2}.
° mapagalịng {DB10/fa|fi} {7-4.2}.
° magpakagalịng {DT01/fa|fp} |0| {7-8.4}.
° pagalingan {N}.
° magalịng {J}. Mas magalịng na siyạ ngayọn. Sana magalịng ka na.
° magalịng-galịng {J/&&}. Magalịng-galịng na siyạ ngayọn.
° → gamutịn ang sakịt.

galit |60|. {N/X} Substantiv - Pangngalan
galit {N} |{N}, {U} ↔ 40|. Hind siyạ makatulog dahil sa galit at pagkainịs dito (kay Chris). {W Karla 5.203}.
galịt {U}. Galịt siyạ sa akin.
magalit {DT00/fg, DT01/fg|fs} |14|. Nagalit si Pagọng sa sinabi ni Unggọy. {W Unggoy}.
° maggalịt-galitan {DT00/fg}.
° galitin {DB10/ft|fg} |0|.
° makagalit {DT01/fg|fp} |0| {7-3.4}.
° magpagalit {DT00+01/fh|fg} |0| {7-4.1 (7)}. Ang mga pangyayari ay lalong nagpagalit sa kanyạ.
mapagalitan {DB10/ft|fh} |1| {7-4.2}. Kung sa bahay, takọt akọng mapagalitan kay nakapinịd palagi ang mga labi ko. {W Estranghera 3.4}.
° magkagalịt {DT00/fr/mag+kagalit} |1|.
kagalitan {DB10/ft|fg} |1| {7-7.2 [2*]}. Madalạs siyạng kagalitan ni Aling Martha. {W Pang-unawa 3.3}.
ikagalit {DB10/fs|fg} |3| {7-7.2 [1*]}. Inakala niyạng bak may nagaw siyạng ikinagalit ni Isha. {W Nanyang 13.21}.
° pagkakagalịt {ND/magkagalit}.
° kagalitạn {N}.
° kagalịt {N}.
° pagalịt {U?}. Batang pagalịt. Pagalịt na bata. Pagalịt na akọ.
° pagalịt {A} . Pagalịt na umalịs akọ. {D/J}.

° galos.{N/X} Substantiv - Pangngalan
Saạn mo nakuha ang mga galos sa bibig?

° galunggọng (Decapterus macrosoma).{N/X} Substantiv - Pangngalan
::….

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan ga - gal  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   gam - gas   Pahinang pamagat na Filipino   Ugnika