Talasalitaan bah - bak

° bah.{N/X} Pangngalan
May malakịng bah ngayọn sa Maynila.
bumah {V00, DT01/fa|fl} |1|. Umihi lang ang demọnyo, bumah na sa bayan. {W Nanyang 12.29}.
magbah {V00, V01, V11}. Nagbah kahapon sa palẹngke. Nagbah ng marumịng tubig sa daạn.
bahaạn {DB10/fb|fa}. Binahaạn ng mga sulat na humihing ng kuwạlta si Jose.
bahaịn {DB00/fl}. Binah angbayan.

° bahạg (1).{N/X} Pangngalan
° bahạg (2) {N}.
° bahạghari {N/Tb}.
° bahạg-buntọt {U/Tb}.

bahagi. {N/X} Pangngalan
° Hahantọng din siyạ sa unibersidạd, magigịng bahagi rin ng pangarap para sa isạng pagkakataọn ng pag-unlạd. {W Anak ng Lupa 3.7}.
° bahagi ng panalitạ Gr.
° mamahagi {DT} |0|.
° magbahagi {DT} |1|.
ipamahagi {DB11/ft|fg|fp} |1| {7-6.1 [1*]}. Ipamahagi [mo] ang lahạt ng kayamanang itọ sa mga tao. {W Samadhi 4.5}.
maipamahagi {DB11/ft|fg|fp} |1| {7-6.1 [1*]}. Pagkatapos mong maipamahagi ang kalahati niyạn. {W Samadhi 4.3}.
° pamamahagi {ND}. Pamamahagi ng mga gantimpala.
° pagbabahagi (1) {ND}. Pagbabahagi ng kayamanan ng tao kapạg siyạ namatạy.
° pagbabahagi (2) {ND}.
° bahaging bayad {N.L N}. Nagbigạy si Pedro ng bahaging bayad para sa kanyạng bagong kọtse.
° bahagdạn {N/bahagi+daan}::.
° → bahagy {U}.

° bahagy |21|.{U} Pang-uri
° Bahagy lamang ang lagnạt.
° bahagy, nang bahagy {A//U}. Lumabạs si Isha na mẹdyo gulọ ang buhọk, bahagyạng namumulạ ang mga pisngị… {W Nanyang 11.6}. ° Pinisịl ko itọ nang bahagy. {W Lunsod 3.7}.

bahala. {U/X} Pang-uri
° bahala (2) {U} {9-3.2}. Bahala ka. Ikạw na ang bahala sa mga iyạn. {W Samadhi 4.4}.
° Bahala na..
mabahala {DT00/fg, DT01/fg|fn} |8|. Huwạg kayọng mabahala mga anạk. {W Äsop 3.4.2}. Nagsawalạng-kibọ na siyạ at waring nababahala sa anumạng sasabihin pa ng kanyạng amạ. {W Lunsod 3.15}.
mamahala {DT01/fg|fp?ft |3|, DT10/fg|fp?ft |3|}. Subalit nang malaunan ay siyạ na ang namahala ng kusina. {W Arrivederci 3.3}.
pamahalaan {DB10/ft?fp|fg/pang--an} |1|. … nang pamahalaan ng amạ ng dalaga ang Casa Tomasino. {W Pag-ibig ni Rizal 3.6}.
° ikabahala {DB10} |0|. Ikinabahala ni Lolo ang pagkawal ng aso.
° pamamahala {ND} |6|. Sa tulong ng wastọng pamamahala sa mga daratịng na taọn, maiibsạn din ang marami nating problema. {W Aquino 2010 3.7}.
° pagbabahala {ND?}.
° pamahalaạn {N/pang--an} |10|. Isạng tanggapan ng Pamahalaạn. {W Daluyong 15.27}. Iyọn ang dahilan kay ang una nating republikạ, ang Republikạng Malolos ay Espanyọl ang wikang opisyạl sa pamahalaaạn. {W Almario 2007 3.1}. Pamahalaạng-bayan.
° tagapamahala {N/taga+pamahala, U}.
° Bathala {N/X(bahala?)}{Kintanar 1966 p.66}.
° walạng-bahala {U}.
 Walạng-bahala siyạ sa pagtulong sa kanyạng mga kaibigan.
° magwalạng-bahala {DT} |0| {7-1.4 (5)}.
° walịng-bahala {DB10/wala-in+bahala} |1|. Minamahạl ng tao ang kasalanan. At kung winawalạng-bahala na niyạ itọ … {W Dasal 3.34}. Und wenn ihnen das gleichgültig ist.
° ipagwalạng-bahala {DB} |1|. Mabuti namạn at ipinagwalambahala na ang aking pag-alịs. {W Daluyong 15.28}.
° isawalạng-bahala {DB10} |1| . Marami talagạ ang tulad ko na isinasawalạng bahala ang piso samantalang sinasambạ ang dọlyar. {W Piso 3.1}.
° pagwawalạng-bahala {ND}. Gawịn itọ at huwạg katạmaran at alisịn ang pagwawalạng bahala na "O! bastạ nagkakaintindihạn puwede na kahit mal". {W Alcantara 2006 4.2}.

° bahaw.{N/X} Pangngalan
… ipinagbabalot ko siyạ ng bahaw at tirạ-tirạng ulam. {W Angela 3.2}.
mamahaw {DT}.
ibahaw {DB}.

bahay |180|. {N/X} Pangngalan
bahay (1) {N} |(1, 2) ↔ 140|. Wal kamịng magaw kund panoorịn ang pagwasak ng aming bahay. {W Pagbabalik 3.3}.
bahay (2) {N} (≈ tirahan, ≈ tahanan). Kung sa bahay, takọt akọng mapagalitan kayạ nakapinid palagi ang mga labi ko. {W Estranghera 3.4}. Pauw na akọ ng bahay nang may mapansịn akọ. {W Piso 3.1}.
° → sa amin.
° bahay kubo.
° bahay-aliwan {N/Cd} |1|.
° magbahay {DT00/fa} |0|. Magbabahay silạ sa Lipạ.
° magpabahay {DT00/fi} |0|.
° kapitbahay, kapit-bahay {N/Cd} |12:8|. Para malaman ng mga kapitbahay natin na hind kitạ sinasakạl. {W Simo 3.3}.
° bahayan {N}.
° may-bahay {N, J}.
° maybahay {N} |4|. … at maiurong ang masarạp na minandạl na inihain ng maybahay. {W Daluyong 15.12}.
° kabahayan {N} |5|. Napun ng amọy ng sigarịlyo ang loọb ng kabahayan. {W Nanyang 22.12}. May populasyọn na 80 000 katao sa 15 000 kabahayan ang Bayan ng BB.
° kasambahạy (1) {N} !!.
° kasambahạy (2) {N} !! (∼ katulong).
° pambahay {J}.

Sa Bahay.
bakod.
bakuran.
padẹr.
dingdịng.
sahịg.
kisamẹ.
pint.
bubọng.
atịp.
alulọd.
hagdanan.
baitạng.
silịd, kuwạrto.
sala.
silịd-tulugan.
Kusina.
Banyo.
aparadọr.
bangk.
hapạg, mesa.
sịlya, upuan.

° bahid.{N/X} Pangngalan
Alisịn mo ang bahid sa damịt mo. May bahid na ng luha ang mga matạ niyạ. {W Piso 3.4}.
magkabahid-bahid {DT00}.Nagkabahid-bahid ang putịng damịt.

° bahịn.{N/X} Pangngalan
bumahịn, magbahịn.
mapabahịn {DB00/fp?DT00/fa} {7-3.5.1}. Napabahịn siyạ dahil sa pamintạ.

° baho.{N/X} Pangngalan
Ayaw ng mga bata ang baho ng gamọt.
bumaho {DT00}. Bumabaho ang nabubulọk na isd.
mabaho.Mabaho ang agusan ng hugasạn.

° baịt.{N/X} Pangngalan
Wal ka ba sa iyọng sariling baịt?
kabaitan {N}. Pagpakitaan ng kabaitan ang mga hayop.
mabaịt {J}. Mabaịt ang salit niyạ. Kabaịt!

° baitạng, baytạng.{N/X} Pangngalan
Naratnạn ni Lino na si Bidong ay tahimik na nakaupo sa hulịng baytạng ng hagdan ng kubo. {W Daluyong 15.02}. {13A-4331 Σ}
baitạng (2) {N} (≈ antạs).

bak |50|. {A/UT/X, A/LM} Pang-abay
bak {A/UT} |45|. Bak habulin ka ng itạk ng Itạy. {W Bulaklal 8.2}. Iniisip ni Oden, bak si Toryo'y umuw na, bak hind nagklase nang araw na iyọn, bak{W Anak ng Lupa 3.6}.
bak {A/LM  L : A A/HT} |4|. Bak namạn gustọ lang nilạng bigyạn ng direksiyọn ang buhay mo. {W Estranghera 3.5}.
bak {A/LM  L : GTT} |1| . Bak ka magsisi kung hind kamị makatulong. {W Boak 4.2}.

° baka.{N/Es} Espanyol
:: Hayop na may sungay.

° bakal.{N/X} Pangngalan
May apat na bakal sa paa ng kabayo.

bakạs. {N/X} Pangngalan
° bakạs {N} |5| .May bakạs ng pagtitiịs ang mukh niyạ.
° bumakạs {DT10/fa|fp} |0|. Bumakạs ang aso ng magnanakaw.
° bakasịn {DB10/fp|fa}. Binakạs ng aso ang mga magnanakaw hanggạng sa kanilạng taguan.
° makabakas {DT01/fa|fb?fp} |2|.
mabakạs {DT00/fy?DB00/ft} |6| {7-3.5.1 [2*]}. Mababakạs sa mukh ang kabaitang hind pangkaraniwan. {W Nanyang 22.21}.
kabakasạn {DB10/ft|fs} |3| {7-7.2}. Hind na kababakasạn ng paghihirap ang kanyạng mukh. {W Girl 3.10}. Ngunit ang isạ pang liham … ay kababakasạn ng lubusang pagkasir ng loọb. {W Nanyang 22.28}.

bakit? |130|. {AN X/bakin at} Pang-abay na pananong {12-2.3}
Bakit Kailangan ng Filipino ang Filipino? {W Almario 2007} (Pamagat ng lathala). Hay, bakit ng ba akọ nanditọ sa tabị mo? {W Madaling Araw 3.7}.
° "Bakit?".
° ba't. Ba't ginagaw mo pa rin? {W Gubat 3.36}. Hind nga ba't ako'y isạng bata? {W Nanyang 11.9}.
kung bakit {K//AS(K AN)} |40| {8-4.3.1}. Nakapạgtatakạ kung bakit itọ ang ginawạng pahingahan ng mga ilalaban. {W Sabong 8.22}.

° bakl.{N/X,J} Pangngalan
Sinusuọt ng baklạ ang damịt ng babae.

° bakod.{N/X} Pangngalan
Bakod na halaman.
May mataạs na bakod sa paligid ng halamanan.
bakuran {N}. Naglalar ang mag-arạl sa bakuran ng paaralạn habang pahingạ.

° bakol.{N/X} Pangngalan
bakol (1) (ID, MY: bakul).Allg.
bakol (2) :: Sisidlạng malakị yari sa sawali; maluwạng ang bibịg, masinsịn ang pagkakalala at may apat na sulok sa puwịt. Mas mataạs ang kaịng kaysạ bakol.

° bakong (Crinum asiaticum){N/X} Pangngalan
:: Halamang mahaba ang dahon, putị ang bulaklạk, may bilugạn at luntịng bunga. Tumutubo sa mabuhanging tabịng-dagat. Wächst an sandigen Küsten.

° bakulaw.{N/X} Pangngalan
bakulaw {J}.

° bakuna. {N/Es} Espanyol |vacuna| ≈ pagturọk
magbakuna {DT00, DT10}.
bakunahan {DB10/fb|fa}. Binakunahan ang mga bata laban sa bulutong.
pambakuna {N}.

° baky.{N/Ch} Intsik
:: Uri ng tsinelas na yari sa kahoy.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan bah - bak  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   bal - bam   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika