L M N O

laban {N/X} |90|.
laban {N}. Samahan ninyọ akọ sa pagtatapọs ng laban na itọ. {W Aquino 2010 3.28}
laban sa {O TK} |12|. Upang takutin ang mga tao laban sa pag-aalsạ. {W Almario 2006 16.03}
lumaban {DT00/fg, DT01/fg|fp} |8|. Bakit hind ka lumaban? {W Daluyong 15.20}
ipaglaban {DB10/fp|fg, DB10/fn|fg} |4| {7-5.3}. Bakit hind mo ipinaglaban si Melody kung siyạ talagạ ang mahạl mo? {W Angela 3.18}
makipạglaban {DT00/fg, DT00/fr} |1|. Humand siyạng makipạglaban. {W Nanyang 12.16}
labạs {N/X} |160|.
labạs {N} |labas,  sa labas  ↔ 1|.
labạs (2) {N}. Pamaskọng labạs ng Liwaywạy.
sa labạs {TK N} |sa labas,  sa labas ng  ↔ 15|. Halika, doọn tayo sa labạs. {W Suyuan 5.6}
sa labạs ng {TK N TW} |8|. Sa labạs ng silịd , may isạng mesa. {W Nanyang 6.2}
lumabạs {DT00/fg |30|, DT01/fg|fn |13|, DT10/fg|fn |12|}. Nang ihakbạng ni Joe ang mga paạ para lumabạs. {W Suyuan 3.6} Lumabạs ka na! {W Nanyang 11.12} Ibig kong lumabạs sa silịd, lumayo, lumisan sa tahanang iyọn. {W Dayuhan 3.13}
lumabạs (2) {DT01/fg|fn}. Lumabạs na siyạ sa pangunahịng papẹl sa maraming pelikulạ.
ilabạs {DB10/ft|fg} |8|. Inilabạs niyạ ang kanyạng kamạy sa bintana. {W Busilak 3.13}
mailabạs {DB10/ft|fg} |1|. Nailalabạs niyạ ang kanyạng pagkatao. {W Estranghera 3.2}
makalabạs {DT00/fg} |6|. Kapạg nakalabạs na akọ, at sakạ kitạ hahatakin palabạs. {W Aesop 3.1.2}
magpalabạs {DT10/fh|ft} |3|. Hind nagpapalabạs ng dula ang aming pamilya. {W Nanyang 21.4}
paglabas {ND} |12|. Paglabạs ko ng bạnyo, isạng matabạng matandạng lalaki ang naghihintạy sa akin. {W Damaso 4.6} {5A-321 Σ}
palabạs {A?U} |12|. Kapạg nakalabạs na akọ, at sakạ kitạ hahatakin palabạs. {W Aesop 3.1.2}
labịng- {x} {9-2.8}.
labịng-isạ (11) {UB, N}, labịndalawạ (12), labịntatlọ (13), labịng-apat (14), labịnlimạ (15), labịng-anim (16), labịmpitọ (17), labịng-walọ (18), labịnsiyạm (19).
labis {N/X} |24|labị  ∼ sobratirạ.
labis {N}. Labis sa salit, kapụs sa gaw (Kasabihan).
labis {U:  P-P=P-U } {9-3 (2)}.
labis na {U L: P-L=P-U}. Halos mapalundạg siyạ sa labis na tuw. {W Samadhi 4.3}
labis na {A//U L: P-D(A D)} {9-2.7 (2)}. Labis kong ikinamangh ang kanyạng nagịng any. {W Angela 3.7}
lagạy {N/X} |90|.
lagạy {N} |0|. Anọ ang lagạy ng katawạn mo ngayọn?
maglagạy {DT11} |7|. Sinubukan naming maglagạy ng panghuli ng dag. {W Nanyang 14.12}
lagyạn {DB20/fn|fg|ft} |7|. Naisip ng reyna na lagyạn ng lason ang kalahati ng isạng napakagandạng mansanas. {W Busilak 3.11}
ilagạy {DB11/ft|fg|fn} |16|. Inilagạy ko sa maliịt na maleta ang mga librọ ng tindahan. {W Nanyang 21.18}
makalagạy {DT00/fg} |5|. Dito nakalagạy ang mga tirạng pagkain na nahihing niyạ. {W Angela 3.1}
malagạy {DT00/fy} |2| {7-3.5.1 [3*]}. Nalagạy na kamị sa lugạr na walạng pagkatalo. {W Sabong 8.40}
kalagayan {N} |30|. Ayon sa kalagayan ng kasalukuyang panahọn. {W Katesismo 3.29}
palagạy |20|.
palagạy {N} |(12)|. Sa ganitọng palagạy. Palagạy ko. { Almario 2006 p.41}
ipalagạy {DB101/i+palagay} |(1)|. Ipalagạy mo nang akọ'y isạng nasimulạng tugtuging nararapat tapusin. {W Uhaw 3.21}
ipagpalagạy {DB10/ft|fg} {7-5.3 [1*]} |(3)|. Ipinagpalagạy niyạng kung bakit hind siyạ maintindihạn ng kanyạng inạ. {W Pang-unawa 3.4} Ipinagpapalagạy ng ganitong layunin ang pagkakaroọn ng isạng tiyạk na pamantayang pangwika. {W Plano 3.1}
lagi {A/LM} |60| {9-5.2 (6)}.
laging {A/LM.L: P-L} |30|. Lagi siyạng may bitbịt na plạstik na supot. {W Angela 3.1}
lagi {A/LM: P-L} |3|. Dasạl at isạng balisong lamang ang kasama kong lagi. {W Daluyong 15.15}
lagi {A/LM: P-0} |6|. Pinapalo akọ lagi. {W Piso 3.4} At lagi ang sagọt ng salamịn. {W Busilak 3.2}
palagi |18|.
palagi {A/LM} |(10)| {9-5.2 (6)}.
palagi {A/LM: P-L} |((8))|. Ikạw ang palagi kong hinihilịng. {W Madaling Araw 3.6}
palagi {A/LM: P-0} |((2))|. Kung sa bahay, takọt akọng mapagalitan kay nakapinid palagi ang mga labi ko. {W Estranghera 3.4}
mamalagi {DT01/fg|fn/mang+palagi} |(7)|. Kung sa Cebu namalagi si Legazpi, Sugbuanon sana ang batayan ng ating wikang pambansạ. {W Almario 2007 3.4}
lagnạt {N/X} ∼ sinat.
lagnatịn {DT00} |4| {7-2 (2)}. Nilalagnạt pa siyạ. {W Nanyang 12.29}
lahạt {N/X} |220|.
lahạt ng {N} |140|. Ginaw ko ang lahạt upang siyạ'y maakit ko. {W Material Girl 3.7} May isạng malakịng mesa na para sa lahạt. {W Anak ng Lupa 3.4}
lahạt ng mga {N TW} |75|. Wal akọng problema upang maitindạ lahạt ng aking mansanas. {W Busilak 3.12}
lahạt ng mga {N TW Y/M} |7|. Totoọ ba'ng lahạt ng mga itọ? {W Samadhi 4.3}
lahạt {U}. Narinịg ko ang lahạt na sinabi mo. {W Rosas 3.27} Pero binalewal ko na lang lahạt ang mga isiping iyon at magkasabạy na kamịng naglakad. {W Piso 3.4}
lakad {N/X} |50|.
lakad {N} |6|. Isạng araw, e, isasama ka namin sa lakad. {W Daluyong 15.44}
lumakad {DT00/fg} |12|. Tulụy-tulọy na kamịng lumakad palayo. {W Tiya Margie 3.7}
maglakạd {DT00/fg} !! |24|. Ilạn pang saglịt at naglalakạd na akọ sa pangunang lansạngan ng nayon. {W Lunsod 3.5}
lalo {U/X, A} |110|.
lalo {U:  P-P=P-U } {9-3 (2)}.
lalong {U.L: P-L=P-U} |0|. Nangangailangan ng lalong tubig ang halamang itọ.
lalo {A/LM: P-D(A D …}. Lalong magigịng malinaw ang palagạy na itọ kung … {W Salazar 1996 0.2} Lalong hind dapat makaratịng kay Tan Sua. {W Nanyang 11.8}
lalo {A/LM: P-U(A U …} {9-2.7 (2)} . Upang magịng literate sa lalong madalịng panahọn ang isạng bata. {W Almario 2007 3.6}
[laman]alam.
lamang, lang {A/HG}.
|lamang : lang ↔ 400:350|.
lang {A/HG}. Di bale na lang. Ikạw (na) lang. Huwạg na lang.
lamang, lang {A/HG: P-D(D A …}. Mangilạn-ngilạn lamang ang mga ilaw sa pọste. {W Anak ng Lupa 3.5}
lamang, lang {A/HG: P-D(DP A)} {6-6.6}. Kararatịng ko lang.
lamang, lang {A/HG: P-D(AH D A …}. Pero gustọ ko lang itanọng. {W Bulaklak 8.6}
lamang, lang {A/HG: P-U(U A …}. Ang pamumulaklạk ng literatura sa Tagalog ay isạ lamang bahagi. {W Salazar 2006 2.1.23}
lamang, lang {A/HG: P-N(N A …}. Ilạng buwạn na lamang. {W Anak ng Lupa 3.7}
lamang, lang {A/HG: P-A(A A/HG …}. Ngayọn lang nangyari 'to sa 'kin. {W Bulaklak 8.5}
ko lang |ko lang : lang ko ↔ 18:0|. Ang sabi ko lang, "…" {W Cao 2013 3.15}
lang niyạ |lang niya : niya lang ↔ 7:0|. Pangalan lang niyạ ang alạm ko. {W Estranghera 3.9}
lamang akọ |lamang ako : ako lamang ↔ 14:(0+2*)| * = Salitang pangnilalaman ang akọ, kung kaya wala itong gawing hutaga. Bumalịk na lamang akọ sa restorạn. {W Angela 3.9} Akọ lamang ang tanging nakababatịd. {W Angela 3.15}
lamang itọ |lamang ito : ito lamang ↔ 18:(0+2*)| * = Salitang pangnilalaman ang itọ, kung kaya wala itong gawing hutaga. Totoọng nadamay lamang itọ sa sunọg ng kapitbahay. {W Nanyang 22.28} Subalit itọ lamang ang paraạn. {W Arrivederci 3.4}
lampạs {U/X} |12| {9-3 (3)}.
lampạs { U: P-L=P-U }.
lampạs {U}. Lampạs ng ala-una ng hapon. {W Anak ng Lupa 3.1} Bata ka pa namạn. May hitsura pa kahit lampạs kuwarẹnta ka na. {W Rosas 3.22}
lampạs sa {U,  O : P-P=P-U} |3|. Lampạs itọ sa pinagmumulạn ng liwanag ng araw. {W Ambrosio 2006 1.39} {10-2 (3)}
langlamang.
[lapit] {X} |130|.
lumapit {DT01/fg|fn} |40|. Lumapit silạ sa isạng mayamạng kamag-anak. {W Daluyong 2.3}
lapitan {DB10/fp|fg} |14|. Katunayan, ikạw ang kaunạ-unahan naming nilapitạn. {W Angela 3.14}
ilapit {DB10/ft|fg} |2|. Inilapit niyạ ang bandeha.{W Nanyang 12.28}
malapitan {DB10/fp|fg} |3|. Wal ni sinumạng tao ang maaari kong malapitan. {W Damaso 4.3}
malapịt {DT00/fg} |8| {7-3.5.1 [3*]}. Habang nalalapit silạ, untị-unt nang naghuhunos ang darạng sa kaibuturan ni Ada. {W Bulaklak 8.1}
malapit {U} |40|. Malapit akọ kay Tiya Margie. {W Tiya Margie 3.5}
pagkamalapit {N/pagka+malapit}. Itọ ang dahilạn ng pagkamalapit sa isạ't isạ ng mga bansạ. {W Salazar 1996 1.1.11}
liban {U/X}.
liban {U} |2|. Ngunit itọ'y [Suwisa] hind kailanmạn matatawag na isạng kultura - liban na lamang kung ang salitạng itọ ay maiuukol sa paggaw ng relọ. {W Salazar 1996 1.1.8}
maliban sa {O TK} |9|. Maliban sa mga sirạng tulạy ay hind akọ nakatagp ng sagwịl sa daạn. {W Lunsod 3.12}
ipagpaliban {DB10} |2| {7-5.3}. Hanggạt maaari, ipagpaliban na muna ang pagsasalin sa Inglẹs. {W Salazar 1996 2.2.14}
[ligo] {X} |16|.
maligo {DT00/fg} |7|. Parang kahapon lamang na naliligo ka pa sa ilog. {W Madaling Araw 3.5}
ligo {DT//X ☺} {6-6.3}. Ligo na tayo.
[liịt] {X}.
paliitạn {DB10+01/fp?ft|fi|fg} |2|. Dalawạng lumang damịt na naiwan ng yumaong inạ at pinaliitạn sa matandạng sạstre. {W Nanyang 13.6}
maliịt {U} |70|. Sa maliịt na bahay namin ni Nanay. {W Mumo 3.2}
maliliịt {U/M} |15|. Maliliịt na bagay 'yan. {W Cao 2013 3.23}
limạ {UB/X, N} {9-2.8}.
limạ (5), labịnglimạ (15), limampụ't-limạ (55), limạng daạn (400). Limampụ't pitọng taọn si Francisco nang ilathala niyạ ang Magandạ pa ang Daigdịg. {W Daluyong 2.12}
ikalimạ (ika-5), panlimạ {UB, N}.
kalimạ, sangkalimạ {N}.
makạlimạ {A//UB}.
limahan {N}.
[lingkọd] {X}.
maglingkọd {DT01/fg|fp} |5|. Hind ba siyạ nag-iisip na maglingkọd sa iba? {W Lunsod 3.7}
makapạglingkọd {DT01/fg|fp} |1| {7-3.4}. Nakapạglingkọd siyạ sa mataạs na puwẹsto ng pamahalaạn. {W Daluyong 2.2}
paglingkurạn {DB10/fp|fg} |7| {7-5.2}. Bigl siyạng dumalaw sa pinaglilingkurạn kong restorạn. {W Angela 3.18}
[lipas] {X} |40|.
lumipas {DT00/fy?fg} |9|. Ilạng buwạn ang lumipas. {W Unawa 3.9}
lipas {DT//X} = lumipas. Lipas na ang aking gutom.
makalipas {DT00/fy?fg} |6|. Isạng tanghali, makalipas ang dalawạng linggọ, sumulpọt … {W Angela 3.7}
nakalipas {U//DT/N}. Nag-uulạn nang nakalipas na mga araw. {W Ulan 20.23}
pagkalipas {A?K //ND/G} |8|. "…?" tanọng ni Ronaldo pagkalipas ng ilạng saglịt. {W Arrivederci 3.11}
lipat {N/X} |16|.
lumipat {DT01/fg|fn, DT10/fg|fn} |12|. Upang hind matuntọn, lumipat siyạ ng boarding house at nagpalịt ng numerọ ng cellphone. {W Unawa 3.8}
ilipat {DB11/ft|fg|fn} |4|. Inilipat niyạ iyọn sa ibạng lugạr. {W Naglaho 3.11}
palipat-lipat {U} |2|. Itọ palạ'y hiwalạy lamang sa asawang lagalạg at palipat-lipat. {W Daluyong 15.16}
litạw {U/X} |30|.
litạw {U} |0|. Litạw na litạw ang gandạ ng kanyạng mga matạ.
lumitạw {DT00/fg} |25|. Madalạs na lumilitạw sa isipan ni Tan Sua ang kaanyuạn ni Isha. {W Nanyang 13.10}
nakalitạw {U} |1|. Nakalitạw ang mga bisig at bintịng siksịk at nangitịm sa araw. {W Nanyang 21.13}
lundạg {N/X} ∼ talọn.
mapalundạg {DT00/fg} |2| {7-3.5.1 [3*]}. Halos mapalundạg siyạ sa labis na tuw. {W Samadhi 4.3}
[lunod] {X}.
malunod {DT00/fg?DB00/ft, DB10/ft|fg} |4| {7-3.1 [2*]}. Hind ko kasị malaman kung siyạ'y kumakantạ lang o nalulunod na. {W Simo 3} Nalunod ko ang relọ.
magpakalunod {DT01/fg|fn} |1| {7-8.4}. Kahit mahapd ang iyọng katawạn ay hinayaan mong magpakalunod ul sa iyọng kamunduhạn. {W Rosas 3.17}
luto {N/X} |10|.
luto {N} |1|. Lutong bukid ang kanyạng hinapunan sa tabịng kalsada. {W Anak ng Lupa 3.5}
magluto {DT00/fg, DT10/fg|ft} |DT00 : DT10 ↔ 2:4|. Kung saạn silạ natutulog at nagluluto ng pagkain. {W Angara 2012 3.16} Tinutulungan ko siyạng magluto araw-araw. {W Nanyang 7.6}
lutuin {DB10/ft|fg} |2|. Kung may niluluto siyạng ibạng masarạp na ulam, ipinapatikịm din sa akin kung tama na ang timplạ. {W Nanyang 7.9}
iluto {DB11/ft|fg|fp} |0|. Iluto mo ang karnẹ kay Tatay.
ipagluto {DB20/fp|fg|ft} |1| {7-5.3}. Ipinagluto ka niyạ ng pinakamahusay na kapẹ. {W Nanyang 13.25}
ma- {x} Panlapi.
ma- (1) {7-1.1}. Unlapi ng pandiwang tahasan (pandiwang payak).
{ VCS ma- 2. (b)}: "prefix used in forming verbs denoting functions as in maligo 'to take a bath'   mahigạ 'to lie down'   matulog 'to sleep'."
ma- (2) {7-3.1}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng kakayahan).
{ VCS ma- 2. (a)}: "prefix used in forming verbs denoting ability or capacity to do or to perform as in magawạ 'to be able to do'   masabi 'to be able to say o to tell'   makuha 'to be able to get'."
ma- (3) {7-3.5.1}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng pagkakataon).
{ VCS ma- 2. (d)}: "prefix used in forming verbs denoting involuntary or unintentional acts as in makita 'to be seen accidentally'   makuha 'to get or obtain unintentionally'."
ma- (4) {9-2.2.1}. Unlapi ng pang-uri. mabuti magandạ maliịt.
{ VCS ma- 1. (a b)}: "prefix used in forming adjectives denoting
(a) abundance as in mayaman 'rich, wealthy'   mabunga 'laden with fruits'   marami 'many, plenty'   mabulaklạk 'with or having many flowers'.
(b) quality as in magandạ 'beautyful'   masamạ 'bad'   matalino 'talented'."
ma- (5) {9-4.3.2}. Unlapi ng pang-abay. mahigịt mamayạ.
ma-&- (6) {9A-2211}. Unlapi ng anyong pangmaramihan ng pang-uri.
ma--an (7) {7-3.2}. Kumpol-panlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng kakayahan).
ma--an (8) {7-3.5.1}. Kumpol-panlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng pagkakataon).
ma--an (9) {7-3.2}. Kumpol-panlapi ng pandiwang tahasan.
ma--in (10). Kumpol-panlapi ng pang-uri. mabasagin madurugịn masunurin.
ma--in (11) {7-3 (3)}. Pakunwaring kumpol-panlapi ng pandiwa. mabutihin |mabuti+in|   mahalagaịn |mahalaga+in|.
mai-.  → maka-, maka-.  → maki-.  → mapa-, mapa-.  → mapạg-.
mapạng- (12). Unlapi ng pang-uri. mapạng-akit.
{ VCS mapang-}: "prefix used to form adjectives meaning 'tending to cause a acertain act or state' as in mapạng-apị 'abusive'."
maaariari.
mag- {x} Panlapi.
mag- (1) {7-1.4}. Panlapi ng pandiwang payak.
mag- (2). Unlapi ng pangngalan (mga taong nakakabit).
{ VCS mag- 1. (a)}: "prefix used to form nouns, expressing relationship between two persons as in mag-amạ, mag-inạ, mag-asawa, magkasama, etc."
mag- (3). Unlapi ng pangngalan (panahon). magdamạg maghapon.
mag- (4) {9-4.3.2}. Unlapi ng pang-abay. magdamạg maghapon.
mag-&- (5). Unlapi ng pangngalan (hanapbuhay). magkakarnẹ.
{ VCS mag- 1. (c)}: "prefix used to form nouns, expressing occupation or trade, as in mag-aarọ, mag-sasakạ, magbubukịd, magtitindạ, etc."
mag--an (6) {7-8.2}. Panlapi ng pandiwa (sabayang kilos).
magka- (7) {7-8.1}. Panlapi ng pandiwa (pagkamay-ari).
magka-, magkaka- (8). Unlapi ng pang-uri (kaugnay sa isa't isa). May pag-uulit ng pantig ang anyong "pangmaramihan" (higit sa dalawang kasapi). magkaibạ magkasama magkasunọd.
magkaka- (8a) Anyong panghinaharap ng pandiwang magka-. magkakaroọn (dito).
magka- (9) {7-8.1 (2)}. Panlapi ng pandiwa.
magkaibạ {U} ↔ magkaibạ {DT}:.
Malimit na may pares ng pang-uring (8) at pandiwang (9) sa isang angkang-salita.
.
{ VCS magka- (c)}: "a combining form used to form verbs, meaning to come into a certain state; result in as in magkatotoọ 'to become true',   magkamalị 'to commit an error or mistake',   magkahidwạ 'to have misunderstanding'."
magkạng- (10) {7-8.1 (4)}. Panlapi ng pandiwa.
{ VCS magkang-}:  "prefix form used to form verbs from roots with the first syllable reduplicated, meaning to happen or come to a certain state or condition due to haste or some unavoidable circumstances, as in magkạng-aantọk, magkạnggagalit, magkạmbabal."
magpa- (11) {7-4.1}. Panlapi ng pandiwa (pagkakabago ng paghimok).
{ VCS magpa-}: "prefix used to form verbs, meaning:
(1) to ask or request someone to do something, as in magpakuha, magpagawạ, etc.
(2) to allow that something be done on oneself , as in magpaoperạ, magpahuli, magpaabot, etc.".
magpaka- (12) {7-8.4}. Panlapi ng pandiwa (pagsusumikap).
{ VCS magpaka-}: "prefix used to form verbs to express voluntary action to the best of one's ability, as in magpakabuti 'to do one's best'."
magsa- (13) {7-7.1}. Panlapi ng pandiwa (lugar o dako).
magsi-, magsipag- (14) {7-8.5}. Panlapi ng pandiwang pangmaramihan.
mag-um- (15) {7-8.3}. Panlapi ng pandiwa.
magịng {DT} |360| {7-1.1 (2)}.
magịng - nagịng - nagigịng - magigịng.
magịng {DT001/fg|P-L=P-N}. Kailangan, gayunmạn, na magịng bahagi itọ ng pananaliksịk. {W Ambrosio 2006 3.01}
magịng {DT001/fg|P-L=P-U}. Nagịng maingat akọ. {W Angela 3.4} Hind ko alạm kung bakit nagịng malapit ang damdamin ko sa batang iyọn. {W Angela 3.3} Nagịng manhịd yata ang aking buọng katawạn. {W Madaling Araw 3.7}
nagịng {U//DT/N}. Isạ pa sa nagịng pag-ibig at nagịng kabiyạk ng puso ni Rizal ay si Josephine Bracken. {W Pag-ibig ni Rizal 3.9}
magigịng {U//DT/H} |40|. Para sa magigịng kapalaran ninạ Ahia at Fely. {W Nanyang 22.27}
pagigịng {ND}. Kasagsagạn ng pagigịng manunulat ng guro. {W Suyan 5.5}
magkano {UN} |2|.
:: Tumutukoy sa halaga ng bagay.
magkano {UN: P-L=P-U}. {9-3 (3)}.
magkano {UN: P-P=P-U}. Magkano ang entry fee? {W Sabong 8.20} Magkano ang isạ?
mahạl {N/X}.
mahạl {N} |{N}, {U}, {DB//X} ↔ 60|. Bakit hind mo ipinaglaban si Melody kung siyạ talagạ ang mahạl mo? {W Angela 3.18}
mahạl {U}. Ang sino mang bahagi ng iyọng buhay ay mahạl sa akin. {W Uhaw 3.20} Mahạl kong kaibigan.
mahalịn {DB10/ft|fg} |22|. Minamahạl kitạ nang higịt pa sa kahit anọng bagay sa mundọ. {W Busilak 3.16}
mamahalịn {U//DB/H}. Kasị puro mamahalịng gamit ang kanyạng binibilị. {W Simo Mahal 1}
mahạl {DB//X}. Mahạl mo ba akọ noọn? {W Madaling Araw 3.10}
magmahalan {DT00/fr} !! |1|. "Tayo'y magmahalan aking kaibigan kahit ibạ ang wika itọ'y hind hadlạng. {W Halina't Magsaya 9.1}
mai- {x} Panlapi.
mai- (1) {7-3.3}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (pagkakabago ng kakayahan).
maipa- (2) {7-4.2}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (pagkakabago ng paghimok).
maipag- (3) {7-5.4}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (pagkakabago ng kakayahan).
maipang- (4) {7-6.1}. Unlapi ng pandiwang balintiyak.
maka- {x} Panlapi.
maka- (1) {7-3.4}. Unlapi ng pandiwang tahasan (pagkakabago ng kakayahan).
maka- (2a). Unlapi ng pang-uri (mahilig, kampi o tagapagtaguyod). makabago makabayan maka-Pilipino makatao.
maka- (2b) Unlapi ng pang-uri (kaugnay sa tao o bagay). makaaghạm makadiwa makahari.
{ LJE maka- (2)}: "prefix forming adjectives expressing the idea of being 'in favor of, pro-, on the side of', as maka-Pilipino 'pro-Filipino'.   Siyạ ay maka-Crus 'He was pro-Cruz.'   makabago 'modern, modernistic (in favor of what is new)'   makaluma 'old-fashioned'."
{ VCS maka- (2)}: "prefix used to form adjectives, expressing 'in favor of, pro-' (usually hyphenated, before proper nouns), as maka-Pilipino 'pro-Filipino' and before nouns or adjectives (without hyphen), as in makabago 'modernistic'   makaluma 'old-fashioned'."
{ Aganan 1999 p. 37}: "May dalawang kahulugan ang panlaping maka- kung gumaganap ng panlaping pagkamakauri.
(1a) Kung iniunlapi sa isang pangngalan o isang pang-uring makangalan, nangangahulugan ito ng mahilig, kampi o tagapagtaguyod.
(1b) Kaugnay sa tao o bagay."
maka- (3). Unlapi ng pang-uri.
{ Aganan 1999 p. 37}: "May dalawang kahulugan ang panlaping maka- kung gumaganap ng panlaping pagkamakauri: (2) Kung iniunlapi sa isang salitang tambalan, nangangahulugan ito ng sukat mangyari o may kayang gumawa ng bagay na ipinahihiwatig ng pinagtambal na mga salita. Karaniwan sa mga pang-uring ito ay may himig talinghaga at hugis sawikain: makalaglag-matsing  makabasag-pinggan   makadurog-puso   makabunot-haligi."
maka- (4). Unlapi ng pang-abay. makaraạn.
[maka-] (5) = |ma+ka..| {7-3.5.1 [1*]} Pakunwaring unlapi ng pandiwa: Pandiwang ma- na hinango ng pangngalan o pang-uring may unlaping ka-. makaaway |ma+kaaway|.
maka- (6) {7-3.5.2}. Unlapi ng pandiwang tahasan (pagkakabago ng pagkakataon).
maka- (7) {9-2.8 (4)}. Unlapi ng pamilang na may kahulugang beses. makalawạ makailạn.
[makakain] (8). Anyong makadiwa ng makain.
makaka- (9). Unlapi sa pang-uring (kakayahan). (Marahil, pandiwaring makauri sa pandiwang maka-.). makakainọm: Hind siyạ makakainọm kahit may tubig na puwedeng inumịn. {W Ambrosio 2006 1.3.2}
makapạg- (10) {7-3.4}. Unlapi ng pandiwang tahasan (pagkakabago ng kakayahan).
makapạgpa- (11) {7-4.2}.Unlapi ng pandiwang tahasan (pagkakabago ng kakayahan ng paghimok).
makapạng- (12) {7-3.4}. Unlapi ng pandiwa (pagkakabago ng kakayahan).
maki- {x} Panlapi.
maki- (1) {7-9.1}. Unlapi ng pandiwang tahasan (pagsali, pakiusap).
makipạg- (2) {7-9.1}. Unlapi ng pandiwang tahasan (pagsali).
makipạg--an (3) {7-9.1}. Kumpol-panlapi ng pandiwang tahasan (pagsali).
mala- {x} Panlapi.
mala- (1). Unlapi ng pang-uri. malabugtọng.
{ VCS mala-}: "prefix used to form adjectives meaning 'like, similar to, or somewhat resembling', as in mala-Hitler 'similar to Hitler'."
mala- (2). Unlapi ng pang-uri (salitang hiram na Espanyol na 'malo'). malasado |mal+asado|   malasebo |mala+sebo|.
{ VCS mala-}: "prefix used to form adjectives meaning 'half, semi-, or partially', as in malasado 'rare, underdone, half-cooked, soft-boild (s.o. eggs)'."
malas {N/Es}.
malasin {DT00/fy?fg} |3| {7-2 (2)}. Minalas lang tayo , mga pare. {W Sabong 8.30}
mal {U/X} |≈ 35|.
mal {U} |10| Kahit na silạ mal. {W Daluyong 15.20}
[kamal] |≈ 20|.
magkamal {DT00/fy?fg} |(15)| {7-1.4}. Hind nagkamal ang Lola. {W Damaso 3.3}
man {K/HG} |200|.
man {K/HG}. Di man kamị nakapag-uusap alạm kong masayạ din siyạ. {W Girl 3.9}
man {A/HG}. Malalim man ang mga salitạng ginamit. {W Suyuan 5.14} Siyạ man. Tayo man namạn.
man lamang {A/HG A/HG} |8|. Hind man lamang akọ sinundạn at hinanap ni Amạ. {W Daluyong 15.31}
... man o ... {A/HK K} |12|. Ang mga bisita mul sa mga karatig nayon magịng lalaki o babae, bata man o matandạ {W Nanyang 21.5}
alịn man, alinmạn, anọ man, anumạn, bagamạn, gaanọ man, gaanumạn, kailạn man, kailanmạn, kanino man, kaninumạn, nasaạn man, nino man, ninumạn, paano man, saạn man, saanmạn, sino man, sinumạn {..S(K ..N)} {8A-4311}.
namạn.
manatilitili.
mang- (mam-, man-) {x} Panlapi.
mang- (1) {7-1.2}. Unlapi ng pandiwang payak.
mang-&- (2). Unlapi ng pangngalan (hanapbuhay). manggagawa mananahi
mapa- {x} Panlapi.
mapa- (1) {7-4.2}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng kakayahan ng paghimok).
{ VCS mapa-}: "prefix used to form verbs, meaning
(a) 'to be able to cause someone to do or to perform something' as in mapaalịs 'to be able to send away'.
(b) 'to be able to make (something) into a certain state or condition' as in mapabuti 'to to be able to improve or make better'.".
mapa- (2) {7-3.5.1}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng pagkakataon).
{ VCS mapa}: "prefix used to form verbs, meaning 'to become, result into or happen to be in a certain condition or state' as in mapasama 'to happen to be includet or become a part of'; mapasamạ 'to result or end up into some kind of disappointment or failure'."
mapa--an (3) {7-4.2}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng kakayahan ng paghimok).
mapasa- (4) {7-3.5.1}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (nakataong ibigay). mapasaakin (akin) mapasaamin (akin).
{ VCS mapasa-}: "prefix used to form verbs, meaning
(a) 'to happen to be given to' as in mapasaakin 'to happen to be given to me'.
(b) 'to go to' as in mapasa-Amerikạ 'to happen to go to America'.".
mapạg- {x} Panlapi.
mapạg- (1) {7-5.4}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng kakayahan).
mapạg- (2). Unlapi ng pang-uri (may kapurihan; napakalimit). map̣agmasịd mapạgmataạs.
mapag- (3) {7-5.5}. Unlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng pagkakataon).
mapạg--an (4) {7-5.4}. Kumpol-panlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng kakayahan).
mapag--an (5) {7-5.5}. Kumpol-panlapi ng pandiwang balintiyak (pagbabago ng pagkakataon).
mapagpa- (6). Kumpol-panlapi ng pang-uri. mapạgpahalag.
mas {A/Es} |80|  |más| {9-2.7 (2)} {5A-221 (4)} ≈ higịt ∼ labis ∼ lalo.
mas {A/LM  L } {9-5.2 (5)}. Mas mahalagạ sa kanyạ ang pakikipagkita sa dalaga. {W Nanyang 13.10}
may {OD} |750| {10-4}.
may {OD: P-P=P-OD}. May sakịt ang nanay niyạ. {W Angela 3.6} Ang bawat biyaya ng buhay ay may katumbạs na salap. {W Anak ng Lupa 3.4}
may {OD: P-T=P-OD}. Mabuti sa isạng tao ang may pangarap. {W Angela 3.6}
may {OD: GGD} {11-6.5 (3)}. May tatlọ akọng kạpwa-empleyado sa Asia Bazaar. {W Nanyang 7.1}
may mga {OD Y/P} |60|. Gabị-gabị, may mga humaharana sa kanyạ sa harạp ng kapihan. {W Nanyang 22.11}
may {OD: P-D} {10-4.1}. May naranasan ba kayọ na … ? {W Cao 2013 3.15} Kahit nakapikịt ay may naramdamạn si Samadhi. {W Samadhi 4.3}
mayroọn, meroọn ☺, meron ☺ {OD/may+doon} |40|. Mayroọn akọng kakilalang malapit dito. {W Lunsod 3.17} Meron lamang kamịng kapirasong karitọn. {W Girl 3.3}
may {A/UG} {9-4.2 (2)}. Nagtatrabaho akọ dito nang may ilạng buwạn.
sa may, nasa maysa.
may-... {x/U}. May-sakịt.
may... {x/N}. Maysakịt. May-akd.
[mayạ] {X} |15|.
mayamayạ {A/KN/&&} |3|. Maya-mayạ'y dumatịng ang babaeng nakaitịm. {W Nanyang 11.10}
mamayạ {A/KN} |6| {9-5.3}. Dito ka na matulog mamayạng gabị. {W Nanyang 21.19}
mayạ't-mayạ {A K A} |6|.
mga {Y/M} [mʌ'ŋʌ] |2300| {8-6.2 (3)}.
mga {Y/M}. Kanyạng mga bisig, buhat sa siko hanggạng mga palad. {W Uhaw 3.13}
mga itọ, iyạn, iyọn {Y/M HP} |90| {8-4.2 (3)}. Totoọ ba'ng lahạt ng mga itọ? {W Samadhi 3.3}
mga {A/UG} {9-4.2 (2)}. Mga siyamnap. Mga ikatlọ, mga alas tres.
minsạn, mịnsan {A/X} |50|.
minsạn {A/KN}. Minsạn ay gustọ ko na siyạng sisihin. {W Damaso 3.4} Gabị na mịnsan kung siyạ'y umuw. {W Anak ng Lupa 3.6} Para sa aming dalawạ na mịnsang nangarap ng maalwạng buhay. {W Material Girl 3.12}
paminsạn-minsạn {A/KN/&&} |2|. May napupulot akọng bạrya paminsạn-minsạn. {W Nanyang 7.7}
mịsmo {A/Es} |≈ 40|.
mịsmo {A/Es  L } |30| {5A-221 (4)}. Akọ mịsmo. Sa mga ganitọng pagkakataọn, si Ang Taoke mịsmo ang umeestima sa kanilạ. {W Nanyang 6.7} Sa ubod mịsmo ng bawat kultura. {W Salazar 1996 3.3}
mịsmong {U.L} |7|. Madalạs akọng nakatay sa harapạn ng tindahan, sa mịsmong tabị ng lagayan ng bigạs. {W Nanyang 11.4}
moko.
mukh {N/X}.
mukh {A/LM}. Mukhạng matagạl niyạ nang kakilala si Tan Sua. {W Nanyang 11.2} Sa itsura ng babaeng nakaitịm, mukhạng wal pang treintạ anyọs. {W Nanyang 11.1}
mul {O/X} |220|.
mul sa {O TK} |160|. Lumaya ang isipan at damdamin ng mga Pilipino mul sa makipot at malupịt na mga dogma at doktrina ng mga Espanyọl. {W Panam 3.1} Mul sa alas-seis hanggạng alas-dose.
mul ... {O: O A}. Mul kaninang umaga. Mul pa noọng isạng taọn, umaabọt sa dalawạng piso ang arawạng kita ni Tan Sua. {W Nanyang 12.9}
mul  sa  {O: O N}. Hangin mul hilagang silangan. {W Ambrosio 2006 1.36}
mulạng {O.L}. Tiyạk na malapit nang magịng siyẹnto porsiyẹnto ngayọn ang nakakaintindị ng Filipino mulạng Basco hanggạng Bonggao. {W Almario 2007 3.5}
magmul {DT01/fg|fn} |20|. Bukạs sa pagpapasok ng mga bagong katawagạng nagmumul sa bibig ng bayan. {W Liwayway 3.5}
pagmulạn {DB10/fn|fg, DB10/fs|fg} |16| {7-5.2}. Humakbạng akọ papalapịt sa gusaling pinagmumulạn ng tinig. {W Angela 3.11}
pinagmulạn, pinagmumulạn {N//DT}. Agạd tinuntọn ni Ahia ang pinagmulạn ng tinig. {W Nanyang 22.7}
magmul {O}. Magmul noọn, may ilạng araw na hind ko siyạ nakita. {W Angela 3.6}
mul {U, X/uli} |100| ∼ ul.
mul {U}. Pagtatayọng mul. Upang pasinayaan ang mulịng pagpapalakạs ng wikang Filipino. {W Cao 2013 2.1}
mul {A?A//U: P-L} |45| {9-5.2 (6)}. "...," malungkọt na ipinagtapạt sa akin ni Fernando isạng araw nang mul niyạ akọng dalawin. {W Angela 3.21} Para makaipong mul ay kinailangan niyạng magtrabaho nang mas mahabang oras. {W Nanyang 13.10}
mul {A?A//U: P-0}. Nabuhay mul si Busilak. {W Busilak 3.9}
muna {A/HG, X/una}.
Akọ muna ang lalabas. {W Aesop 3.1.2} Teka muna.
na (1) {A/HG} |(1, 2) ↔ ≈ 4000| {9-4.1.1}.
na. Sa wakạs ay nalalapit na kamị sa nayon. {W Lunsod 3.4} Tapos na akọ sa pag-iyak. {W Dayuhan 3.22}
na (2) {L} {11-5}.
na {L: P-L}. Tutugpaịn niyạ ang makipot na daạn. {W Anak ng Lupa}
na {L: P-ON(N//D P-L)} {10-4.1 (2)}. Mayroọn akọng naisip na paraạn kung papaano nating gagawịn iyọn. {W Aesop 3.1.2}
na {L: S-L} {13-4.3}.
na- {x} Panlapi.
na- (1) {6-6.1.1} Panlaping pambanghay.
na- (2) {6A-6112} Panlaping pambanghay.
na- (3) {7A-113} Unlapi ng anyong maladiwang hango sa panghalip na pamatlig. naritọ (dito).
naka-. → napaka-.
nais {N/X}.
nais {N} |14|. Wal nang urungan, nais ko pa. {W Estranghera 3.7}
nais {AH//N} |30| {9-6.1.2}. Nais sumigạw ni Rod ngunit wal nang boses na lumalabạs sa kanyạng bibig. {W Suyuan 3.15} Progreso ng Inglẹs-Amerikano na nais nilạng pairalin. {W Salazar 2.1.20}
naka- {x} Panlapi.
naka- (1) {7-3.4} Anyong pangnagdaan ng pandiwang maka-.
naka- (2) Unlapi ng pang-uring. nakangitị nakatabị nakatago nakatirạ.
Kung may pandiwang maka- ang angkang salita, walang kaibahan sa (1).
{ VCS naka- (b)}: "prefix used to form verbal adjectives as in nakabitin, 'hanging', nakatayọ, 'standing'."
naka-&- (3) Pang-uring tumpak. Magkatulad ang kahulugan ng pang-uri (3) at ng pandiwari (4). nakababata nakatutuwạ.
naka-&- (4) {7-3.4} Anyong kasalukuyan ng pandiwang maka-. Nakakatuwạng palabạs. {U//DT/K}.
naka--an (5) Pang-uri. nakasanayan.
namạn {A/HG} |500| |na+man?|.
namạn {A/HG}. "Sige," ang sabi namạn ng kambịng. {W Aesop 3.1.2} Kung masyado namạng napakanan ang sasakyạn. {W Ambrosio 2006 1.11}
namạn niyạ {A: A/HG H/HG} {11-4.3}. |naman niya : niya naman ↔ 10:2|. Nang tumang akọ'y itinanọng namạn niyạ, "…" {W Nanyang 21.9} Ayaw niyạ namạng sabihin. {W Nanyang 11.15}
namạn itọ {A: A/HG H/HG}. |naman ito : ito naman ↔ 1:(0+5*)| * = Salitang pangnilalaman ang ito, kung kaya wala itong gawing hutaga. Hind namạn itọ para sa akin lamang. {W Material Girl 3.12} Itọ nga namạng si Chic. {W Daluyong 15.43}
na namạn {A/HG A/HG} |40|. Natawa ka na namạn. {W Madaling Araw 3.3}
naminko.
nang {K} |750| {5-3.4}.
nang {K: D/W}. Nang buksạn ko ang aking pint, binulag akọ ng liwanag. {W Dayuhan 3.1} Kay namạn ibạng-ibạ ang pakiramdạm ko nang araw na iyọn. {W Damaso 4.2}
nang {K: P-.. nang P-..} Parang bahaghari nang gabịng iyọn. {W Bulaklak 8.34}
nang {K: D nang D} Umiyạk na siyạ nang umiyạk. {W Piso 3.4}
nang (2) {T0} {5-3.3}. Maaari nang magpaikot-ikot nang dalawạ o tatlọng oras. {W Nanyang 6.1}
nang (3) {A.L/na+ng} {10-2.1.1 (2)} Maaari nang magpaikot-ikot nang dalawạ o tatlọng oras. {W Nanyang 6.1}
[nʌŋ] (4)ng {TW}.
napaka- {x} Panlapi.
napaka- {9-2.7 (5)}. Unlapi ng pang-uri (pasukdol).
nasasa.
natinko.
naturantuọd.
[natili]tili.
ng {TW} [nʌŋ] {3-1}.
|ng : ni : nina ↔ 4800:1400:75|.
ng {TW: P-D(D P-W)}. Nagprito siyạ ng kạrneng bola-bola. {W Nanyang 7.9}
ng {TW: P-N(N P-W)}. Sa pagdatịng ng kanyạng untị-untịng tagumpạy. {W Regine 3.2}. Sa loọb ng gusaling iyọn. {W Angela 3.11}
ni, ninạ =  ng si ,  ng sina  {TW.Y/Ta}. Di-kalakihan ang bahay ni Dọnya Memay. {W Daluyong 15.36} Inihatịd akọ ninạ Ahia at Fely. {W Nanyang 22.29}
ng sa {TW TK} |5| {3-2.3}. Gaya ng sa ibạ pang kulturạl na komunidad. {W Salazar 1996 1.1.10}
ng {A/HG} [nʌ'ŋʌʔ].
Nakalabạs ng ng balọn ang lobo sa tulong ng kambịng. {W Aesop 3.1.3} May tanịm ngạng upo si Tiyo Hermie. {W Ulan 20.7} Hind ng palạ puwede. {W Madaling Araw 3.12} Ang gandạ ng mga bulaklạk! - Oo ng.
ngayọn {A/X} |150|.
ngayọn {A/KN: P-0=P-A}. Pitọ na p akọ ngayọn. {W Piso 3.5}
ngayọn {A: P-O(O A)}. Hanggạng ngayọn, naalaala ko pa rin si Nieva. {W Estranghera 3.11}
ngayọng {A.L: P-A(A.L N)} |6|. Hind ko na kayang sakyạn ang kahọn ng kanyạng kaligayahang ngayọng madalịng araw. {W Madaling Araw 3.10} {9A-511 Σ}
ngayọng {A.L: P-L=P-A(A)} |5|. Ngayọng akọ ay may sapạt nang edạd. {W Damaso 4.1} {2A-331 Σ}
ni, ninạng.
nilạko.
nino? {TW.HN/HT} |3| {12-2.1}.
Aklạt nino itọ?
nino man, ninumạn {HS(TW.HN K)} |2| {8-4.3.1}. Subalit alạm din ng mga kaluluwạng itọ (at kahit ninumạn). {W Salazar 1996 1.1.1}
ninyọko.
nito, niyạn, niyọn {TW.HP/HT} {8-4.5}.
nito |300|, niyạn |4|, niyọn |28|.
nito, niyạn, niyọn {HP: P-D(D P-W(HP …)}. Eba't Adam kung alạm namạn palạ nitong magdudulol ng kapariwaraạn. {W Material Girl 3.3} Parang ayạw niyọng ibukạ ang labi. {W Bulaklak 8.6}
|{HT} nito : nito {HT} ↔ 8:1| {11-4.3}.
nito, niyạn, niyọn {HP: P-N(N P-W(HP))}. Pag ipinagpatay mo akọ ng bahay sa kabilạng dulo nitong banos. {W Daluyong 15.05} Dalawạng kilo nito.
niyạko.
niyạn, niyọnnito.
[noọd] {X}.
manoọd {DT00/fg, DT10/fg|ft} |15|. Nanoọd kamị ng laban. {W Sabong 8.31}
panoorịn {DB10/ft|fg} |3|. Wal kamịng magaw kundi panoorịn ang pagwasạk ng aming bahay. {W Pagbabalik 3.3}
panonoọd, panọod {ND}.
panoorịn {N} |2|. Tumitigil lạmang [siya] pag nakakita ng magandạng panoorịn. {W Nanyang 21.5}
manonoọd {N}. Lalong tuwạng-tuw ang mga manonoọd. {W Nanyang 21.5}
noọn {A} |250|.
noọn {A/KN: P-0=P-A}. Noọn ipinatong ng lobo ang mga paạ sa katawạn ng kambịng. {W Aesop 3.1.2}
noọn {A: P-O(O A)}. Magmul noọn , may ilạng araw na hind ko siyạ nakita. {W Angela 3.6}
noọng {A: P-A(A.L N) {9-5.1}. Noọng Martes. Ngunit, bigl niyạng naalala ang naganạp sa kanilạng lugạr noọng isạng linggọ. {W Samadhi 4.3}
oo {A/UG} {9-8}.
oo {A/UG} |12|. Oo, nakatulog palạ akọ nang ilạng minuto. {W Madaling Araw 3.7}
opo {A/oo+po}.
oho {A/oo+ho}.

24. Aug. 2020