Talasalitaan ban

° banabạ (Lagerstroemia speciosa) .{N/X} Pangngalan

° banạl.{U/X} Pang-uri
(Ang) Banạl na Kasulatan.

° banạs.{X} Ugat ng salita
:: Panahọng may init at malakạs na halumigmịg.
mabanạs.

° [banat].{X} Ugat ng salita
° banat ng butọ {N P-W}.
banạt {U}. Banạt na lubid.
° bumanat {DT01}. Bumanat sa bigạt ang lubid.
° magbanat {DT10}. Magbanat ng butọ. ° Nagbabanat pa ng butọ ang lola ko.
° banatin {DB10}. Banatin ang kumot bago plantsahịn.

° bạnda.{N/Es} Espyanyol
May bandạng tumugtọg noọng pịsta.

° bandạ.{N/X} Pangngalan
Pumuntạ siyạ sa bandạng silangan ng palẹngke kanina. Sa kabilạng bandạ (dako).
sa may bandạ {O.MA N}. Sa may bandạng silangan ng simbahan ang aming bahay.

° bandana.{N/Hindi} Pangngalan |bandhana|

° bandeha.{N/Es} Espanyol |bandeja|
Inilapit niyạ ang bandeha na kinalalagyạn ng isạng takorẹng kapẹ, ilạng pirasong tinapay, niyọg na halayạ at dalawạng piniritong itlọg. {W Nanyang 12.28}.

° bandera, bandila.{N/Es} Espanyol ≈ watawat
Banderang Espanyola:: (Canna x generalis).

° bang.{N/X} Pangngalan
:: Malakịng sisidlạn sa tubig, yari sa luạd.

°bangạn.{N/X} Pangngalan
Nueva Ecija, na noọ'y kilalạ bilang graneria o bangạn ng bigạs ng bansạ. {W Daluyong 2.1}.

° bangg |2|.{N/X} Pangngalan
bumangg {DT01/fa|fl?fp}. Bumangg sa likọd ng trak ang awto.
banggaịn {DB10/fp?fl|fa}. Binangg ng trak ang awto.
ibangg {DB11/fp|fa|fl}. Huwạg mong ibabangg sa padẹr ang kọtse.
mabangg {DB10/fp|fa}. Nabangg ng trak ang dyip.
makipagbangaạn {DT01/fa|fr} {7-9.1}. Dumatịng ang isạng trak at muntịk nang makipagbanggaạn sa bus. {W Nanyang 21.8}.
banggaan {N}. Banggaan ng dalawạng eruplano.

banggịt |24|. {N/X} Pangngalan
° banggịt {N} |0|. Makikita mo ang banggịt na iyọn sa pahinạ 16. Banggịt mulạ sa bibliyạ.
° bumanggịt {DT10} |0|. Bumanggịt siyạ ng ilạng pangyayari.
banggitịn {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fn} |23|, binanggịt - nabanggịt |nabanggit : binanggit ↔ (15):(4)| {6A-6112}. Binanggịt ni Scott na … {W Ambrosio 2006 2.48}. Nabanggịt siyạ sa aming pag-uusap.
nabanggịt {U//DB/N} |(13)|. Lahạt ng nabanggịt na tungkulin. {W Plano 3.36}. ° Nabanggịt sa taạs.
° mabanggịt {DB00, DB10} |0|. Ipangako mo na di mo itọ mababanggịt.

° banghạy |0|.{N/X} Pangngalan
Sino ang gumaw ng banghạy ng bagong bahay?
banghạy (ng pandiwa) (2) {N} Gr.
mabanghay {DB} Gr. Ang mga pandiwa ng Filipino ay nababanghay ayon sa aspekto. { Aganan 1999 p.58}
pambanghạy {J} Gr. Paradigmang pambanghạy. Anyọng pambanghạy.

° bangịn.{N/X} Pangngalan
Naglalakạd silạ sa gilid ng bangịn.

° bangk.{N/X} Pangngalan
Maliịt na sasakyạng pantubig ang bangk.
mamangk {DT00/fa} |1|. Namamangk ang mga bata sa Lawang Taạl.
magbangk {DT00/fa}. Nagbangk sila nang pumuntạ sa bulkạn.
mamamangk {N} (≈ barkero).

° bangkạl (Nauclea orientalis).{N/X} Pangngalan

bangkạy.{N/X} Pangngalan
Inimbalsamạ ang bangkạy.
mukhạng-bangkạy {J/Cd}.

° bangketa.{N/Es} Espanyol
Sa gilid ng daạn ang mga bangketa.

° bangk{N/Es} Espanyol
° bangk (1). Mahabang upuan ang bangkọ.
bangk (2). Negọsyong salap ang bangk.
bangkero. May-ari ng negọsyong salap ang bangkero.

° bangọ.{N/X} Pangngalan
mabangọ. Mabangọ ang rosas.
pabangọ. Galing sa Paris ang tanging pabangọ.

° bangon.{X} Ugat ng salita
bumangon {DT00}. Bumangan ka at magsimbạ.
magbangon {DT}.
pagbabangon {NV}.

° bangungot.{N/X} Pangngalan
bangungutin {DT00} {7-2 (2)}. Binangungot akọ.

° bangụs, bangọs (Chanos chanos).{N/X} Pangngalan
:: Makakain na isd, sa tubig na maalat o matabạng.

° banịg.{N/X} Pangngalan
Malusọg ang pagtulog sa banịg.
banigạn.

° banlạw.{X} Ugat ng salita
magbanlạw {DT10}. Magbabanlạw akọ ng mga damịt na may sabọn.
banlawạn {DB10}.
pambanlạw {N}.

bans |250|. {N/X} Pangngalan
bans |90| {N}.
° :: Komunidạd ng mga mamamayan na may iisạng lahi, kasaysayan, wika, kultura at pamahalaạn.
° :: Teritọryo ng komunidạd na itọ.
Sa India, ang bans ng inạ ng kanyạng amạ. {W Angela 3.10}.
° magsabans {DT}.
° isabans {DB}.
pambans {U} |120|. Lupang hinirang ang tawag ng pambansạ nating awit.
° makabans {U} |6|.
° kalapịt-bans. Kalapịt-bans ng Pilipinas ang Indonesia, Malaysia, Tsina at Taiwan.

bansạg. {N/X} Pangngalan
bansạg (2) {N}. Ang bansạg sa kaniyạ ay hari, siyạ kasị ang hari-harian sa bukid. {W Pagbabalik 3.11}.
° bansạg (3) (≈ apelyido) {N}.
bansagạn {DB101/ft|fg|P-L} |1|. Jose Antonio Braganza ang kanyạng tunay na pangalan ngunit nabansagạng Joe Carter. {W Suyuan 5.4}. {6A-6112}

° bant.{N/X} Pangngalan
Totohanan na niyạ ang kanyạng bant, hind na siyạ babalịk sa kanilạ. {W Pang-unawa 3.7}.
magbant {DT00/fs}. … nagbabant ang tinig ni Aldo. {W Naglaho 3.12}.
 bantaạn 
pagbantaạn {DB10/fb|fa}. Pinabantaạn niyạ akọng patayịn.

° bantạs.{N/X} Pangngalan
magbantạs {DT01/fa|fl}.
bantasạn {DB10/fl|fa}.
pambantạs {N}.

Mga Bantas.
Tandạng padamdạm (!).
gitlịng (x-x).
pahilis na guhit (/).
kudlịt (').
kuwịt (,).
puwạng ( ).
panaklọng (na hubọg) ( ).
panaklọng na pansulok [ ].
pananọng (?).
panipi (").
tuldọk (.).
tutuldọk (:).
tuldọk-kuwịt (;).

° bantạy.{N/X} Pangngalan
bantayạn. Binabantayạn ng aso ang bahay ng kanyạng amo.

° bantayog.{N/X} Pangngalan
Bantayog ni Rizạl.

° bantọg.{J/X} Pang-uri
Bantọg ang poọk na iyọn sa manggạ.
mabantọg {DT00/fs}. Nabantọg siyạ sa pamantasan.
kabantugạn {N}. Kalạt sa buọng daigdịg ang kanyạng kabantugạn.

° banyaga |28|.{N/X} Pangngalan ≈ dayuhan
° banyaga {U}. Hinayaang dalhịn akọ ng bus sa mga lugạr na lubusang banyaga sa akin. {W Nanyang 21.2}. ° Naasiw ka dahil kung makatingịn ang mga lalaki sa banyagang babae. {W Rosas 3.7}.
° banyaga {N}.

° bạnyo.{N/Es} Espanyol ≈ ligo.
:: Silịd para sa paliligo at may kubeta.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan ban  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   bao - bau   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika