Talasalitaan b - bag
ba, bagạ |250|. {AN/HT} Pang-abay na pananong {12-3}
ba |220| {AN/HT}. Marami bang tubig sa loọb ng balọn? {W Äsop 3.1.1}. Anọ ba ang pangarap mo na isinulat mo roọn? {W Pagbabalik 3.16}.
° kung bagạ sa {AS(K A)} |5| {9-4.3.3} . Kung bagạ sa manghahalal, ang mahalagạ sa kaniyạ'y, hind ang partido, kund ang kandidato. {W Daluyong}.
bagamạn {K(A.K)} |16|, bagamạt {K(A.K)/bagaman+at} |12|. Bagamạn hind pa uso ang karaoke noọn ay talagạng naibigạy ni Regine ang boses na tunay. {W Regine 3.2}.
° kahit bagạ, kahit ba {K(K A)} |0|.

baba. {N/X} Pangngalan
° baba {N} |3|., das Unten. Sa baba nito , nakasulat ang: "…" {W Suyuan 3.13}.
° bumaba {DT00} |4|. Bumaba ang kanyạng timbạng.
° pababain {DB00, DB10} 7-4.1 (9)}. Pinabababa ang halagạ ng pera kung ….
magpakababa {DT00/fg} |2| {7-8.4}. Hind ko akalaing magpapakababa ka nang ganyạn. {W Nanyang 22.23}.
° mababa {J}. Mababa ang mga baitạng ng hagdanan.
° mababang paaralạn {J.L N}. … nasa mababang paaralạn na kamị ng kakambạl ko. {W Krus 3.2}.

[bab]. {X} Ugat ng salita
bumab {DT00/fg, DT01/fg|fn} |20|. Sabi ng babaeng nakatabị niyạ sa bus, bago silạ bumab, … {W Anak ng Lupa 3.1}.
Babab ba? Babab.
° magbab {DT10/fg|ft} |0|. Sino ang magbabab ng watawat?
° babaạn {DB20/fp|fg|ft}. Babaạn mo siyạ ng serbesa.
° ibab {DB10/ft|fg}. Ibinabab natin ang watawat kung gabị.
° magpabab {DT10/fh|ft}. Sino ang nagpabab ng watawat?
° pababaịn {DB10/ft|fg}. Pababaịn mo ang iyọng boses.
° ipabab {DB10/ft|fh, DB10+01/ft|fh|fg}. Ipabab mo sa kuya ang madumịng damịt. Hinọg na nang ipabab ang manggạ.
° babaan {N}. Babaan at sakayan.
° talababaan {N/Tb}.
pabab {U}. Marahan niyạ akọng ibinab sa may hagdanan at hinila pabab. {W Nanyang 11.11}.
° ibab {N, J}.
 sa ibab ng {MA N MC} |4|. Si Ate Sally, naghihintay naman sa ibab ng bintana. {W Mumo 3.2}.
° maibab |ma+ibaba| {DB00/fp, DB10/fp|fa} |1|. Naitataạs at naibabab ang lona sa pamamagitan ng lubid na nakakabịt sa kahoy na kalo o pulley. {W Nanyang 6.3}.
° pagkakaibab {N} F Gr.
pang-ibab {N, J}.
° pandiwang pang-ibab {U} Gr {6-7.2}.

° babad.{N/X} Pangngalan
Matagạl na babad.
babạd {J}. Babạd sa suka ang sitsarọn kay maasim.
bumabad {DT01}. Bumabad akọ sa tibị.
magbabad (1) {DT01/fa|fp}. Kayạ't … magbababad akọ sa panonoọd ng MTV. { Abeleda}.
magbabad (2) {DT10/fa|fp, DT11/fa|fp|fl}. Magbabad ka ng labada sa mainit na tubig.
ibabad {DB10/fp|fa, DB11/fp|fa|fl}. Ibabad mo ang labada.
magbumabad {DT01} {7-8.3}. Nagbubumabad siyạ sa kanilạ. = Sie ist schon lange bei ihnen (und möchte nicht weg).

° babae .{N/X} Pangngalan
Maayos ang bihis ng babae.
babae {J}. Babae ba o lalaki? Babaeng aso. Magugunit ko ang sinabi ng dalawạ kong kapatịd na babae. {W Dayuhan 3.8}.

° babạg .{N/X} Pangngalan
magbabạg {DT10/fa|fp}.
babagin {DB10/fp|fa} !!.
babagạn {N}.

° babal[bala].
[babaw] |30|. {X} Ugat ng salita
mababaw {U}. ° Malakạs ang mga alon sa mababaw na tubig. ° Mababaw ang tulog habang araw.
ibabaw |22|. ≠ babaw !!
 ibabaw {N} |(16)|. Oberfläche. Ibabaw ng kahọn.
sa ibabaw ng {TK N TW} |((15))| {4-4.2} (≠ sa itaạs ng). Anọng ginagaw mo sa ibabaw ng batọ. {W Gubat 3.33}.
mangibabaw {DT00/fg, DT01/fg|ft} |(3)|. Nangingibabaw ang pananabịk sa kanilạng mga boses. {W Rosas 3.24}.
nangingibabaw {U//DT00/K}.
° pangibabawan {DB10} {7-6.2}.
° pang-ibabaw (1) {N}.
° pang-ibabaw (2) {N, U}:: Damịt na isinusuọt sa ibabaw ng pang-ilalim o panloọb. Matingkạd ang kulay ng nabilị kong damịt na pang-ibabaw.

° baboy .{N/X} Pangngalan
Nag-aalaga akọ ng mga baboy.
baboy {J?}. Huwạg kang baboy sa iyọng bahay.
babuyan. Malakị ang babuyan ni Juạn.

bagạba.
° baga.{N/X} Pangngalan
:: Bahagi ng katawạn sa dibdịb.

° bagabag.{N/X} Pangngalan
bagabạg {J}.
bumabagag {DT01}. May bumagabag sa aking loọb. {W Dayuhan 3.22}.

° bagal.{X} Ugat ng salita
bumagal {DT00/fs}. Bumabagal ang oras kung wal kang ginagaw.
bagalan {DB10/fp}. Huwạg mong bagalan ang iyọng pagtatrabaho.
mabagal {J}. Mabagal ang kalabạw.

bagamạn, bagamạtba.
bagay. {U/X} Pang-uri
bagay {U}. Bagay na bagay sa maput niyạng kutis. {W Nanyang 13.7}. ° Bagay kamịng dalawạ. Bagay akọ sa amo ko. Bagay kamị ng amo ko.
° bumagay {DT01/fg|fn} |1|. Kailangan ninyọ ng malakịng bahay para bumagay itọ sa inyọng hardịn ng mga rosas. {W Rosas 4.1}.
° magbagay {DT10/fg|ft} |0|.
° bagayan {DB10/fn|fg} |0|. Dapat bagayan ng kamisetang bibilhịn mo ang pạlda ko.
° ibagay {DB11/ft|fg|fn} |0|. Bibilị akọ ng dilạw na pang-ibabaw upang ibagay sa bẹrde kong kamiseta. Ibagay mo ang iyọng kilos sa salit mo.
° maibagay {DB11/ft|fg|fn} |0| {7-3.3}. Madal niyạng naibagay ang kanyạng katawạn sa bagong klima.
mabagay {DT01/fy|fn} |1| {7-3.5.1 [3*]}.
nababagay {U//DT/K} |(1)|. ° Nababagay na parusa. Yan marahil ang salitạng nababagay sa akin. {W Material Girl 3.1}.
° magkabagay {DT00/fr} |0| {7-8.1 (2)}.
makibagay {DT01/fg|fr} |1| {7-9.1}. … kung paano nakibagay ang katutubo sa mananakop o ang mananakop sa katutubo. {W Dasal 3.38}.
° pagbagay {ND/bumagay} .
° pagkakabagay {ND}.
° pagbabagay {ND/magbagay}.
° pakikibagay {ND/makibagay} (∼ sama: pakikisama).
° kabagayan {N}.
° di-bagay {U}. Di-bagay ang panahọn ng pagdalaw mo.
° magkabagay {U}. Magkabagay ang lamesang iyạn at upuang itọ.
° kabagay {U}.

° bagay (2).{N/X} Pangngalan
… ang kasagutan sa maraming bagay na gumugulọ sa kanyạng isipan. {W Angela 3.18}.
° bagay {N}. Any ng bagay. Bagay na lusạw. { UPD likido}.
° bagay sa {O MA}. Bagay sa sayawan, anọ ang isusuọt mo?
bagay-bagay {N/&&}. Pauntị-unt, nalaman ko ang mga bagay-bagay tungkọl sa babaeng nakaitịm. {W Nanyang 11.5}.

° baging.{N/X} Pangngalan
:: Halamang gumagapang.

° bagkạt.{N/X} Pangngalan
:: Asukal na ginawạng pulụt at nagigịng matigạs at makunat pagkatapos maluto at lumamịg.

° bagkụs, bagkọs.{D/X} Pang-abay
Hind na akọ nainịs, bagkụs ay nanghinayang sa aming paghihiwalạy. {W Nanyang 21.1}.

bago |250|. {U/X} Pang-uri
bago {U}. … upang humanap ng bagong kapalaran. {W Arrivederci 3.3}. Bagong Taọn. Bagong baro.
bago {K: D/W} |bago {K} ↔ 90|. Sabi ng babaeng nakatabị niyạ sa bus, bago silạ bumaba, … {W Anak ng Lupa 3.1}. Bago mag-alas-dose. {7A-141 (4)}
bago {K: D/N, D/K, D/H}. Pero bago silạ natutong lumipạd, marami rin silạng napạgdaanạng hirap. {W Estranghera 3.4}.
° bumago {DT10/fg|ft} |0|.
magbago {DT00/fg, DT10/fg|ft} |22|. Halos hind siyạ nagbago. {W Sabong 8.7}.
baguhin {DB10/ft|fg} |10|. Ngunit binago namin ang lahạt ng aming balak. {W Lunsod 3.14}. Madalịng baguhin.
° mabago {DB10/ft|fg} |2| {7-3.1 [1*]}. Talagạ bang hind na mababago ang pamamahala natin dito? {W Aquino 2010 3.6}.
° pagbabago {ND} |25|. Ang mga itọ ang ilạn sa mga pagbabago ng Kristiyaṇsmo. {W Ambrosio 2006 1.22}. Pagbabago mul sa … patungong ….
° baguhan {N}. Baguhan lamang siyạ. Baguhan siyạ sa Maynila.
° kabaguhan {N}.
° pagkakabago {N} F Gr.
° panibago {N, U}. Ngunit tila naghuhudyạt iyọn ng panibagong pag-asa para sa amin. {W Pagbabalik 3.3}.
° bagito {N/bago+ito/Es}.
° bagẹts {N/bagito}.
° kawalạng-pagbabago {N/Tb}.
makabago {U} |8|. Kumpleto sa makabagong kagamitạn. {W Tiya Margie 3.1}.

° bagoọng.{N/X} Pangngalan

° bagsạk.{N/X} Pangngalan
bumagsạk {DT00, DT01/fa|fλ} |9|. Mukhạng babagsạk akọ sa Taxation. {W Pang-unawa 3.5}. Bumagsạk na ang ulạn. {W Nanyang 13.12}."
° magbagsạk {DT10/fa|fp} |1|.
bagsakạn {DB20/fb|fp|fa} |1|. Para akọng binagsakạn ng langit at lupa sa mga narinịg ko sa kanyạ. {W Piso 3.4}.
° ibagsạk {DB10/fp|fa} |1|. Dadalhịn siyạ sa itaạs ng puno at ibabagsạk sa mga halamang matinịk. {W Ambrosio 2006 1.40}.
pagbagsạk {NV}. {W Pagbabalik 3.2}.
° pabagsạk {N} (≈ suhol, ≈ lagạy).
 Magbigạy ng pabagsạk. Tumanggạp ng pabagsạk.
magpabagsạk {DT10/fi?fa|fb} ☺.
pabagsakan {DB10/fb|fi?fa} ☺. Pinabaksakạn ng tsupẹr ang pulịs.

° bagtạs.{N/X} Pangngalan ∼ landạs
bagtasan. Nasalubong nilạ akọ sa bagtasan.

° bagtịng.{N/X} Pangngalan
Ang Lagọt na Bagtọng. (J.C. de Jesus).

° bagwịs.{N/X} Pangngalan
Kagaya ni Tọryo, sasakạy siyạ sa bagwịs ng pangarap. {W Anak ng Lupa 3.7}.
magbagwịs {DT}.
magbagwịs, magkabagwịs {DT}.
bagwisạn {V}.

° bagyọ. {N/X} Pangngalan
:: Malakạs na hangin. May bagyọ sa Baguiọ.

Wikang Filipino - Wakas ng Talasalitaan b - bag  
16 Marso 2019

Simula ng pahina   bah - bak   Pahinang pamagat ni Filipino   Ugnika